Στενό, σχεδόν κλειστοφοβικό για τους άλλους, αλλά όχι για μένα. Το ήξερα καλά. Το είχα διασχίσει αμέτρητες φορές, κάθε φορά νιώθοντας ότι περνούσα από μια αόρατη τομή στον ιστό της πόλης, ένα πέρασμα που δεν είχε ανοιχτεί για όλους. Εκείνη τη φορά, όμως, κάτι με σταμάτησε. Έμεινα στην είσοδο, αβέβαιη, με το βλέμμα να καρφώνεται στο άνοιγμά του. Δεν ήμουν σίγουρη γιατί. Για πρώτη φορά, το στενό δεν ήταν απλώς ένα πέρασμα· ήταν ένα άνοιγμα που μου προκαλούσε δέος, σαν να ήταν στόμα που περίμενε να με καταπιεί. Δεν το σκέφτηκα συνειδητά, αλλά το σώμα μου αποφάσισε πριν από εμένα: δεν μπήκα. Αντί γι’ αυτό, ακολούθησα έναν κύκλο, προχωρώντας προς την άλλη του άκρη, εκεί όπου θα κατέληγα αν το είχα διασχίσει. Και τότε τον είδα.

Ένας άντρας, ανησυχητικά παράταιρος, στεκόταν στο τελευταίο σημείο του Ζ, σαν να ανήκε εκεί, σαν να περίμενε κάποιον. Ένα ρίγος ανέβηκε στη ραχοκοκαλιά μου, όχι από φόβο, αλλά από την απότομη κατανόηση μιας σύμπτωσης που δεν ήθελα να δοκιμάσω την έκβασή της. Ευτυχώς που δεν μπήκα.

Tότε, κάτι γυάλισε στο σκοτάδι. Μια αντανάκλαση, σαν ένα μικρό κομμάτι του φεγγαριού να είχε πέσει στη γη. Έσκυψα και το σήκωσα. Ήταν ένα πλαστικό φτερό παγωνιού. Το κοίταξα, με την καρδιά μου να χτυπά αργά, όπως κάνει όταν καταλαβαίνει κάτι πριν το μυαλό προλάβει να το ερμηνεύσει. Το παγώνι. Το σύμβολο που είχε συνδεθεί με τη Φωλιά του Παγωνιού. Με τον Γιώργο Μπαλάνο. Με έναν άνθρωπο που είχε φύγει, αλλά του οποίου η παρουσία ποτέ δεν είχε χαθεί. Ήταν ένα μήνυμα; Ένα σημάδι; Ή απλώς ένα παιχνίδι της πραγματικότητας, που μου έδινε αυτό που ήμουν έτοιμη να δω; Το κράτησα, όχι σαν απάντηση, αλλά σαν παρέμβαση. Κάτι – ό,τι κι αν ήταν – με είχε κρατήσει έξω από το στενό εκείνο το βράδυ. Και αυτό θα αρκούσε. Για την ώρα.

Οι εβδομάδες πέρασαν, αλλά η περιοχή με καλούσε ξανά. Η ζωή μου έτρεχε σε άλλες διαδρομές, υπήρχαν άλλα θέματα στο μυαλό μου, ένας άνθρωπος που ήθελα να γνωρίσω επαγγελματικά, μια σκέψη που ακόμα δεν είχε πάρει μορφή. Αλλά η διαδρομή μου παρέμενε η ίδια, και το στενό Ζ ήταν ακόμα εκεί. Η νύχτα είχε φέρει άνεμο, άγριο, που στροβίλιζε σκουπίδια στους δρόμους, έκανε τα δέντρα να ψιθυρίζουν μεταξύ τους. Μια εφημερίδα σηκώθηκε από το έδαφος, χορεύοντας στην αόρατη ροή του αέρα. Το βλέμμα μου την ακολούθησε στιγμιαία, αλλά την άφησα να χαθεί. Δεν έδωσα σημασία. Συνέχισα να περπατώ.

Αλλά κάτι με έκανε να σταματήσω. Χωρίς σκέψη, χωρίς απόφαση, βρέθηκα να γυρνάω πίσω. Δεν ήξερα γιατί. Δεν υπήρχε λογική. Υπήρχε μόνο εκείνη η ανεπαίσθητη πίεση, αυτή η ανεξήγητη αίσθηση πως κάτι έπρεπε να κάνω, πως δεν είχε τελειώσει ακόμα. Και τότε το είδα. Το φύλλο της εφημερίδας με περίμενε, ακριβώς στα πόδια μου. Ένα χαρτί πεταμένο στον δρόμο. Κανείς δεν σηκώνει σκουπίδια από το έδαφος. Γιατί να το κάνω εγώ; Αλλά το έκανα. Το πήρα στα χέρια μου, περισσότερο από ένστικτο παρά από πρόθεση. Μια τυχαία κίνηση που δεν έμοιαζε τυχαία. Και τότε το διάβασα. Ήταν μια εφημερίδα περιορισμένης κυκλοφορίας. Σχεδόν αδύνατο να βρεθεί τυχαία. Το άρθρο στη σελίδα της μιλούσε για τον άνθρωπο που ήθελα να γνωρίσω. Ένα όνομα που σκεφτόμουν, αλλά δεν ήξερα πώς να προσεγγίσω. Το παιχνίδι της πραγματικότητας συνεχιζόταν.

Εβδομάδες αργότερα, το στενό με την καρδιά του σε σχήμα Ζ με περίμενε ξανά. Ο άνεμος είχε φύγει. Δεν υπήρχαν πια προειδοποιήσεις. Αλλά όταν πλησίασα την έξοδο του στενού, εκεί όπου κάποτε είχα βρει το φύλλο της εφημερίδας, υπήρχε κάτι άλλο. Ακριβώς στην είσοδο του δρόμου Ζ, σαν να είχε τοποθετηθεί εκεί επίτηδες, βρισκόταν ένα αληθινό φτερό παγωνιού! Όχι πλαστικό. Όχι απομίμηση. Πραγματικό. Το πήρα στα χέρια μου. Το ένιωσα στα δάχτυλά μου. Αλλά ήταν η καρδιά μου που έχασε έναν χτύπο. Δεν χρειαζόταν εξήγηση. Δεν χρειαζόταν λογική. Υπήρχε μόνο η στιγμή.

Ήξερα. Το στενό είχε παίξει τον ρόλο του. Δεν ήταν πια αυτό το σημείο που είχε κάτι να δώσει. Δεν υπάρχει ένα σταθερό σημείο-εστία. Υπάρχει μια ολόκληρη περιοχή που λειτουργεί σαν κόμβος γεγονότων. Το να επιστρέφεις μηχανικά στο ίδιο μέρος, ελπίζοντας να ξαναζήσεις το ίδιο φαινόμενο, είναι άσκοπο. Δεν πρόκειται για τυφλή διαδικασία. Ο ερευνητής δεν περιφέρεται εμμονικά. Προσαρμόζεται. Αφουγκράζεται. Προχωρά. Η πραγματικότητα δεν παραμένει στατική. Είναι μια γεννήτρια κόμβων που συναρμολογούν τον κόσμο. Και το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να συνεχίσεις να βλέπεις. Με τα Άλλα Μάτια.

Χριστίνα Σαββανή
Locus-7

Κάθε δημιουργική πράξη εμπλουτίζει την πραγματικότητά μας. Υλοποιεί κάτι καινούργιο που συχνά επιταχύνει την ανθρώπινη εξέλιξη. Υπάρχει μια χροιά μαγείας σε αυτή τη διαδικασία. Πάρτε, για παράδειγμα, την τέχνη της ζωγραφικής: Ένας καλλιτέχνης-δημιουργός, χρησιμοποιεί χρωματιστές ουσίες και πινέλα και οικοδομεί ολόκληρους κόσμους. Διαποτίζει το έργο του με την ψυχή του, μας μετατρέπει σε κοινωνούς της ιδιαίτερης κοσμοθέασής του και πυροδοτεί συναισθήματα που κρύβονται βαθιά μέσα στη συλλογική ψυχή της ανθρωπότητας.

Κάποιες φορές δε, συμβαίνει κάτι ακόμα πιο παράξενο και εντυπωσιακό: Υπάρχουν πίνακες που λέγεται ότι λειτουργούν ως πύλες, ως δίοδοι και περάσματα μέσα από τα οποία εισβάλλουν στον κόσμο μας αλλοκοσμικές δυνάμεις κι επιρροές που έχουμε συνηθίσει να αντιλαμβανόμαστε ως τα στοιχεία ενός κόσμου που ονομάζουμε «υπερφυσικό». Αυτοί οι πίνακες θεωρούνται συχνά καταραμένοι ή στοιχειωμένοι από κάποια έλλογη δύναμη που προέρχεται πέρα από το φωτεινό κύκλο των ερμηνευτικών μας συστημάτων.

Ο αριθμός των ζωγραφικών έργων που έχουν αποκτήσει μια τέτοια φήμη είναι πολύ μεγάλος. Σε αυτό το άρθρο, θα σας παραθέσω κάποιες χαρακτηριστικές περιπτώσεις που, αν και δεν καλύπτουν το φάσμα του αλλόκοτου αυτού φαινομένου, θα σας δώσουν μια γεύση του πώς εκδηλώνεται η επιρροή ενός τέτοιου πίνακα.

Ίσως ένας από τους πιο φημισμένους πίνακες της κατηγορίας να είναι αυτός που φιλοτεχνήθηκε από έναν κατά συρροή δολοφόνο που έζησε στις ΗΠΑ, τον John Wayne Gacy. Ο συγκεκριμένος άνθρωπος θα πρέπει να ήταν ένας από τους πιο τερατώδεις χαρακτήρες που έχουν περπατήσει πάνω στη Γη από καταβολής κόσμου. Προτού συλληφθεί και καταδικαστεί σε θάνατο, είχε προλάβει να βιάσει, να βασανίσει και να δολοφονήσει τουλάχιστον 33 νεαρούς άνδρες και ανήλικα αγόρια στην ευρύτερη περιοχή του Σικάγο, στο Illinois, κατά την δεκαετία του 1970. Συνήθιζε να μεταμφιέζεται σε κλόουν με το όνομα Pogo the Clown και να συμμετέχει σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις ή να επισκέπτεται άρρωστα παιδιά σε νοσοκομεία. Με αυτό τον τρόπο μπορούσε να κινείται ανενόχλητος σε ασφαλή περιβάλλοντα όπου εντόπιζε τα θύματά του, τα παγίδευε και τελικά τα σκότωνε.

Κατά το χρονικό διάστημα που περίμενε την εκτέλεση της θανατικής ποινής του στη φυλακή, ο Gacy άρχισε να ζωγραφίζει. Τελικά ολοκλήρωσε πολλούς ζωγραφικούς πίνακες. Όλα τα έργα του ασκούσαν μια παράξενη επίδραση στους ανθρώπους που τα έβλεπαν, αλλά ένας ιδιαίτερα έχει αποκτήσει τη φήμη ότι δεν είναι απλά αλλόκοτος, αλλά ξεκάθαρα στοιχειωμένος ή καταραμένος. Ο πίνακας με τον τίτλο Pogo the Clown είναι το πορτρέτο του εγκληματία και λέγεται ότι έχει προκαλέσει πολλούς θανάτους και ατυχήματα. Για παράδειγμα, με το που τον αγόρασε ο τραγουδιστής Nikki Stone το 2000, πέθανε ο σκύλος του, η μητέρα του διαγνώστηκε με καρκίνο, ενώ ο ίδιος υπέφερε από μια σειρά παράξενων και πολύ επικίνδυνων ατυχημάτων. Τρομαγμένος απ’ όλα αυτά, αποφάσισε να δώσει τον πίνακα σ’ έναν γνωστό του, ο οποίος πέθανε πολύ σύντομα από αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ο πίνακας πέρασε στη συνέχεια στην ιδιοκτησία ενός τρίτου ατόμου το οποίο τρελάθηκε και προσπάθησε να αυτοκτονήσει.

Ένα αξιοπρόσεκτο στοιχείο όλων αυτών των ιστοριών που αφορούν στοιχειωμένους πίνακες είναι ότι οι περισσότερες απ’ αυτές αφορούν πορτρέτα. Για παράδειγμα, το 1996 μια Ουκρανή ζωγράφος, η Svetlana Telets ζωγράφισε μια προσωπογραφία που ονομάστηκε «Η γυναίκα της βροχής». Απεικονίζει μια χλομή γυναίκα με κουρασμένο βλέμμα που φοράει ένα μαύρο καπέλο και στέκεται στη βροχή. Τα κυρίαρχα χρώματα του πίνακα είναι σκοτεινά και εκπέμπουν μια αίσθηση απειλής. Η ίδια η Svetlana ισχυρίστηκε ότι, επί μήνες πριν φιλοτεχνήσει τον πίνακα, υπέφερε από εφιάλτες και από μια συνεχόμενη εντύπωση ότι την παρακολουθούσε μια αόρατη παρουσία. Κάποια μέρα ένιωσε την παρόρμηση να κάτσει μπροστά σ’ έναν κενό καμβά και ν’ αρχίσει να ζωγραφίζει δίχως να έχει κανέναν έλεγχο πάνω σε αυτό που δημιουργούσε, λες και την είχε καταλάβει κάποια παράξενη δύναμη. Έβλεπε κατάπληκτη το χέρι της να κινείται από μόνο του και να ζωγραφίζει τη «Γυναίκα της βροχής», ενώ δεν είχε την παραμικρή ιδέα για το ποια θα μπορούσε να είναι εκείνη η γυναίκα.

Η όλη εμπειρία ήταν τόσο ανησυχητική για την Telets που, όταν ολοκλήρωσε τον πίνακα, προσπάθησε να τον πουλήσει το συντομότερο δυνατόν. Δυστυχώς, ο πίνακας τής επιστράφηκε αρκετές φορές από διαφορετικούς μεταξύ τους πελάτες της, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι η γυναίκα του πίνακα τους παρακολουθούσε, ότι το πρόσωπό της άλλαζε εκφράσεις με αποτέλεσμα να μην αντέχουν ούτε καν να την κοιτάζουν. Ένας πελάτης, μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι ο επίμαχος πίνακας έπεφτε ξανά και ξανά από τον τοίχο όπου τον είχε κρεμάσει, ενώ ένας άλλος ισχυρίστηκε ότι στο σπίτι του είχε εγκατασταθεί μια σκιώδης φιγούρα. Κάποιος άλλος έβλεπε μπροστά του λευκά μάτια να τον κοιτάζουν όλη την ώρα. Υπήρξαν και άλλοι που παρουσίασαν πολύ δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα όπως ισχυρούς πονοκεφάλους, ιλίγγους και ρινικές αιμορραγίες. Ο πίνακας αγοράστηκε τελικά από τον μουσικό Sergei Skachkov το 2008, αλλά η γυναίκα του τον έκρυψε σε κάποιο υπόγειο γιατί είχε αρχίσει να βλέπει μια φασματική παρουσία να κυκλοφορεί τη νύχτα μέσα στο διαμέρισμά τους.

Ένας ακόμα πίνακας που θεωρείται στοιχειωμένος έχει τον τίτλο «Πορτρέτο της δεσποινίδος Henrietta Nelson με μπλε και λευκή τουαλέτα και καπέλο, κρατώντας ένατριαντάφυλλο σε ροκοκό διακοσμημένο χώρο» (Portrait of Miss Henrietta Nelson in a Blue and White Gown and White Hat, Holding a Rose, in a Rococo Interior) έργο του William Johnson, που υποτίθεται ότι προκαλεί την εμφάνιση του φαντάσματος της ίδιας της Nelson.

Στη συνέχεια θα σας αναφέρω «Το πορτρέτο μιας κυρίας» (Portrait of a Lady), του Juan Luna, που απεικονίζει τη σύζυγο του καλλιτέχνη την οποία ο ίδιος δολοφόνησε. Λέγεται ότι πίνακας αυτός προκαλεί ασθένειες, κακοτυχίες και θάνατο στους ιδιοκτήτες του, ενώ κατά τη διάρκεια της πρεμιέρας της έκθεσής του, το 1987 στο Metropolitan Museum of Art, το φωτιστικό σώμα που βρίσκονταν από πάνω του εξερράγη μυστηριωδώς.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κατάρες και τα στοιχειώματα δεν διαποτίζουν έναν μόνο πίνακα αλλά ολόκληρο το έργο ενός καλλιτέχνη. Ο Αμερικανός ζωγράφος αρμενικής καταγωγής, Arshile, Gorky, για παράδειγμα, είναι γνωστός για την επιρροή που άσκησε στο καλλιτεχνικό ρεύμα του αφηρημένου εξπρεσιονισμού και συχνά θεωρείται ένας από τους πιο επιδραστικούς Αμερικανούς ζωγράφους του 20^ού αιώνα. Ωστόσο, υπάρχουν και πολλές φήμες ότι τα έργα που δημιούργησε από το 1904 μέχρι το 1938, είναι καταραμένα. Οι πίνακές του εκείνης της περιόδου λέγεται ότι πέφτουν από τους τοίχους τους, αρπάζουν φωτιά, ή δέχονται επισκέψεις από ένα φάντασμα με μαύρα μαλλιά και μπλε πανωφόρι. Επίσης, πολλοί συνδέονται με πολύνεκρες τραγωδίες. Για παράδειγμα, την 1η Μαρτίου του 1962, ένα αεροπλάνο που μετέφερε 87 επιβάτες, ένα οκταμελές πλήρωμα και 15 αφηρημένους πίνακες του Gorky συνετρίβη σ’ έναν βάλτο δυο μόλις λεπτά μετά από την απογείωσή του, με αποτέλεσμα να πεθάνουν όλοι και να καταστραφούν οι πίνακες.

Ένας άλλος καλλιτέχνης, του οποίου το έργο μοιάζει να έχει μολυνθεί από σκοτεινές και παραφυσικές δυνάμεις, είναι ο Ρώσος ρεαλιστής ζωγράφος του 19^ου αιώνα Ilya Repin. Οι περισσότεροι πίνακές του προκαλούν κρίσεις πανικού και σωματικές ενοχλήσεις όπως ιλίγγους και πονοκεφάλους, ενώ πολλοί λένε ότι έχουν δει σκιώδεις παρουσίες γύρω από αυτούς. Σύμφωνα με κάποιες φήμες, τα μοντέλα του, νεαροί και υγιείς άνδρες κυρίως, πέθαναν πρόωρα, ενώ ο Ρώσος πρωθυπουργός Stolypin πυροβολήθηκε στο Κίεβο μόλις ο Repin ζωγράφισε το πορτρέτο του. Ένας άλλος πίνακας του που συσχετίζεται με το θάνατο έχει τον τίτλο «Η εθιμοτυπική συνάντηση του Κρατικού Συμβουλίου» το 1903 επειδή όσοι απαθανατίστηκαν σε αυτόν απεβίωσαν μέσα σε λίγα μόλις χρόνια. Ο δε πίνακάς του «Ο Ιβάν ο τρομερός και ο γιος του Ιβάν» (Ivan the Terrible and His Son Ivan) λέγεται ότι είναι ιδιαίτερα καταραμένος, καθώς προκαλεί παραφροσύνη και αυτοκτονικές τάσεις σε όσους τον κοιτάζουν.

Υπάρχουν πολλοί άλλοι καταραμένοι πίνακες που δεν βρίσκονται σε μουσεία αλλά σε ιδιωτικές συλλογές, και των οποίων οι ιδιοκτήτες προσπαθούν με κάθε τρόπο να τους ξεφορτωθούν. Το 2020, για παράδειγμα, η Mel Hamilton, 55 ετών, βρήκε το πορτρέτο μιας γυναίκας που φορούσε μια λευκή ρόμπα και κοσμήματα σ’ έναν σκουπιδοτενεκέ σ’ έναν δρόμο του Brighton της Αγγλίας. Πήρε τον πίνακα στο σπίτι της, τον κορνιζάρισε και τον κρέμασε σ’ έναν τοίχο. Αμέσως άρχισε να υποφέρει από απειλητικά παραφυσικά φαινόμενα: Η τηλεόρασή της άλλαζε κανάλια από μόνη της, τα φώτα του σπιτιού της ανοιγόκλειναν δίχως λόγο και οι πόρτες του άνοιγαν κι έκλειναν από αόρατα χέρια. Ο σκύλος της, ένας ρωμαλέος γερμανικός ποιμενικός, πέθανε ξαφνικά. Όταν τελικά η κυρία Mel ξεφορτώθηκε τον πίνακα, η παραφυσική δραστηριότητα που την βασάνιζε διακόπηκε ως δια μαγείας.

Το 2022 ο Dan Smith (αυτό δεν είναι το πραγματικό του όνομα) αγόρασε έναν πίνακα που απεικόνιζε δυο παιδικές κούκλες από μια αντικερί και αμέσως, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, άρχισε να κοιμάται άσχημα, το σπίτι του γέμισε με έντομα και το χάμστερ που είχε ως κατοικίδιο πέθανε. Ο ίδιος αρρώστησε, βίωνε καταθλιπτικά συμπτώματα μοναξιάς, υπέφερε από άγχος και αϋπνίες για πρώτη φορά στη ζωή του και χωρίς κάποιο συγκεκριμένο λόγο. Τελικά πούλησε τον πίνακα στο ebay με την προειδοποίηση ότι είναι επικίνδυνος.

Στην ιστοσελίδα Your Ghost Stories υπάρχει η αφήγηση ενός ανθρώπου από τη Γεωργία των ΗΠΑ, ο οποίος ήρθε αντιμέτωπος μ’ ένα στοιχειωμένο πίνακα που έφερε στο σπίτι του η μητέρα του όταν ο ίδιος ήταν οκτώ ετών. Εκείνη την εποχή οι γονείς του έκαναν εισαγωγές και εξαγωγές αντικών, με αποτέλεσμα το σπίτι τους να μοιάζει περισσότερο με μουσείο παρά με κατοικία. Μια μέρα, λοιπόν, η μητέρα του έφερε στο σπίτι το πορτρέτο μιας γυναίκας που φορούσε μια μακριά μπλε και γκρι τουαλέτα. Σχεδόν αμέσως ο πίνακας άρχισε να εμπνέει συναισθήματα φόβου στον αφηγητή, ο οποίος, όπως δήλωσε, ένιωθε παράξενα κοντά του. Επίσης, ένιωθε ότι η γυναίκα του πίνακα τον παρακολουθούσε. Οι δίδυμες αδελφές του επίσης του είχαν πει ότι δεν ένιωθαν άνετα κοντά στον πίνακα, ούτε τους άρεσε να τον κοιτάζουν για πολύ ώρα. Ο μικρός του αδελφός, που ήταν πέντε ετών εκείνο τον καιρό, τον απέφευγε και δήλωσε ότι όποτε περνούσε από κοντά του ένιωθε μια ψύχρα. Τη νύχτα άρχισαν να ακούν ψιθύρους και να βλέπουν με την άκρη του ματιού τους τις κινήσεις κάποιας παρουσίας που φορούσε ένα μπλε και γκρι φόρεμα. Άλλες φορές ένιωθαν αόρατα δάχτυλα να τους αγγίζουν. Στη συνέχεια άρχισαν να εκδηλώνονται κάθε είδους παράξενα φαινόμενα: Ο μικρός του αδελφός σπρώχτηκε από ένα ψυχρό και αόρατο χέρι κι έπεσε από τις σκάλες. Τα φυτά που βρίσκονταν κοντά στον πίνακα μαράθηκαν χωρίς λόγο. Τα σκυλιά της οικογένειας δεν πλησίαζαν κοντά του και γρύλιζαν απειλητικά. Ο πίνακας έπεφτε συχνά απ’ τον τοίχο από μόνος του και μια φορά οι γάτες του σπιτιού του επιτέθηκαν και τον γρατζούνισαν. Τελικά η οικογένεια αποφάσισε να τον ξεφορτωθεί. Ο πίνακας βγήκε σε δημοπρασία, αλλά κάθε φορά που τον αγόραζε κάποιος τον επέστρεφε μετά από ένα μήνα το πολύ. Τελικά, το 2014 τον αγόρασε ένας συλλέκτης από τη Φλόριντα, ο οποίος ερεύνησε το παρελθόν του και ανακάλυψε ότι απεικόνιζε τη σύζυγο ενός ζωγράφου που είχε πεθάνει σε νεαρή ηλικία.

Κάθε κανόνας έχει τις εξαιρέσεις του, ωστόσο. Για παράδειγμα, στο Willenhall της Αγγλίας υπάρχει ένας πίνακας που, αν και δεν είναι πορτρέτο, θεωρείται στοιχειωμένος. Ανήκει στον ιστορικό και μέντιουμ Phil Solomon. Ο πίνακας αυτός αποτελεί το δημιούργημα ενός άγνωστου καλλιτέχνη και απεικονίζει ένα ερειπωμένο κάστρο με σύννεφα από πάνω του και, εκ πρώτης όψεως, δεν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακός. Ωστόσο, φαίνεται να είναι προικισμένος με κάποιες ιδιαίτερες δυνάμεις, γιατί πολλοί απ’ όσους τον έχουν κοιτάξει, βλέπουν παράξενα οράματα όπως για παράδειγμα ανθρώπινες φιγούρες να κινούνται γύρω απ’ το κάστρο και κρανία ανάμεσα στα σύννεφα που κρέμονται από πάνω του.

Και τώρα, θα ολοκληρώσω αυτό το άρθρο με μια ερώτηση: Εσείς θα βάζατε στο σπίτι σας έναν πίνακα που θεωρείται στοιχειωμένος;

04/04/2024

Πηγές:

• https://mysteriousuniverse.org/2023/09/Mysterious-Cases-of-Spooky-Haunted-and-Cursed-Paintings-/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook
• https://artincontext.org/haunted-paintings/
• https://www.scoopwhoop.com/trivia/haunted-paintings-in-the-world/

Σταύρος Χατζόπουλος PhD

Από το 2023 υπάρχει μια σημαντική πρωτοβουλία στον ευρωπαϊκό ουφολογικό χώρο, που ονομάζεται “UAP Check” (www.uapcheck.com). Ξεκίνησε από τον Michael Vaillant, ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο  της γαλλικής πασίγνωστης ουφολογικής ομάδας GEIPAN (μια μονάδα του Centre National d’Etudes Spatiales). Προς το παρόν υπάρχουν επαφές με οργανώσεις κι ερευνητές από Αγγλία, Δανία, Φιλανδία, Βέλγιο, Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ρωσία, Ουκρανία και Αμερική (MUFON, CUFOs).

Το γκρουπ έχει πολύπλευρη δραστηριότητα και δεν είναι μια καινούργια οργάνωση UFO, αλλά ένα είδος ομοσπονδίας με χαρακτηριστικά ομπρέλας, που προσπαθεί να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ των υπαρχόντων οργανώσεων και των ανεξάρτητων ερευνητών. Οι συμμετέχοντες μπορεί να συμμετέχουν ενεργά σε κάποιο τομέα, ή να μην συμμετέχουν στο γκρουπ UAPCheck, αλλά να  συμβάλλουν απλά  ως σύμβουλοι.

Η ομοσπονδία χωρίζεται σε 9 τομείς (A1-3, B1-3, C1-C3). Για παράδειγμα, ο τομέας Α1 ασχολείται με το να βρει “συνδέσμους” στις κύριες οργανώσεις UFO και να τους βάλει να συμμετάσχουν σε μια ειδική λίστα αλληλογραφίας. Αυτή η λίστα θα πρέπει να λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος για συζητήσεις και για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις οργανώσεις που σχετίζονται με τα UFO  και τις εκδηλώσεις που διοργανώνουν.

Ο τομέας Β2, που συντονίζει  ο υπογράφων, ασχολείται με τη δημιουργία ενός hub με όλα τα επιστημονικά άρθρα πάνω στα UFO (PubUFO), με την ενοποίηση των βάσεων δεδομένων που υπάρχουν αυτήν τη στιγμή στην γενικότερη ουφολογική σκηνή σε κάποιο cloud, και με τη δημιουργία δικτύου που θα επιτρέπει την επιστημονική επικοινωνία μεταξύ ενδιαφερόμενων ερευνητών. Ένα πολύ σημαντικό τμήμα αυτής της δραστηριότητας είναι και η δημιουργία  μιας ολοκληρωμένης βάσης ουφολογικών δεδομένων για τον ελληνικό χώρο. Μπορείτε να βρείτε περισσότερα στοιχεία για την ομοσπονδία στο σχετικό ιστοχώρο.

Οποίος ερευνητής θα ήθελε να συμμετέχει στις δραστηριότητες του UAPcheck, μπορεί να επικοινωνήσει με τον δρα Στ. Χατζόπουλο στο sdh1@unife.it

Από το δεύτερο μισό του 20^ού αιώνα, διδαχτήκαμε να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως καταστροφείς. Η αλόγιστες δραστηριότητες μας και οι καταστροφικές επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα της Γης, μας έχει πείσει ότι είμαστε κάτι σαν θανατηφόρος ιός, ένας επικίνδυνος καρκίνος, το προϊόν κάποιας ατυχούς μετάλλαξης το δίχως άλλο, που από τη φύση του είναι προορισμένο να καταστρέψει κάθε ίχνος ζωής σε αυτόν τον πλανήτη.

Ήταν όμως πάντα έτσι; Ίσως όχι. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι στο παρελθόν η ανθρωπότητα άσκησε επιρροές στο περιβάλλον της που όχι μόνο δεν ήταν καταστροφικές αλλά αντίθετα, εμπλούτισαν την ποικιλομορφία των τοπικών οικοσυστημάτων που γειτνίαζαν μαζί της.

Πρόσφατα για παράδειγμα, μια ενδιαφέρουσα είδηση έκανε την εμφάνισή της: Στο απέραντο τροπικό δάσος βροχής του Αμαζονίου, στην περιοχή Serranía de la Lindosa ανακαλύφθηκε μια από τις μεγαλύτερες συλλογές προϊστορικών βραχογραφιών του πλανήτη μας. Σύμφωνα με τους ειδικούς που έκαναν την παραπάνω ανακάλυψη, η ηλικία εκείνων των σχεδίων που απλώνονται σε μια απίστευτη έκταση 10 χιλιομέτρων, πάνω στα πρόσωπα απόκρημνων γκρεμών, πλησιάζει τα 12.500 χρόνια. Πολλά απ’ αυτά απεικονίζουν με μεγάλη ζωντάνια και πολλές λεπτομέρειες είδη ζώων που δεν υπάρχουν πια, όπως για παράδειγμα μαστόδοντα, δηλαδή προϊστορικούς προγόνους των ελεφάντων, άγρια άλογα της εποχής των παγετώνων και ένα καμηλοειδές θηλαστικό που θεωρείται ότι υπήρξε πρόγονος των σημερινών λάμα.

Αν και θα χρειαστεί να περάσουν πολλά χρόνια έως ότου ολοκληρωθεί η μελέτη όλων εκείνων των συναρπαστικών σχεδίων, οι επιστήμονες ήδη έχουν φτάσει σε κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα ως προς την εποχή κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν. Για παράδειγμα, ανάμεσα τους εντοπίστηκαν απεικονίσεις ξύλινων πύργων και ανθρώπων που κρατάνε ο ένας το χέρι του άλλου, πράγμα που σημαίνει πως εκείνα τα χρόνια υπήρξε κάποιος ανεπτυγμένος πολιτισμός στη συγκεκριμένη περιοχή που μπορούσε να υποστηρίξει την ολοκλήρωση ενός τόσο εκτενούς και πολύχρονου έργου. Επίσης, πολλά από τα ζώα που απεικονίζονται δεν θα μπορούσαν να ζουν σ’ ένα πυκνό δάσος, όπως είναι το σημερινό δάσος του Αμαζονίου, κάτι που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εικόνα της Αμαζόνειας πεδιάδας, κατά τα τέλη της εποχής των παγετώνων, θύμιζε περισσότερο σαβάνα παρά αδιαπέραστο τροπικό δάσος.

Στις μέρες μας γνωρίζουμε πλέον πως οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής του Αμαζονίου εμφανίστηκαν πριν από 15.000 χρόνια περίπου. Γνωρίζουμε επίσης πως δημιούργησαν χιλιάδες τεχνητούς λοφίσκους-νησίδες τεχνητών δασών που αποτελούνταν από φαγώσιμα ήδη φυτών και δέντρων. Ακόμα και  στις μέρες μας, 4.700 από αυτές τις νησίδες επιζούν ακόμα.  Οι εκτεταμένες εκείνες παρεμβάσεις στη μορφολογία του Αμαζονίου φαίνεται ότι ήταν μια προσπάθεια των πρώτων κατοίκων της να τιθασεύσουν τις πλημμύρες που προκύπτουν από τον Δεκέμβριο μέχρι και το Μάρτιο. Επειδή εκείνοι οι λοφίσκοι δεν καλύπτονταν από νερό, επάνω τους κατάφερναν να αναπτυχθούν μεγάλα δέντρα που ήταν εδώδιμα και τα οποία δημιούργησαν θύλακες πυκνών δασών. Εξαιτίας των παραπάνω ανακαλύψεων η περιοχή του Αμαζονίου θεωρείται πλέον ότι διεκδικεί τα πρωτεία μιας από τις περιοχές του κόσμου όπου ξεκίνησε για πρώτη φορά η καλλιέργεια και η επιλεκτική διασταύρωση φυτών. Γενετικές μελέτες αποκάλυψαν για παράδειγμα ότι ο θάμνος της μανιόκας που παράγει αλεύρι πλούσιο σε πρωτεΐνες καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά σε εκείνες τις τεχνητές νησίδες πριν από 10.250 χρόνια ενώ ο αραβόσιτος πριν από 6.850 χρόνια. Ειδικά στην νοτιοδυτική πλευρά του Αμαζονίου, τα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας που έχουν εντοπιστεί, βρίσκονται γύρω από ή πολύ κοντά σε εκείνες τις νησίδες ενώ ο αριθμός των ειδών των φυτών που καλλιεργούνταν υπερέβαινε τα εκατό.

Επιπρόσθετα, δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποκαλύψει εκτός από τους αρχαίους λοφίσκους, ίχνη από χαντάκια και κανάλια ύδρευσης που έχουν ηλικία δέκα χιλιάδων ετών καθώς και θεμέλια πόλεων που ήταν αρκετά εκτεταμένες και συνδέονταν μεταξύ τους με δρόμους και γέφυρες και που εκτείνονταν βαθιά μέσα στο δάσος. Η παραπάνω ανακάλυψη ενισχύεται από το γεγονός πως οι πρώτοι ευρωπαίοι εξερευνητές και κατακτητές που έφτασαν εκεί, ανέφεραν ότι είδαν ολόκληρες πόλεις οι οποίες εκτείνονταν για χιλιόμετρα μέχρι τον ορίζοντα.

Από όλα αυτά τα ευρήματα προκύπτει ότι μέχρι τα σχετικά πρόσφατα χρόνια, η περιοχή του Αμαζονίου ήταν αρκετά πυκνοκατοικημένη και πως κατά μήκος των χιλιάδων παραπόταμών του, απλώνονταν περίπλοκες κοινότητες και ένα πυκνό δίκτυο από αρδευτικά έργα και περάσματα. Σύμφωνα δε με νεότερες ανακαλύψεις, ο αριθμός των ανθρώπων που ζούσαν στην όλη περιοχή υπερέβαινε κάποτε τα πενήντα εκατομμύρια κατοίκους ενώ πολλά από τα απροσπέλαστα τμήματα του δάσους δημιουργήθηκαν τους τελευταίους αιώνες, όταν ο πληθυσμός των ιθαγενών κατοίκων κατέρρευσε εξαιτίας της εισβολής της λευκής φυλής και των καινούργιων ασθενειών που έφεραν οι Ευρωπαίοι κατακτητές μαζί τους.  Επίσης, το εύφορο και σκουρόχρωμα χώμα (terra preta), που καλύπτει πολλά σημεία του δάσους, έχει διαπιστωθεί πως είναι αποτέλεσμα των πολυετών αγροτικών τεχνικών που χρησιμοποιούσαν οι πρώτοι κάτοικοί του  για να μεγιστοποιούν την γονιμότητα του εδάφους. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις τους δεν σταμάτησαν εκεί. Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, εκτός από εξαιρετικά πλούσιο σε φαγώσιμα δέντρα και φυτά, φιλοξενεί και την πλουσιότερη ποικιλία φαρμακευτικών φυτών στον πλανήτη εκ των οποίων ελάχιστα έχουν μελετηθεί από τη σύγχρονη ιατρική επιστήμη. Ακόμα πιο παράξενο ωστόσο είναι το γεγονός πως το γενετικό προφίλ των φυλών που επιβιώνουν ακόμα εκεί, συγγενεύει περισσότερο με τον γονότυπο των Αβοριγίνων της Αυστραλίας, γεγονός που μας οδηγεί στο αναπάντεχο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιθανόν, οι πρώτοι κάτοικοι του Αμαζόνιου δέλτα να μην ήταν νομάδες που διέσχισαν τον Bερίγγειο Πορθμό όπως πρεσβεύει η συμβατική ανθρωπολογία αλλά αρχαίοι θαλασσοπόροι που κάπως έφτασαν μέχρι εκεί από την Ωκεανία.

Η τελευταία αυτή ανακάλυψη μας οδηγεί σε ορισμένα πολύ παράξενα μονοπάτια: Η μελέτη της προφορικής κουλτούρας των Αυστραλέζων Αβοριγίνων, η οποία είναι πανάρχαια και εκτείνεται σ’ ένα χρονολογικό βάθος είκοσι χιλιάδων ετών, έχει αποκαλύψει το εξής: Το ερμηνευτικό  σύστημα μέσω του οποίου αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους μοιάζει να βασίζεται σε κάποια εναλλακτική συνειδησιακή κατάσταση. Πιστεύουν πως ο κόσμος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια μιας πολύ μακρινής «εποχής του ονειρέματος» κάποιων πανάρχαιων θεών και πως πολλά, αν όχι όλα τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός τους περιέχουν ακόμα τη ζώσα ενέργεια και τη διάνοια εκείνων των θεών. Η ανιμιστική αυτή θεώρηση του κόσμου περιλαμβάνει το φυτικό και το ζωικό βασίλειο με το οποίο οι Αβοριγίνες πιστεύουν πως μπορούν να επικοινωνήσουν μέσω σαμανιστικών τελετών που τους επιτρέπουν να προσεγγίσουν τα πνεύματα των φυτών και των ζώων. Οι σαμάνοι τους γνωρίζουν πως να επικοινωνούν με τα βασίλεια αυτά και να επιστρέφουν στον κόσμο των ανθρώπων έχοντας αποκτήσει γνώσεις που ωφελούν ολόκληρη τη φυλή . Ανάλογους ισχυρισμούς ανακαλύπτει κανείς και στους Σαμάνους του Αμαζονίου οι οποίοι αποδίδουν τις περίτεχνες και εξειδικευμένες γνώσεις που έχουν αποκτήσει σε σχέση με τις θεραπευτικές και ψυχεδελικές ιδιότητες διαφόρων φυτών, αλλά και των μεταξύ τους συνδυασμών, στην παρέμβαση «πνευμάτων» του συγκεκριμένου τόπου που τους καθοδηγούν. Η όλη ιστορία έγινε βέβαια ακόμα πιο παράξενη όταν Ευρωπαίοι ανθρωπολόγοι που δοκίμασαν τα ψυχεδελικά σκευάσματα των Σαμάνων του Αμαζονίου, βίωσαν παρόμοιες καταστάσεις και είδαν παραπλήσιες με αυτούς εικόνες, χωρίς να γνωρίζουν ακόμα πολλά πράγματα για την κουλτούρα τους.

Έχοντας διαβάσει κανείς όλα τα παραπάνω, δεν μπορεί να μην εντοπίσει κοινά στοιχεία ανάμεσα στην πιθανή ανθρωπογενή προέλευση κάποιων έστω τμημάτων των τροπικών δασών της Νοτίου Αμερικής με την ιστορία της κοινότητας του Findhorn στη Βόρεια Σκωτία. Εκεί, πριν από πενήντα περίπου χρόνια, δυο οικογένειες, ακολουθώντας την καθοδήγηση πνευματικών οντοτήτων που ονόμασαν «Deva», πνεύματα-άγγελοι του τόπου κατά τους Θρεοσοφιστές, κατάφεραν να δημιουργήσουν μια ακμάζουσα και διατροφικά αυτόνομη οίκο-κοινότητα στο αμμώδες και άγονο έδαφος της περιοχής και να παράγουν φαγώσιμα φυτά ασυνήθιστου μεγέθους που εξέπληξαν τους γεωπόνους της εποχής.

Ύστερα από όλα αυτά, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι κάποτε η σχέση της ανθρωπότητας με το περιβάλλον της, δεν ήταν αυτή ενός εκμεταλλευτή με το θύμα του. Ίσως έχουμε απενεργοποιήσει κάποια αντιληπτικά κανάλια και τρόπους επικοινωνίας με τον ζωντανό κόσμο που μας περιβάλλει γιατί έχουμε απομονωθεί μέσα σε άκαμπτα κουκούλια τεχνολογικών εφαρμογών. Ίσως, η γοητεία που ασκεί κάθε τι το ζωντανό στα μικρά παιδιά να κρύβει κάτι περισσότερο από την απλή περιέργεια. Ίσως ο κόσμος μας να εξακολουθεί να είναι μαγικός αλλά εμείς να μην μπορούμε να τον δούμε πια πραγματικά. Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν υπάρχουν καταστροφικές νομοτέλειες. Ο άνθρωπος είναι και αυτός ένα δημιούργημα του γήινου οικοσυστήματος και επομένως κομμάτι του. Η καταστροφικότητα που επιδεικνύουμε  είναι αποτέλεσμα της άγνοιας μας και όχι μια αναπόφευκτη εκδήλωση της φύσης μας. Ίσως οι πρόγονοί μας να το έχουν ήδη αποδείξει αυτό.

Πηγές:

• https://rainforestpartnership.org/a-brief-200-million-year-history-of-the-amazon/
• https://www.theguardian.com/science/2020/nov/29/sistine-chapel-of-the-ancients-rock-art-discovered-in-remote-amazon-forest
• https://www.smithsonianmag.com/science-nature/pristine-untouched-amazonian-rainforest-was-actually-shaped-humans-180962378/
• https://www.sciencedaily.com/releases/2020/04/200408110336.htm
• https://news.mongabay.com/2008/07/an-interview-a-shaman-in-the-amazon-rainforest/
• https://www.nationalgeographic.com/news/2014/8/140803-rain-forests-ecuador-amazon-runa-anthropology-ethnography-puma-booktalk/
• https://news.mongabay.com/2009/11/how-rainforest-shamans-treat-disease
• «Τα μυστικά της Λέσχης των Ξωτικών» Έρικ Σμυρναίος Εκδόσεις Άλλωστε.

Πηγές:
1) https://slappedham.com/stairs-woods-phenomenon/
2) https://www.historicmysteries.com/mysterious-stairs-forests-legends-history/
3) https://www.reddit.com/r/mildlyinteresting/comments/747scv/i_found_a_staircase_in_the_woods/
4) https://www.quora.com/Has-anyone-found-strange-stairs-in-the-middle-of-the-woods

H Iona είναι ένα ανεμοδαρμένο νησάκι που βρέχεται από τον Ατλαντικό Ωκεανό και βρίσκεται έξω από τη Δυτική ακτή της Σκωτίας. Το Νοέμβριο του 1929, η ήρεμη καθημερινότητα των λιγοστών κατοίκων του αναστατώθηκε από το μυστηριώδη θάνατο μιας νέας γυναίκας που εμφανίστηκε ως επισκέπτρια, με ανεξιχνίαστους σκοπούς και ακόμα πιο ανεξιχνίαστη προσωπικότητα. Το όνομα της ήταν Netta Editha Fornario. Οι συνθήκες και ο τρόπος του θανάτου της δεν διαλευκάνθηκαν ποτέ.
Το σώμα της Netta βρέθηκε σε «νεραϊδόλοφο» πάνω σ’ έναν αρχαίο τύμβο, στα νότια του Loch Staonaig. Ήταν γυμνή, καλυμμένη μονάχα μ’ ένα μαύρο παλτό, ξαπλωμένη σ’ ένα μεγάλο σταυρό που είχε σκαλιστεί στην τύρφη του εδάφους μ’ ένα μαχαίρι το οποίο βρισκόταν δίπλα της. (Διάφοροι αποκρυφιστές δήλωσαν αργότερα ότι το σκάλισμα ενός σταυρού στη Γη αποτελούσε απαραίτητο στοιχείο ενός τελετουργικού που σκοπό είχε την επίκληση νεράιδων και άλλων αλλοκοσμικών πλασμάτων.) Από το λαιμό της κρεμόταν μια μαυρισμένη αλυσιδίτσα από ασήμι που κατέληγε σ’ ένα σταυρό και στο σώμα της υπήρχαν παράξενες γρατζουνιές άγνωστης αιτιολογίας. Το πιστοποιητικό θανάτου της δηλώνει ότι πέθανε κάποια στιγμή ανάμεσα στις 10 το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου και στις 1.30 το πρωί της 19ης Νοεμβρίου του 1929. Ήταν τριάντα τριών ετών. Σύμφωνα με το σχετικό πιστοποιητικό θανάτου που εκδόθηκε από τις αρχές του νησιού, είχε πεθάνει εξαιτίας της «έκθεσης στα στοιχεία της φύσης» και όχι λόγω καρδιακής ανακοπής όπως έχει συχνά –και λανθασμένα– ειπωθεί.

Η Netta ήταν ασυνήθιστη ως προσωπικότητα: Μελετούσε τον αποκρυφισμό και ήταν μέλος του Ναού «Alpha et Omega», μιας μαγικής σέκτας που αποτελούσε παρακλάδι του θρυλικού Τάγματος της Χρυσής Αυγής και παρέμενε πιστή στις διδαχές του ιδρυτή της Samuel Liddell MacGregor Mathers, μετά το κλείσιμο του Τάγματος το 1906. Επίσης, ήταν στενή φίλη της γνωστής λευκής μάγισσας και μέλους του ίδιου Τάγματος Dion Fortune, η οποία την αποκαλούσε χαϊδευτικά με το προσωνύμιο “Mac”. Σύμφωνα με όσα λέγονται, δεν τα πήγαινε και πολύ καλά με τον πατέρα της, ο οποίος ήταν γιατρός και είχε ιταλική υπηκοότητα. Η μητέρα της ήταν Εγγλέζα.

Ως μυημένη σε Μαγικό Τάγμα και φανατική σπουδάστρια του αποκρυφισμού, η Netta πίστευε ότι μπορούσε να θεραπεύει ανθρώπους μέσω της τηλεπάθειας. Προτού πεθάνει έστειλε –με συμβατικές μεθόδους– ένα μήνυμα στην οικονόμο της, στην κατοικία της στην οδό Mortlake Road, Kew, στο Λονδίνο, με το οποίο την πληροφορούσε ότι δεν θα έπρεπε να περιμένει νέα της για κάποιο αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς έπρεπε ν’ αντιμετωπίσει μια «πολύ σοβαρή περίπτωση που έχριζε θεραπείας».
Γνωρίζουμε ότι αναχώρησε για το νησί της Ιona, τον Αύγουστο ή το Σεπτέμβριο του 1929. Πήρε μαζί της πολλές βαλίτσες στις οποίε,ς κατά τα φαινόμενα, συμπεριλαμβανόταν κι επίπλωση που αρκούσε για τον εξοπλισμό ενός μικρού σπιτιού. Μόλις έφτασε στο νησί, νοίκιασε ένα δωμάτιο σε μια κυρία MacRae στο Traymore.

Η Netta άρχισε να εξερευνά τις παραλίες και τα βαλτοτόπια του νησιού σε καθημερινή βάση και, σύμφωνα με σχετικές δηλώσεις της, προσπαθούσε να επικοινωνήσει με τα πνεύματα του νησιού κάθε βράδυ, πέφτοντας σε μια κατάσταση έκστασης. Είχε εκμυστηρευτεί στην κυρία MacRae ότι προτού έρθει στο νησί είχε περιέλθει σε εκείνη την ιδιόμορφη κατάσταση για μια ολόκληρη βδομάδα κάτι που όπως ήταν φυσικό ανησύχησε τη συνομιλήτριά της. Επιπρόσθετα, η Netta είχε δώσει οδηγίες στην κυρία MacRae ότι, σε περίπτωση που ξαναπάθαινε κάτι τέτοιο, δεν θα έπρεπε να ενημερωθεί κανείς.

Την Κυριακή στις 17 Νοεμβρίου του 1929, η Netta άρχισε να φέρεται αρκετά παράξενα: Σηκώθηκε πολύ νωρίς και άρχισε να πακετάρει τα μπαγκάζια της με σκοπό να επιστρέψει στο Λονδίνο αμέσως. Είπε στην κυρία MacRae ότι κάποιοι την παρενοχλούσαν τηλεπαθητικά και μετά άρχισε να αναφέρεται σε κάποιο πλοιάριο χωρίς πηδάλιο που είχε δει να διασχίζει τον ουρανό του νησιού, ενώ της μίλησε και για κάποια μηνύματα που δεχόταν από άλλους κόσμους. Όπως ήταν και το αναμενόμενο, εκείνες οι κουβέντες παραξένεψαν πολύ την κυρία MacRae, η οποία πρόσεξε ότι τα ασημένια κοσμήματα που φορούσε η Netta είχαν μαυρίσει μέσα σε μια νύχτα.

Δυστυχώς, επειδή δεν υπήρχε τακτική ακτοπλοϊκή σύνδεση ανάμεσα στο νησί και στη Σκωτία, η Netta ανακάλυψε ότι ήταν υποχρεωμένη να παραμείνει στο νησί για λίγες ακόμα μέρες. Κάποια στιγμή την Κυριακή αποσύρθηκε στο δωμάτιό της και όταν ξαναβγήκε ύστερα από λίγα λεπτά, φαινόταν πολύ πιο ήρεμη, με μια έκφραση παραίτησης χαραγμένη στο πρόσωπό της. Είπε στην κυρία MacRae ότι είχε αλλάξει γνώμη και θα παρέμενε στο νησί για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Και ύστερα εξαφανίστηκε.

Η απουσία της Netta έγινε αντιληπτή το πρωί της Δευτέρας και το σώμα της εντοπίστηκε τελικά την επόμενη μέρα κοντά σ’ ένα αρχαίο χωριό που ήταν ερειπωμένο και για το οποίο, ενώ είχε εκφράσει κάποιο ενδιαφέρον, δεν το είχε επισκεφτεί ποτέ. Ετάφη από τους νησιώτες την επόμενη Παρασκευή. Πολύ σύντομα άρχισαν να κυκλοφορούν παράξενες φήμες για ανεξήγητα μπλε φώτα (κάτι σαν τα γνωστά Will o’ wisps) που είχαν θεαθεί κοντά στο σημείο όπου είχε βρεθεί το πτώμα της καθώς και αναφορές για έναν μυστηριώδη άνδρα που φορούσε μια μακριά κάπα και τον οποίο δεν γνώριζε κανείς.

Αυτές οι φήμες, αν και αλλόκοτες, ταίριαζαν με το φολκορικό υπόβαθρο των κατοίκων της Iona, το οποίο ακόμα και σήμερα, βρίθει από δοξασίες για νεράιδες και ξωτικά. Μέλη του παράξενου Fairy Investigation Society, εξάλλου, είχαν επίσης επισκεφτεί το εν λόγω νησί καθώς πίστευαν ότι αποτελούσε κάτι σαν Εθνικό Δρυμό για τις νεράιδες ολόκληρης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Αν θέλετε να διαβάσετε κάτι περισσότερο για τις δραστηριότητες εκείνης της Λέσχης, μπορείτε να διαβάσετε το βιβλίο μου με τον τίτλο «Τα Μυστικά της λέσχης των Ξωτικών» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις «Άλλωστε».

Αν τώρα λάβουμε υπόψη την κατάσταση στην οποία βρέθηκε το σώμα της Netta, καθώς και τα ιδιάζοντα ενδιαφέροντά της, μπορούμε να υποθέσουμε με αρκετή σιγουριά ότι προσπαθούσε να εκτελέσει κάποιου είδους τελετουργικό, ίσως κάποιο εγχείρημα αστρικής προβολής, όπως υπέθεσε η Dion Fortune. Η Dion κατηγόρησε μάλιστα την Moina Mathers, την ηγέτιδα του Ναού Alpha et Omega (ύστερα από το θάνατο του άνδρα της) ως υπεύθυνη για το θάνατο της δεσποινίδας Fonario μέσω της εκτέλεσης μιας ψυχικής επίθεσης. Σίγουρα η Moina δεν θα μπορούσε να έχει σκοτώσει με τα χέρια της την Netta, καθώς ήδη πεθάνει, 16 μήνες προτού ξεδιπλωθεί η ιστορία που σας αφηγούμαι. Η Dion, πάντως, βάσιζε τις υποθέσεις της πάνω στο γεγονός ότι οι γρατζουνιές που σημάδευαν το σώμα της Netta ήταν παρόμοιες με αυτές που είχαν εμφανιστεί στα σώματα ανθρώπων οι οποίοι είχαν ισχυριστεί στο παρελθόν ότι είχαν δεχτεί ψυχικές επιθέσεις από τη Moina, αν και η ίδια –όπως παραδέχτηκε– δεν τις είχε δει ποτέ με τα δικά της μάτια. Η Dion δήλωσε επίσης ότι η Netta είχε πάει στο νησί με σκοπό να μελετήσει «Τα Στοιχειακά της Πράσινης Ακτίνας» δηλαδή, τον κόσμο των νεράιδων και των ξωτικών.

Μπορούμε να υποθέσουμε ότι άσχετα με το τι είδους δραστηριότητες απαιτούσε το συγκεκριμένο τελετουργικό, το γεγονός ότι βρέθηκε γυμνή σ’ έναν λοφίσκο στην ύπαιθρο, στα μέσα Νοεμβρίου, άσχετα από τη διανοητική της κατάσταση ή και εξαιτίας αυτής, στάθηκε αρκετό για να πεθάνει από υποθερμία.
Τι ήταν, όμως, αυτό που θα μπορούσε να είχε ωθήσει την Netta να επισκεφτεί το μικρό και ανεμοδαρμένο νησί της Iona; Ίσως το γεγονός ότι, ακόμα και σήμερα, το εν λόγω νησάκι περιβάλλεται από μια πανίσχυρη θρησκευτική και αποκρυφιστική αύρα, δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με τη γεωγραφική του θέση και το μέγεθός του.
Εκ πρώτης όψεως, η Iona μοιάζει πραγματικά ασήμαντη: Έχει μήκος 3,5 μίλια και μέγιστο πλάτος ένα. Είναι άγονη και αφιλόξενη και υφίσταται τις καταιγίδες που γεννάει ο Ατλαντικός Ωκεανός. Βρίσκεται έξω από τα εμπορικά δρομολόγια των περισσότερων πλοίων.

Ωστόσο, η ιστορία της και οι λαογραφικές παραδόσεις της είναι ιδιόμορφες: Το έτος 563, ο Άγιος Κολούμπα, (ο εγγονός του Ιρλανδού Βασιλιά Niall) μαζί με 12 ακόλουθούς του, έχτισαν εκεί την πρώτη Κέλτικη Εκκλησία και ίδρυσαν μια μοναστηριακή κοινότητα. Πολύ γρήγορα η Iona θεωρήθηκε από τους Χριστιανούς Κέλτες ότι ήταν ένα ιερό νησί και απέκτησε μεγάλη φήμη εξαιτίας αυτού του αγίου, καθώς εκείνος άρχισε να προσηλυτίζει Σκωτσέζους και Εγγλέζους Παγανιστές. Η Iona έγινε και κοιμητήριο βασιλιάδων και σύμφωνα με μια απογραφή που έγινε το 1549, στο έδαφός της είχαν ταφεί 48 Σκωτσέζοι βασιλιάδες, 8 Νορβηγοί και 4 Ιρλανδοί. Ανάμεσα στους Σκωτσέζους βασιλιάδες φιγουράρουν τα ονόματα των Kenneth I, Donald II, Malcolm I, Duncan I, Macbeth και Donald III.

Ο Άγιος Κολούμπα θα πρέπει πάντως να ήταν στριφνός ως χαρακτήρας: Εξόρισε τις γυναίκες και τις αγελάδες από το νησί δηλώνοντας ότι «οπουδήποτε υπάρχει μια αγελάδα υπάρχει και μια γυναίκα και οπουδήποτε υπάρχει μια γυναίκα υπάρχει και το κακό». Ακόμα και οι γυναίκες των εργατών που έχτισαν το μοναστήρι του υποχρεώθηκαν να παραμείνουν σε ένα γειτονικό «νησί των γυναικών» στο κοντινό Eilean nam Ban.

Λέγεται ότι ο Κολούμπα χρειαζόταν να θάψει ένα ζωντανό άνθρωπο στα θεμέλια του μοναστηριού προκειμένου να εξασφαλίσει τη στατική του σταθερότητα, σύμφωνα με τις δοξασίες της εποχής. Ένας από τους ακόλουθούς του, ο Oran, προθυμοποιήθηκε να θαφτεί ζωντανός για χάρη του. Όπερ και εγένετο. Κάποια στιγμή, ωστόσο, ο Κολούμπα ζήτησε να ξεσκεπαστεί από το χώμα το πρόσωπο του φίλου του για να τον αποχαιρετήσει για τελευταία φορά. Ωστόσο, ο Oran, που ήταν ακόμα ζωντανός, είχε ήδη αλλάξει γνώμη και άρχισε να τον βρίζει, οπότε ο Κολούμπα έδωσε εντολή να τον ξανασκεπάσουν!

Κατά το τέλος του 8ου αιώνα το διάσημο και περίτεχνο βιβλίο του Κελ (Book of Kells) γράφτηκε στο εν λόγω νησί. Εκείνη την περίοδο ξεκίνησαν και οι πρώτες επιδρομές από τους Vikings, οι οποίοι έκλεψαν πολλούς από τους θησαυρούς των μοναχών που ζούσαν εκεί πέρα.
Ωστόσο, προτού ο Κολούμπα αποβιβαστεί στο νησί και το εκχριστιανίσει, η Iona ήταν ήδη γνωστή με το αρχαίο Γαλεϊκό όνομα Innis nan Druidhneach. Αυτή η φράση σημαίνει «Το νησί των Δρυίδων». Γνωρίζουμε ότι η Iona είχε αναδειχτεί σε ξακουστό τόπο μάθησης για τους προχριστιανικούς Κέλτες Δρυΐδες-Μάγους. Ολόκληρη η Σκωτία, εξάλλου, ήταν η πρωταρχική και κεντρική τοποθεσία των Δρυϊδών, ενώ το κέντρο της δραστηριότητάς τους ήταν ακριβώς εκείνο το νησί. Γνωρίζουμε επίσης ότι εκείνοι οι Δρυΐδες ιερείς, επιδεικνύοντας μια αξιοσημείωτη διορατικότητα και προσαρμοστικότητα μπροστά στους ανέμους της αλλαγής που σάρωναν τον κόσμο τους, προσχώρησαν εγκαίρως στον Χριστιανισμό και ίδρυσαν ένα μοναστικό τάγμα που ονομαζόταν Culdees, όνομα που προέρχεται από την γαελική λέξη Culdich η οποία σημαίνει «ορισμένοι Ξένοι» και από τη λατινική λέξη Coli Dei που σημαίνει «υπηρέτες του θεού». Η επιρροή του νεοϊδρυθέντος εκείνου Τάγματος απλώθηκε σε ολόκληρη τη Σκωτία και τα περισσότερα μοναστήρια του χτίστηκαν πάνω σε αρχαίες λατρευτικές τοποθεσίες των Δρυίδων, γεγονός που υπονοεί ότι οι προχριστιανικές πρακτικές και γνώσεις τους επιβίωσαν κάτω από το προκάλυμμα του χριστιανικού προσωπείου του παραπάνω Τάγματος. Ακόμα και σήμερα στα σκωτσέζικα highlands, τα μέρη όπου στέκεται μια εκκλησία και παλαιότερα υπήρχε δρυϊδικός ναός, ονομάζονται Clachan.

Στο Δυτικό άκρο της Iona, σε μια πετρώδη κοιλάδα, σώζεται ένας μικρός κύκλος από πέτρες που οι νησιώτες αγαπούν πολύ και τον αποκαλούν Cappan Cuildich, ή σκήνωμα των Culdees. Λένε ότι σ’ εκείνο το σημείο υψώθηκε ο πρώτος Κέλτικος σταυρός και ότι μια μικρή ομάδα χριστιανών μαζεύονταν κρυφά για να λατρέψουν τον καινούργιο θεό τους. Οι αρχαιολόγοι ισχυρίζονται ωστόσο ότι ο παραπάνω κύκλος είναι πολύ αρχαιότερος και ότι η μορφολογία του παραπέμπει σε δρυϊδικό κτίσμα που προϋπήρχε της έλευσης του Χριστιανισμού.

Ο Θρησκεία των Δρυϊδών ήταν έτσι κι αλλιώς αρκετά ασυνήθιστη. Καταρχήν, σε αντίθεση με τις περισσότερες ανιμιστικές-παγανιστικές θρησκείες του υπόλοιπου κόσμου, αν και ηλιοκεντρική, αναγνώριζε τον ήλιο ως θηλυκή οντότητα και τη Σελήνη ως αρσενική. Επίσης, ενσωμάτωσε στην κοσμοθεωρία της στοιχεία της Πυθαγόρειας Φιλοσοφίας, διδαχές του Γνωστικισμού και των Εσσαίων. Τέλος, άσκησε μεγάλη επίδραση στην ίδρυση των ιπποτικών Ταγμάτων της μεσαιωνικής Σκωτίας, στη διαμόρφωση της σκωτσέζικης εθνικής συνείδησης και του βορειο-ευρωπαϊκού μυστικισμού, που αναγεννιέται στην εποχή μας κάτω από τις φτερούγες του καλλιτεχνικού ρεύματος της Ηρωικής Φαντασίας και των νεοπαγανιστικών κινημάτων της Νέας Εποχής.

Το τι ώθησε τους πιστούς εκείνης της πανίσχυρης προχριστιανικής και ηλιολατρικής λατρείας να επιλέξουν την Iona, εκείνο το ανεμοδαρμένο και παγωμένο νησί ως κεντρικό λατρευτικό τόπο, παραμένει μυστήριο. Λέγεται πάντως ότι ακόμα και σήμερα το απόμακρο εκείνο νησάκι έχει μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που δίνει στον επισκέπτη την εντύπωση ότι, κατά κάποιο τρόπο, διαφέρει από τα υπόλοιπα πνευματικά κέντρα του κόσμου. Ίσως αυτή η αίσθηση να σχετίζεται με το γεγονός ότι, όπως έχουν διαπιστώσει οι σύγχρονοι γεωλόγοι, το υπέδαφός του αποτελείται από πανάρχαια πετρώματα που έχουν ηλικία ενός 1,5 δισεκατομμυρίου ετών και είναι από τα αρχαιότερα του πλανήτη μας!

Ύστερα από όλα τα παραπάνω, μπορούμε με αρκετή ασφάλεια να συμπεράνουμε ότι ο παράξενος θάνατος της Netta Editha Fornario εκείνη την παγερή νύχτα του Νοεμβρίου, πάνω στο νεραϊδότοπο της Iona, κρύβει περισσότερα μυστικά από αυτά που θα μάντευε ένας βιαστικός και αδιάφορος επισκέπτης. Ήταν απλά και μόνο μια διανοητικά διαταραγμένη γυναίκα που έμπλεξε με αποκρυφιστικά κυκλώματα τα οποία την οδήγησαν στο θάνατο; Υπήρξε το θύμα κάποιου μαγικού πολέμου ανάμεσα σε αντίπαλες σέκτες που την εξόντωσαν με τρόπους που ακόμα και σήμερα δεν έχει αναγνωρίσει η συμβατική επιστήμη;
Άραγε η προσπάθεια της να θεραπεύσει τηλεπαθητικά κάποιον κάτοικο του νησιού την έφερε σε σύγκρουση με ορισμένες πανάρχαιες δυνάμεις που επιβιώνουν ακόμα στα αρχέγονα εδάφη του;

Ή μήπως οι παράξενες εκείνες δυνάμεις δεν την σκότωσαν τελικά, αλλά την πήραν μαζί τους σε κάποιον παράξενο αλλόκοσμο και άφησαν πίσω τους ένα ψεύτικο κουφάρι που ακόμα και σήμερα παραπλανά και προβληματίζει τους αδαείς θνητούς;

Πηγές:
1) «Τα μυστικά της Λέσχης των Ξωτικών» Εκδόσεις Άλλωστε.
2) https://www.rabbies.com/en/blog/iona-mysterious-death-netta-fornario
3) http://www.mysteriousbritain.co.uk/occult/netta-fornario-ionas-occult-mystery/
4) http://sacredconnections.co.uk/index.php/iona-sacred-isle/

Αυτό το καλοκαίρι προβάλλεται στη συνδρομητική πλατφόρμα του Netflix ο τρίτος κύκλος της υπέρ-επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς επιστημονικής φαντασίας «Stranger Things».  Στα πλαίσια μιας συνειδητής προσπάθειας ν’ αποφύγω αποκαρδιωτικά spoilers προς όσους δεν γνωρίζουν για ποιο πράγμα μιλάω, θα σας πω απλά ότι η πλοκή της ξεδιπλώνεται στα μέσα της δεκαετίας του ’80, σε μια φιλήσυχη και νυσταλέα πολίχνη των ΗΠΑ όπου ένα απόρρητο κυβερνητικό πρόγραμμα πάει στραβά και ανοίγει μια «πύλη», ένα πέρασμα που οδηγεί σ’ ένα παράλληλο και πολύ εχθρικό σύμπαν.  Η τεράστια επιτυχία της εν λόγω παραγωγής οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι σεναριογράφοι της αντλούν έμπνευση από τις καλύτερες ταινίες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας εκείνης της ενδιαφέρουσας δεκαετίας. Επιπρόσθετα, εξερευνούν μια ιδέα που γοητεύει την τέχνη του φανταστικού, αλλά και τη συμβατική επιστήμη, όλο και περισσότερο από τα μέσα του 20^ού αιώνα και μετά. Η ιδέα αυτή δεν είναι άλλη από την πιθανότητα της ύπαρξης ή της δημιουργίας «Πυλών»,  δηλαδή διόδων που οδηγούν σε άλλους κόσμους και πραγματικότητες. Όπως και στην επίσης υπέρ-επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Fringe» που εξερευνούσε ενδελεχώς την πιθανότητα της ύπαρξης εναλλακτικών κόσμων και της ελεγχόμενης πρόσβασης σε αυτούς,  στο «Stranger Things» η τεχνολογία παίζει κυρίαρχο ρόλο στην ολοκλήρωση αυτού του εγχειρήματος, μια προσέγγιση που ταιριάζει απόλυτα με το τεχνοκρατικό πνεύμα της εποχής μας.

Ωστόσο, μια σύντομη εξέταση των λαογραφικών παραδόσεων κάθε γωνιάς του κόσμου μας, αρκεί για να γίνει ξεκάθαρο ότι η ιδέα των «Πυλών» δεν είναι καθόλου καινούρια. Οι παράξενες εκείνες Πύλες λοιπόν, φαίνεται να έχουν ορισμένα πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: Μοιάζουν να έχουν μια λίγο-πολύ μόνιμη παρουσία ή να «ανοίγουν» σε τακτά χρονικά διαστήματα και σε συγκεκριμένες περιοχές. Στις παραδόσεις όλων των λαών του πλανήτη μας, χωρίς ΚΑΜΙΑ εξαίρεση, υπάρχουν επίμονες αναφορές για τοποθεσίες που είναι «ιδιαίτερες» όπου αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως συμβατική πραγματικότητα συμπεριφέρεται παράξενα, δηλαδή ασυνήθιστα. Οι Κέλτες, ιδιαίτερα στην Ιρλανδία, αποκαλούν αυτά τα μέρη «Λεπτά» (“Thin places”) και υποστηρίζουν ότι σε ορισμένες μέρες του χρόνου, πχ κατά τη διάρκεια της Νύχτας του Θερινού Ηλιοστάσιου, τα Πέπλα που χωρίζουν τους κόσμους γίνονται ασαφή και είναι εύκολο κάτι «από εκεί» να περάσει στο δικό μας κόσμο ή κάποιος από τη δική μας πραγματικότητα να βρεθεί κάπου «αλλού».

Στην Ελλάδα οι αντίστοιχες τοποθεσίες αποκαλούνται «βαριές» και «στοιχειωμένες» και, όπως οι «μαγεμένοι» τόποι των Κελτών, βρίθουν από αναφορές για θεάσεις ασυνήθιστων πλασμάτων, για ανεξήγητες εξαφανίσεις ανθρώπων και ζώων ή για παράξενους ήχους με άγνωστη προέλευση. Αυτές οι αναφορές μάς βοηθούν να εντοπίσουμε τέτοια σημεία ακόμα και σήμερα. Για παράδειγμα, ένα τέτοιο μέρος περιβάλλεται από ασυνήθιστους μύθους θρύλους και δοξασίες. Επίσης, συνδέεται με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά εξαφανίσεων ατυχημάτων ή ακόμα και ψυχικών διαταραχών στο γηγενή πληθυσμό που ενδεχομένως εκτίθεται σε επιρροές που δεν μπορεί να επεξεργαστεί λογικά. Τοποθεσίες που διαχρονικά «βγάζουν» ανθρώπους «ευαίσθητους» δηλαδή προικισμένους με παραφυσικές δυνάμεις ή αυξημένες αντιληπτικές ικανότητες, (οι λεγόμενοι αλαφροΐσκιωτοι στην Ελλάδα) θα πρέπει να μας κινήσουν το ενδιαφέρον. Είναι τα Loci (πληθυντικός του Locus, που θα πει «τόπος») και τα Νimbus. Κάποια από τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά αυτών των περιοχών, σύμφωνα πάντα με τις παραδόσεις των προγόνων μας, είναι αλλόκοτα και εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος, δέντρα παραμορφωμένα κατά τρόπο ανεξήγητο, σχηματισμοί βράχων που δεν απαντώνται πουθενά αλλού, λίμνες με ασυνήθιστη εμφάνιση.

Επιπρόσθετα ένας προσεκτικός ερευνητής τέτοιων τόπων θα μπορούσε να εξετάσει αναφορές παράξενων καιρικών φαινόμενων που εστιάζονται σε συγκεκριμένες περιοχές ή τα ερείπια αρχαίων ναών όπου τα πολύ αρχαία χρόνια ασκούνταν ιδιόμορφες λατρείες. Τέλος, ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό αυτών των «στοιχειωμένων» τόπων θα μπορούσε να είναι η ασυνήθιστα μεγάλη συχνότητα με την οποία λειτουργούν ως εστιακά σημεία εκτεταμένων κοινωνικών αναταράξεων που καταλήγουν να επηρεάσουν την εξέλιξη ολόκληρου του πολιτισμού μας. Λέγεται για παράδειγμα, ότι η διαχρονικά αιματοβαμμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής όπου γεννήθηκαν οι κυρίαρχες μονοθεϊστικές θρησκείες της εποχής μας είναι ένα τέτοιο σημείο όπου φωλιάζει η σκιά μιας δύναμης που αναβλύζει από κάπου «αλλού».

Φυσικά, το κατά πόσο όλες αυτές οι σκέψεις αντικατοπτρίζουν κάποια αντικειμενική πραγματικότητα ή αποτελούν προϊόντα φαντασιοπληξιών και ευσεβών πόθων, είναι κάτι που καλείται να αποφασίσει μόνος του ο κάθε αναγνώστης αυτού του κειμένου. Σίγουρα πάντως μας προκαλούν να κοιτάξουμε τον κόσμο μας με εντελώς καινούργια μάτια και να τον δούμε μέσα από ένα πρίσμα που τον καθιστά πραγματικά συναρπαστικό!

Σχόλιο από την ομάδα του Locus-7:

Προτάσεις σχετικών βιβλίων από τις εκδόσεις Locus-7, μιας και τόσο ο Γιώργος Μπαλάνος όσο και η ομάδα του έχουν ασχοληθεί εκτεταμένα με το θέμα των «Πυλών», της προσέγγισής τους, αλλά και τις παραδόσεις και όλα τα σχετικά παράξενα φαινόμενα στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Από την περιπατητική τεχνική μέχρι την Πεντέλη, και από τα σκιώδη φαινόμενα μέχρι τα βιβλία Φαντασίας, τα οποία εξετάζουν και καταγράφουν προεκτάσεις του θέματος με τρόπο που δεν μπορεί να προσεγγιστεί από βιβλία Έρευνας.

• Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, Γ. Μπαλάνος (https://locusgr/anexigita-paraxena/23-pendeli-spilia-ntaveli-balanos.html)
• Kάτι που Έρπει σαν Σκιά, Γ. Μπαλάνος: https://locus7.gr/anexigita-paraxena/22-kati-pou-erpei-san-skia.html
• Μυστικοί Τόποι, Ανθολογία Διηγημάτων (https://locusgr/fantasy-anthologies/46-mystikoi-topoi-balanos.html)
• Απαγορευμένοι Τόποι, Ανθολογία Διηγήματων (https://locusgr/fantasy-anthologies/41-forbidden-places.html)
• Οι Πύλες του Αλλόκοσμου, Θ. Βέμπος (https://alloste.gr/non-fiction/115-pyles-allokosmou.html)
• Το Μυστικό της Λέσχης των Ξωτικών, Έρικ Σμυρναίος (https://alloste.gr/Alloste/137-elf-club-smirnaios.html)
  Και πολλά άλλα στις σελίδες των εκδόσεων Locus-7 (www.locus7.gr) και των εκδόσεων Άλλωστε (www.alloste.gr)!

Έρικ Σμυρναίος  ~

Στις παραδόσεις των λαών όλου του κόσμου, υπάρχουν αναφορές σε δράκους. Τα θρυλικά εκείνα όντα περιγράφονται ως πελώριες σαύρες που ζουν σε σπηλιές, στις πλαγιές ή στις κορφές απόκρημνων βουνών και συχνά εκπνέουν φωτιά. Στο δυτικό κόσμο, ιδιαίτερα μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, οι δράκοι απεικονίζονται ως τεράστια, κτηνώδη, άμυαλα και αδηφάγα ερπετά που καταβροχθίζουν ανθρώπους-ιδιαίτερα καλοζωισμένες πριγκίπισσες που θα πρέπει να ήταν πολύ πιο νόστιμες απ’ τους λιμοκτονούντες αγρότες των πρωτομεσαιωνικών χρόνων. Συνήθως, την εξόντωση ενός δράκου αναλαμβάνει κάποιος ατρόμητος ιππότης ο οποίος συχνά αγιοποιείται. Στους πολιτισμούς της Άπω Ανατολής, ωστόσο, οι δράκοι είναι πλάσματα πανάρχαια και αθάνατα με θεϊκή καταγωγή, άλλες φορές εχθρικά και άλλες φιλικά προς τους ανθρώπους, πάντοτε όμως κομιστές σοφίας και θεμελιωτές του πολιτισμού. Στους πολιτισμούς της Μέσης και της Νότιας Αμερικής απαντάται ο σοφός και καλός Κετσατκοάτλ – ένα όνομα που μεταφράζεται κατά λέξη σε «φτερωτό ερπετό» και ο Κουκουλκάν, ένα ουράνιο ερπετό που εκπολιτίζει τους Ίνκας και τους Αζτέκους. Στις παραδόσεις των Νησιών της Μικρονησίας εμφανίζονται πελώρια «φτερώτα χέλια» που γονιμοποιούν τη Γη.
Μέσα από τα μάτια ενός Παλαιοντολόγου, όλες εκείνες οι εντυπωσιακές αφηγήσεις μοιάζουν ν’ αποτελούν αμυδρές αναμνήσεις όντων που όντως περπάτησαν κάποτε πάνω στη Γη: Θυμίζουν δεινοσαύρους, μια ονομασία που ετυμολογικά σημαίνει «Τρομερή Σαύρα». Ωστόσο, ο Homo Sapiens, ο «Άνθρωπος ο Σοφός» δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να αντικρίσει αυτά τα πλάσματα. Τα πελώρια εκείνα ερπετά εξαφανίστηκαν απότομα, στα τέλη της Κρητιδικής περιόδου, πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια ενώ οι πρώτοι ανθρωπίδες εμφανίστηκαν μόλις πριν από πεντακόσιες χιλιάδες χρόνια. Ή έτσι νομίζαμε, μέχρι τώρα.
Ας επισκεφτούμε τώρα την κομητεία του Dawson της Montana των ΗΠΑ. Εκεί πέρα, τον Μάιο του 2012 έγινε μια ενδιαφέρουσα ανακάλυψη: Μια ομάδα παλαιοντολόγων έφεραν στο φως το απολιθωμένο κέρατο ενός τρικεράτοπα. Το πανάρχαιο εκείνο εύρημα εστάλη στο Glendive Dinosaur and Fossil Museum (Μουσείο Δεινοσαύρων και Απολιθωμάτων του Glendive). Το συγκεκριμένο μουσείο συνεργάζεται από το 2005 μ’ ένα συνεργείο παλαιοχρονολόγων, με μια ομάδα ειδικών που ειδικεύονται στους τομείς της γεωλογίας, της παλαιοντολογίας, της χημείας και της μηχανικής και προσπαθούν να προσδιορίσουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια την ηλικία τέτοιων υπολειμμάτων του μακρινού παρελθόντος. Οι υπεύθυνοι του παραπάνω μουσείου αποφάσισαν να στείλουν ένα δείγμα από το εξωτερικό περίβλημα του επίμαχου κέρατου στο διευθυντή της συγκεκριμένης ομάδας, τον δρα Hugh Miller, προκειμένου να χρονολογηθεί με τη μέθοδο του Άνθρακα-14. Ο κύριος Miller έστειλε με τη σειρά του το δείγμα στο Πανεπιστήμιο της Georgia, όπου λειτουργεί ένα κέντρο μελετών ισοτόπων. Το δείγμα χωρίστηκε σε δύο θραύσματα και το απολιθωμένο κολλαγόνο του βρέθηκε να έχει ηλικία 33.570 ετών, (με πιθανότητα απόκλισης τα 120 χρόνια) ενώ η οστέινη μάζα του είχε ηλικία 41.010 ετών (πάλι με πιθανότητα απόκλισης τα 120 χρόνια.)
Τα αναπάντεχα εκείνα αποτελέσματα ανατρέπουν εντελώς την εικόνα που έχουμε σχηματίσει για την ιστορία της εξέλιξης της ζωής πάνω στη Γη. Στην ουσία, υπονοούν ότι οι πρώτοι άνθρωποι συνυπήρξαν με τους δεινοσαύρους πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια.
Σύμφωνα με τη συμβατική παλαιοντολογία, οι τρικεράτοπες (ένα όνομα που σημαίνει «πρόσωπο με τρία κέρατα») ήταν ένα γένος χορτοφάγων δεινοσαύρων που εμφανίστηκε στην περιοχή που σήμερα καταλαμβάνει η Βόρεια Αμερική. Εξαφανίστηκαν, μαζί με τα υπόλοιπα είδη των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, όταν –όπως εικάζεται– ένας μεγάλος αστεροειδής συνετρίβη στην περιοχή της χερσονήσου του Γιουκατάν (Yucatan) στο Μεξικό. Το συγκεκριμένο εύρημα λοιπόν σίγουρα αποτελεί μια κραυγαλέα «επιστημονική ανωμαλία».
Η αλήθεια είναι ότι μέχρι πρόσφατα, ο Άνθρακας-14 δεν χρησιμοποιούνταν για να μετρηθεί η ηλικία απολιθωμένων οστών δεινοσαύρων γιατί πιστεύεται ότι η μέτρησή του αποδίδει ακριβή αποτελέσματα το πολύ μέχρι τα 55.000 χρόνια πριν από την εποχή μας. Έτσι, λοιπόν, οι επιστήμονες δεν σκέφτηκαν ποτέ να εξετάσουν απολιθώματα δεινοσαύρων με αυτή τη μέθοδο γιατί είναι γενικά παραδεκτό ότι οι δεινόσαυροι χάθηκαν πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, με βάση ραδιομετρικές χρονολογήσεις των ηφαιστειακών πετρωμάτων που βρέθηκαν πάνω και κάτω από τα απολιθώματα τους. Η ακρίβεια αυτής της μεθόδου αμφισβητείται, ωστόσο, από κάποιους επιστήμονες, οι οποίοι ισχυρίζονται πως παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα και οδηγεί σε αβέβαια συμπεράσματα.
Τι είναι όμως ο Άνθρακας-14; Και για ποιο λόγο χρησιμοποιείται ως μέθοδος χρονολόγησης αρχαίων ιστών; Η χρονολόγηση με Άνθρακα -14 βασίζεται στο γεγονός ότι με το θάνατο ενός οργανισμού, είτε αυτός είναι φυτικός είτε ζωικός είτε υδρόβιος, ο ραδιενεργός Άνθρακας-14, ένα στοιχείο που υπάρχει παντού στο φυσικό περιβάλλον, παύει να αναπληρώνεται με τη λήψη της τροφής. Έτσι λοιπόν, αντί να βρίσκεται σε σταθερή αναλογία μέσα στον οργανισμό υπό εξέταση, αρχίζει να ελαττώνεται, γιατί όπως και όλα τα άλλα ραδιενεργά υλικά, διασπάται και εκπέμπει σωματίδια βήτα. Η συγκέντρωση του Άνθρακα 14 μέσα σ’ ένα συγκεκριμένο δείγμα μπορεί να μετρηθεί με μεγάλη ακρίβεια και να προσδιορίσει την εποχή του βιολογικού θανάτου, δηλαδή από τη στιγμή που σταματά η πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα μέσω της τροφής, της φωτοσύνθεσης και της διαδικασίας της αναπνοής.
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων που έγιναν στο απολιθωμένο κέρατο του συγκεκριμένου τρικεράτοπα δεν είναι τα μοναδικά που αμφισβητούν τα συμπεράσματα της σύγχρονης παλαιοντολογίας. Από τότε, πολλά τεστ που έχουν γίνει με Άνθρακα-14 σε άλλα οστά δεινοσαύρων, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα οστά αυτά δεν έχουν ηλικία εκατομμυρίων αλλά χιλιάδων ετών. Ενδεικτικά, βρέθηκαν τιμές που ποικίλλουν ανάμεσα στα 22.000 και 39.000 χρόνια.
Η αλήθεια είναι ότι μέχρι σήμερα, οι παλαιοντολόγοι όχι μόνο αμελούσαν να ελέγξουν τα οστά δεινοσαύρων με βάση την περιεκτικότητά τους σε Άνθρακα-14 αλλά αρνούνταν κατηγορηματικά να πράξουν κάτι τέτοιο. Ίσως γιατί δεν ήθελαν να αντιμετωπίσουν την αυταρέσκεια των «Δημιουργιστών», των οπαδών ενός ακραίου κινήματος σκέψης, οι οποίοι ερμηνεύουν κυριολεκτικά τα κείμενα της χριστιανικής Βίβλου και θεωρούν ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε μέσα σε έξι μέρες και νύχτες κι έχει ηλικία μόλις λίγων χιλιάδων ετών!
Κι όμως, αυτά τα ευρήματα ακυρώνουν τη συμβατική άποψη των παλαιοντολόγων και των γεωλόγων που ισχυρίζονται ότι οι δεινόσαυροι έζησαν μεταξύ 220 εκατομμύρια και 65 εκατομμύρια χρόνια πριν, (μέχρι τα τέλη της Κρητιδικής Περιόδου) ενώ ο Homo Sapiens δεν εμφανίστηκε πριν από 200.000 χρόνια, στα Μέσα της Πλειστόκαινου εποχής.
Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ανεξάρτητοι ερευνητές και οπαδοί διαφόρων εναλλακτικών ιστορικών θεωριών έχουν εντοπίσει αρχαία τεχνουργήματα που μοιάζουν ν’ απεικονίζουν πραγματικούς δεινόσαυρους και μάλιστα με μεγάλες λεπτομέρειες. Στο σύμπλεγμα των ναών του Angkor Wat, για παράδειγμα, στην Καμπότζη, έχει εντοπιστεί ένα ανάγλυφο που απεικονίζει κάποιο δεινόσαυρο και που φαίνεται να έχει σμιλευτεί εκατοντάδες χρόνια προτού η σύγχρονη επιστήμη καταφέρει να συναρμολογήσει τη μορφή των αρχαίων εκείνων ερπετών με βάση τα απολιθώματά τους. Οι φιγούρες και τα ειδώλια του Acámbaro αποτελούν ένα ακόμα παράξενο παράδειγμα όπου άνθρωποι απεικονίζονται να ιππεύουν δεινόσαυρους!
Ακόμα πιο εντυπωσιακή από τα αποτελέσματα της χρονολόγησης οστών δεινοσαύρων με βάση την περιεκτικότητά τους σε Άνθρακα-14 ήταν ο μαλακός ιστός που βρέθηκε στο εσωτερικό τους. Το Μάρτιο του 2005, η παλαιοντολόγος Mary Schweitzer και η ομάδα της ανακοίνωσαν την ανακάλυψη μαλακού ιστού στα υπολείμματα των οστών του ποδιού ενός τυραννόσαυρου ρεξ, φαινομενικής ηλικίας 68 εκατομμυρίων ετών, στο γεωλογικό σχηματισμό Hell Creek της Montana. Ύστερα από τον εντοπισμό του, ο εν λόγω μαλακός ιστός ενυδατώθηκε από την επιστημονική ομάδα κι επιπρόσθετες εξετάσεις αποκάλυψαν την ύπαρξη ανέπαφων δομών όπως ήταν αιμοφόρα αγγεία, και συνδετικοί ιστοί (χόνδροι.) Αυτό ήταν ένα πολύ αναπάντεχο εύρημα καθώς οι επιστήμονες αποδέχονται ότι οι πρωτεΐνες των μαλακών ιστών διασπώνται το πολύ μετά από ένα εκατομμύριο χρόνια, ακόμα και κάτω από τις καλύτερες δυνατές συνθήκες συντήρησης.
Σε τι συμπεράσματα μπορεί να οδηγηθεί κανείς ύστερα από όλα αυτά; Προς το παρόν, απλά εγείρονται υποψίες ότι η εικόνα που έχουμε σχηματίσει για το παρελθόν του πλανήτη μας ίσως να είναι λανθασμένη. Ίσως κάποια ήδη δεινοσαύρων, οι μυθικοί δράκοι των παραμυθιών, να επιβίωσαν από την κοσμική σύγκρουση που αφάνισε το είδος τους και οι μακρινοί μας πρόγονοι να μοιράστηκαν τον κόσμο μαζί τους. Ίσως η γοητεία που εξακολουθούν να ασκούν στην ανθρώπινη φαντασία να πηγάζει από κάποιου είδους αταβιστική ανάμνηση που εξακολουθεί να αναδεύεται από το υποσυνείδητό μας. Ίσως πάλι, η μέθοδος του προσδιορισμού της ηλικίας ενός απολιθώματος με βάση την περιεκτικότητα του σε Άνθρακα-14 να είναι εντελώς αναξιόπιστη, κάτι όμως που ρίχνει τη σκιά της αμφιβολίας σε κάθε είδους μέτρηση που έχει γίνει με αυτή τη μέθοδο και πισωγυρίζει τις επιστήμες της αρχαιολογίας και της παλαιοντολογίας στο σκοτάδι.
Αλλά γιατί να μην αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη; Ας τολμήσουμε, λοιπόν, να υποψιαστούμε ότι βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας συναρπαστικής ανακάλυψης. Μιας ριζικής αναθεώρησης των γνώσεών μας που μπορεί να συγκριθεί μονάχα με τον αντίκτυπο των ανακαλύψεων του Ερρίκου Σλίμαν και του Άρθουρ Έβανς οι οποίοι έφεραν στο φως μια ολόκληρη ιστορική περίοδο που μέχρι τις μέρες τους θεωρούταν ανύπαρκτη, το προϊόν μιας ευσεβούς μυθοπλασίας.

Πηγές:
1) http://historyreport.gr/index.php/%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1/2397-2012-09-05-10-09-13
2) https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%BD%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82-14
3) https://www.ancient-origins.net/news-evolution-human-origins/humans-walk-earth-dinosaurs-triceratops-horn-dated-33500-020159

Μια φορά και έναν καιρό, την εποχή των ιπποτών και των σκυθρωπών κάστρων κάτι παράξενο συνέβη στη μαγική Σκοτία: Ένα καλοκαιριάτικο δειλινό, ο άρχοντας της μακρινής εκείνης χώρας, ο Elynas, διέσχιζε ένα σκοτεινό δάσος καβάλα στο άτι του. Ξαφνικά αντίκρισε μια εκθαμβωτική γυναίκα. Φορούσε ένα κατάλευκο φόρεμα και καθόταν δίπλα σε μια πηγή. Η υπερφυσική της ομορφιά τον συνεπήρε και της ζήτησε να του χαρίσει τ’ όνομά της και να γίνει σύζυγός του. Εκείνη του απάντησε ότι ονομαζόταν Pressyne και δέχτηκε να μοιραστεί τη ζωή της μαζί του με μια και μοναδική προϋπόθεση: Ότι θα περνούσε κάθε Σάββατο ολομόναχη, ενώ εκείνος δεν θα προσπαθούσε ποτέ ν’ ανακαλύψει τι έκανε κατά τη διάρκεια αυτής της μέρας.

Στην αρχή όλα πήγαιναν καλά. Η Pressyne και ο Elynas έκαναν τρία παιδιά, τη Μελουζίν, τη Μέλιορ και την Παλατάιν (Μelusine, Melior, Palatyne). Ο Elynas ωστόσο, αποφάσισε να κατασκοπεύσει τη γυναίκα του ένα Σαββατόβραδο που πλενόταν μαζί με τις τρεις κόρες της σε μια μπανιέρα, πίσω απ’ τις κλειδωμένες πόρτες της κάμαράς τους. Κρυφοκοίταξε απ’ την κλειδαρότρυπα και τότε η Pressyne, που ένιωσε το βλέμμα του, έβγαλε μια δυνατή κραυγή απογοήτευσης και πόνου και εξαφανίστηκε, μαζί με τα παιδιά της. Βλέπετε, η Pressyne ήταν μια νεραϊδοπριγκίπισσα και, όπως όλοι γνωρίζουμε, τα παιδιά της χώρας των ξωτικών μπορούν να ζήσουν με τους θνητούς μονάχα όταν εκείνοι τηρούν τις υποσχέσεις τους.

Όμως, αυτό δεν ήταν το τέλος της παράξενης εκείνης ιστορίας. Η Pressyne μετέφερε τις τρεις κόρες της στο μαγικό νησί του Αvalon που αιώνιες ομίχλες το κρύβουν απ’ τα ανόσια μάτια των ανθρώπων. Η Μελουζίν, την ημέρα των δέκατων πέμπτων γενεθλίων της, θέλησε να μάθει γιατί ζούσε στο Avalon. Όταν έμαθε για την υπόσχεση που είχε αθετήσει ο πατέρας της, αποφάσισε να τον εκδικηθεί και τον παγίδευσε μέσα σ’ ένα βουνό. Η Presynne εξοργίστηκε όταν έμαθε τι είχε σκαρώσει η Μελουζίν και την τιμώρησε σκληρά για την ασέβεια που είχε δείξει προς τον πατέρα της. Την καταδίκασε  να μεταμορφώνεται σ’ ερπετό κάθε Σάββατο. Σύμφωνα με κάποιες άλλες ιστορίες, μεταμορφωνόταν σε γοργόνα. 

Λίγα χρόνια αργότερα, ένας άλλος θνητός, ο άρχοντας Raymond του Poitou συνάντησε τη Mελουζίν στο δάσος του Coulombiers στο Πουατού της Γαλλίας. Γοητεύτηκε από την ομορφιά της και της πρόσφερε το χέρι του. Ακριβώς όπως είχε κάνει και η μητέρα της, η Μελουζίν τον παντρεύτηκε υπό έναν όρο: Ότι ποτέ δεν θα έμπαινε στο δωμάτιο της το Σάββατο. Οι δυο τους έκαναν πολλά παιδιά, εκ των οποίων πολλά έγιναν σπουδαίοι άρχοντες και βασιλιάδες. Όμως ο Raymond αθέτησε την υπόσχεσή του. Εκείνη τον συγχώρεσε,  ωστόσο, κατά τη διάρκεια ενός καυγά, ο Raymond την αποκάλεσε «ερπετό» μπροστά στα μέλη της αυλής του. Τότε, η Μελουζίν μεταμορφώθηκε σε δράκοντα και πέταξε μακριά για πάντα.

Στη Νορμανδία της Βρετάνης η νεράιδα Μελουζίν, παντρεύτηκε τον Guy de Lusignan, κόμη του Πουατού (Poitou) με την  προϋπόθεση ότι δεν θα έμπαινε ποτέ στο δωμάτιό της χωρίς άδεια. Του έχτισε μέσα σε μια νύχτα ένα κάστρο κι έκανε μαζί του πολλά παιδιά. Ένα μάλιστα από εκείνα τα παιδιά, ο Guy de Lusignan, κατάφερε να γίνει ο πρώτος βασιλιάς της Κύπρου. Η δυναστεία των Lusignan βασίλευσε στο ηλιόλουστο νησί από το 1205 ως το 1472, καθώς και στην Αρμενία και στην Ιερουσαλήμ. Όταν, όμως, ο αρχικός Lusignan αθέτησε τον όρκο του, η Μελουζίν έβγαλε μια δυνατή κραυγή, μεταμορφώθηκε σε δράκο κι εξαφανίστηκε. Ωστόσο, για πολλά χρόνια προστάτευε τους απογόνους της και οι θρηνητικές κραυγές της ακούστηκαν και πάλι όταν το κάστρο του Lusignan κατεδαφίστηκε.

Η βασιλική οικογένεια του Λουξεμβούργου επίσης ισχυριζόταν ότι καταγόταν από την Μελουζίν μέσω του κόμη Siegfried των Αρδεννών. Το έτος  963 ο Siegfried αγόρασε τα φεουδαρχικά δικαιώματα της περιοχής όπου θα χτιζόταν η πόλη του Λουξεμβούργου. Η Μελουζίν του έχτισε με τις μαγικές της δυνάμεις το κάστρο της πόλης στο βράχο του Bock που ακόμα και σήμερα αντιπροσωπεύει το ιστορικό κέντρο της. Το συγκεκριμένο κάστρο εμφανίστηκε ανεξήγητα την επόμενη μέρα του γάμου τους, το πρωί. Ως προϋπόθεση για το γάμο του είχε ζητήσει κάθε Σάββατο να είναι απολύτως μόνη αλλά δυστυχώς ο Siegfrid, όπως και οι υπόλοιποι σύζυγοι των συγκεκριμένων ιστοριών, την κρυφοκοίταξε να λούζεται σε μια μπανιέρα και να μεταμορφώνεται σε γοργόνα. Η Μελουζίν και η μαγική μπανιέρα της βυθίστηκαν στο συμπαγή βράχο. Έκτοτε η Μελουζίν αναδύεται από τα βάθη της γης μια φορά κάθε επτά χρόνια, με τη μορφή μιας πανέμορφης γυναίκας ή ενός ερπετού που κρατάει στο στόμα του ένα χρυσό κλειδί. Όποιος της πάρει το κλειδί θα την απελευθερώσει και θα την παντρευτεί.

Ποια ήταν, λοιπόν, εκείνη η αινιγματική παρουσία που η μορφή της έχει εντυπωθεί τόσο βαθιά στο μυθολογικό κόσμο της Ευρώπης; Γνωρίζουμε ότι στην Κέλτικη μυθολογία, η Μελουζίν ήταν ένα προχριστιανικό πνεύμα του νερού που ζούσε σε μια ιερή πηγή ή ποτάμι, μια παραλλαγή ίσως των αρχαιοελληνικών Νυμφών. Απεικονίζεται συνήθως ως γυναίκα που μοιάζει με φίδι ή ψάρι από τη μέση και κάτω. Συνήθως απεικονίζεται με δυο ουρές στη θέση των ποδιών. Ως μορφή, η Μελουζίν είναι ενδιαφέρουσα γιατί μπορεί και μεταμορφώνεται ενώ διαθέτει δρακόντεια-ερπετικά στοιχεία, γεγονός που την συνδέει με όλους εκείνους τους παράξενους δρακοβασιλιάδες και τις δρακοβασίλισσες που εμφανίζονται στις μυθολογίες όλου του κόσμου. 

Το 1464, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Ρόδων, ο βασιλιάς Εδουάρδος ο Τέταρτος παντρεύτηκε κρυφά την  Elizabeth Woodville, μια όμορφη χήρα. Η συγκεκριμένη πράξη του Εδουάρδου ήταν εντελώς ριζοσπαστική για τα κριτήρια της εποχής του: Αντί να σιγουρέψει την εξουσία του με το να παντρευτεί την απόγονο κάποιας άλλης ευρωπαϊκής βασιλικής οικογένειας, ο Εδουάρδος ακολούθησε τη φωνή της καρδιάς του κι επέλεξε μια κοινή θνητή που φαίνεται ότι του είχε κλέψει την καρδιά. Η Elizabeth, όμως, είχε έναν κρυμμένο άσσο στο μανίκι της: Ισχυριζόταν ότι στις φλέβες της κυλούσε βασιλικό αίμα γιατί η μητέρα της ήταν η Jacquetta του Λουξεμβούργου, μέλος της πανίσχυρης δυναστείας των Δουκών του Λουξεμβούργου. Η Jacquetta δήλωνε ότι η οικογένειά της καταγόταν από τη Μελουζίν και ότι η ίδια ήταν απόγονος εκείνης της νεραιδοπριγκίπισσας, καθώς η Μελουζίν είχε παντρευτεί τον πρόγονο της το γνωστό Siegfried.   

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η αμφιλεγόμενη Elizabeth Woodville λειτούργησε ως γενετικός δεσμός ανάμεσα στη σημερινή βασιλική οικογένεια της Μεγάλης Βρετανίας και τη μυστηριακή Μελουζίν, γιατί μέσω της Jacquetta του Λουξεμβούργου, το νεραϊδοαίμα της Μελουζίν  κυλάει στις φλέβες όλων των Βρετανών βασιλιάδων από το 15^ο αιώνα και μετά.

Εξάλλου, ο χρονικογράφος Gerald της Ουαλίας είχε αναφέρει ότι ο Ριχάρδος ο Πρώτος αφηγούταν συχνά ότι ήταν απόγονος της κόμισσας Anjou, η οποία στην πραγματικότητα ήταν η νεράιδα Μελουζίν. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ένας παλιός κόμης Anjou συνάντησε μια πανέμορφη γυναίκα σε μια μακρινή γη, και την παντρεύτηκε. Αυτή του έκανε τέσσερα παιδιά, αλλά η συμπεριφορά της ξένιζε την αυλή του γιατί δεν εκκλησιάζονταν συχνά και απέφευγε την Αγία Κοινωνία. Μια μέρα τέσσερις άνδρες την έπιασαν και την έβαλαν με το ζόρι να κοινωνήσει, οπότε εκείνη τους ξέφυγε, άρπαξε δύο απ’ τα παιδιά της και πέταξε μακριά, μπροστά σε όλο το ποίμνιο, μέσα από το ψηλότερο παράθυρο της εκκλησίας. Ένας από τους εναπομείναντες δυο γιους ήταν ο πρόγονος των κόμηδων του Anjou και όλων των Βρετανών βασιλιάδων.

Ο Μαρτίνος Λούθηρος πίστευε απόλυτα στην ύπαρξη της Μελουζίν και θεωρούσε ότι ήταν ένα succubus, ένας θηλυκός σεξουαλικός δαίμονας, ενώ μέχρι και σήμερα στα τσέχικα και στα σλοβάκικα η λέξη meluzina αναφέρεται στον άνεμο που ουρλιάζει.

Ας αφήσουμε τώρα τους Ευρωπαίους βασιλείς και την υποτιθέμενη καταγωγή τους από την υδάτινη και δρακόντεια θεά των Κέλτών, Μελουζίν, και ας ταξιδέψουμε μέχρι την απέναντι όχθη του Ατλαντικού Ωκεανού, στην παραθαλάσσια πόλη του Seattle της Washington, το έτος 1971. Εκεί, στην ψαράδικη συνοικία Pike’s Place Market εμφανίστηκε για πρώτη φορά ένα καφέ που το στόλιζε ένα παράξενο λογότυπο: Μια γυμνόστηθη γυναίκα με μαλλιά που έμοιαζαν με ποτάμια. Το κεφάλι της στολιζόταν από ένα στέμμα και το σώμα της κατέληγε σε δυο ψαρίσιες ουρές. Στο κέντρο του στέμματος δέσποζε μια πεντάλφα, ένα παγκόσμιο αποκρυφιστικό αποτροπαϊκό σύμβολο που κρατάει μακριά τις δυνάμεις του χάους.

Το όνομα του καφέ ήταν Starbucks κι επρόκειτο να μεταμορφωθεί σε μια πολυεθνική εταιρία που κατέκτησε ολόκληρο τον κόσμο με 30.000 καταστήματα σ’ όλες σχεδόν τις πρωτεύουσες του πλανήτη μας. Σύμφωνα με την εξήγηση που προσφέρει η ίδια η εταιρεία, το ασυνήθιστο αυτό λογότυπο προέρχεται από μια νορμανδική ξυλογραφία του 16^ου αιώνα και απεικονίζει μια σειρήνα που δεν είναι άλλη από τη γνωστή μας Μελουζίν. Υιοθετήθηκε από ένα από τα τρία ιδρυτικά μέλη της το οποίο έψαχνε ένα σύμβολο που να παραπέμπει στη σχέση που συνδέει την πόλη του Seattle με το υδάτινο στοιχείο και συγκεκριμένα με τη θάλασσα. Ωστόσο, όπως και το έμβλημα της εταιρίας, το όνομα της, Starbuck, δεν είναι επινοημένο. Κρύβει μια περίεργη και πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία:  

Στο μυθιστόρημα Moby Dick, που έγραψε το 1851 ο Herman Melville, υπάρχει ένας χαρακτήρας που ονομάζεται Starbuck. Ο εν λόγω λογοτεχνικός ήρωας περιγράφεται ως Κουακέρος με καταγωγή απ’ το νησί Nantucket και εργάζεται ως ανθυποπλοίαρχος στο πλοίο Pequod. Το όνομα “Starbuck” ήταν αληθινό και ανήκε σε μια πλούσια οικογένεια που όντως ζούσε σ’ εκείνο το νησί στ’ ανοιχτά της Μασαχουσέτης:

Το 1664, ο Edward Starbuck, ένας κτηματίας στην περιοχή της Νέας Αγγλίας, διορίστηκε ως υπεύθυνος για τη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων στην παράκτια ακτή της Μασαχουσέτης. Τμήμα της Μασαχουσέτης ήταν και η νήσος Nantucket.  Αργότερα, ο γιος τού Edward, ο Nathanial Starbuck, παντρεύτηκε τη Mary Coffin, μια γυναίκα που εξελίχθηκε σε ηγετική φιγούρα του κουακερισμού. Οι Κουακέροι ήταν ένα μυστικιστικό και θρησκευτικό κίνημα που είχε αγκαλιάσει ολόκληρο το νησί.

Οι Κουάκεροι, ή αλλιώς η Θρησκευτική Εταιρία των Φίλων, εμφανίστηκαν στην Αγγλία το 1652. Ονομάστηκαν Κουακέροι (Quakers) από την Αγγλική λέξη Quake που σημαίνει «τραντάζομαι», γιατί κατά τη διάρκεια των τελετών τους ένιωθαν «τραντάγματα πριν από τις στιγμές θεϊκής αποκάλυψης». Οι Κουακέροι δεν αποδέχονταν την ιεραρχική δομή της επίσημης εκκλησίας, γιατί πίστευαν ότι κάθε πιστός μπορούσε να έρθει σε άμεση επαφή με το θεό, ο οποίος μιλούσε μέσα απ’ αυτόν. Κατά τη διάρκεια των τελετών τους συνέβαιναν πολλά περιστατικά «υπερφυσικής κατάληψης» και αντίστοιχα φαινόμενα που περιλάμβαναν ανεξέλεγκτους σπασμούς.  Οι συναθροίσεις τους ήταν στην ουσία περίοδοι ομαδικής σιωπής, κατά την οποία το κάθε άτομο αναζητούσε την καθοδήγηση του Θεού. Οποιοσδήποτε λάμβανε κάποιο θεϊκό μήνυμα μπορούσε να μιλήσει. Επειδή αμφισβητούσαν το θρησκευτικό κατεστημένο, απέφευγαν τις μεγαλοπρεπείς τελετές και ισχυρίζονταν ότι κατευθύνονταν από μια εσωτερική φωνή και όχι από κάποια τάξη κληρικών, οι Κουάκεροι αντιμετωπίζονταν εχθρικότατα:

Για παράδειγμα, τον Ιούλιο του 1656 το ιστιοφόρο Σουόλοου, απ’ το Μπαρμπάντος των Δυτικών Ινδιών, προσάραξε στη Βοστόνη της Μασαχουσέτης. Ο Ρίτσαρντ Μπέλινγκαμ, υποκυβερνήτης της αποικίας, διέταξε να συλληφθούν οι επιβαίνουσες Μαίρη Φίσερ και Αν Όστεν. Στα πράγματά τους βρέθηκαν 100 βιβλία τα οποία αναφέρθηκε ότι περιείχαν «διεφθαρμένα, αιρετικά και βλάσφημα δόγματα».

Τα βιβλία κάηκαν στην αγορά. Έπειτα οι γυναίκες φυλακίστηκαν, γυμνώθηκαν και εξετάστηκαν για σημάδια μαγείας. Το παράθυρο του κελιού τους σφραγίστηκε, κι επί πέντε εβδομάδες ζούσαν στο σκοτάδι. Οποιοσδήποτε τολμούσε να τους μιλήσει διακινδύνευε να τιμωρηθεί με πρόστιμο ύψους πέντε λιρών. Τελικά, η Μαίρη Φίσερ και η Αν Όστεν στάλθηκαν πίσω στο Μπαρμπάντος. Στην πραγματικότητα, εκείνες οι δύο τόσο «επικίνδυνες» γυναίκες ήταν οι πρώτες ιεραπόστολοι των Κουάκερων οι οποίες είχαν φτάσει στη Βόρεια Αμερική.

Για να επιστρέψουμε τώρα στο νησί Nantucket και στην οικογένεια των Starbuck, όταν ο Edward πέθανε, ο γιος του Nathaniel ανέλαβε τα καθήκοντά του με τη βοήθεια της Κουακέρας γυναίκας του, της Mary Coffin. Η οικογένεια Starbuck συνέχισε να αποκομίζει μεγάλα κέρδη από τις αλιευτικές της δραστηριότητες και τελικά μεταμορφώθηκε σε μια δυναστεία φαλαινοθηρίας τόσο επιτυχημένης ώστε η νήσος Nantucket να μετατραπεί στη φαλαινοθηρική πρωτεύουσα του κόσμου.

Ωστόσο, στα μέσα των 1600, εμφανίστηκε μια εξίσου ονομαστή οικογένεια που ήρθε από την Αγγλία στη Μασαχουσέτη. Ήταν η οικογένεια Folger, η ίδια οικογένεια που ίδρυσε την εταιρεία πώλησης καφέ Folgers Coffee Mill. Το 1720 λοιπόν, η Anna Folger παντρεύτηκε τον William Starbuck, έναν κατευθείαν απόγονο του Nathanial και της Mary Coffin Starbuck.

Το βιβλίο του Herman Melville «Moby Dick» βρίθει από αναφορές για τις θρησκευτικές δοξασίες, τον αποκρυφισμό και τις ναυτικές παραδόσεις που περιβάλλουν τη νήσο Nantucket. Ο ίδιος ο συγγραφέας είχε δηλώσει ότι η έμπνευσή του για τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου ήταν το κυνήγι των φαλαινών που ξεκινούσε από εκείνη την περιοχή του κόσμου. Επίσης, εκτός από τον κύριο Starbuck, στο βιβλίο του αναφέρει πολλά υπαρκτά ονόματα εκείνης της εποχής, όπως για παράδειγμα την Mary Morrill η οποία ήταν η σύζυγος του πρωτοπόρου εξερευνητή Peter Folger.

Η Mary Morrill ήταν η προγιαγιά της Anna Folger (της γυναίκας που παντρεύτηκε τον William Starbuck, αν θυμάστε) και η γιαγιά του Βενιαμίν Φρανγκλίνου (Benjamin Franklin) ο οποίος έζησε στην Pennsylvania για το υπόλοιπο της ζωής του και τελικά έγινε ο Πρόεδρος εκείνης της αποικίας η οποία αποκαλούνταν το «κράτος των Κουακέρων».

Εκείνη την εποχή η βιομηχανία της φαλαινοθηρίας βρισκόταν σε μεγάλη άνθιση, γιατί το λάδι από φάλαινες παρήγαγε ένα πολύ πιο δυνατό φως από τα κεριά ή τις απλές λάμπες λαδιού κι έτσι άλλαξε εντελώς τη νυχτερινή ζωή του Δυτικού Κόσμου. Η τεράστια ζήτηση για φαλαινοθηρία συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα του 19^ου αιώνα, την περίοδο δηλαδή που η οικογένεια Folger άρχισε να σχεδιάζει την Εταιρεία καφέ Folger’s Coffee Mill Company. Οι Folger μετέφεραν τελικά τις δραστηριότητές τους στα Δυτικά, στην California, γιατί ήθελαν να αποφύγουν τα προβλήματα που έβλεπαν να περικυκλώνουν την Μασαχουσέτη και τον επικείμενο πόλεμο της Ανεξαρτησίας…

Ορίστε, λοιπόν, πώς η εικόνα μιας αρχαίας θεότητας του Νερού συνδέεται με τις βασιλικές οικογένειες της Ευρώπης, το θρησκευτικομυστικιστικό κίνημα του Κουακερισμού (η  εκστατική συμπεριφορά των πιστών του οποίου που θυμίζει λιγάκι τις «θεϊκές καταλήψεις» των προχριστιανικών πρακτικών που επιβιώνουν ακόμα στις Δυτικές Ινδίες,) και το λογότυπο μιας πολυεθνικής εταιρίας που έχει εξελιχθεί σε σύμβολο του Αμερικανικού τρόπου ζωής.

Κάποιος πιο ευφάνταστος ή τολμηρός αναγνώστης θα μπορούσε να κάνει και ορισμένους ακόμα πιο ενδιαφέροντες συσχετισμούς, αν προσέθετε στην όλη εικόνα στοιχεία της Μυθολογίας Κθούλου που επινόησε ο Αμερικανός συγγραφέας και αρχιερέας της τέχνης του Φανταστικού Χ.Φ. Λάβκραφτ ο οποίος  επίσης έζησε στην περιοχή της Νέας Αγγλίας και μελέτησε ενδελεχώς τις παραδόσεις της.

Αλλά φαντάζομαι ότι αυτό αποτελεί υλικό για ένα επιπρόσθετο άρθρο…