Για άλλη μια φορά έχω τη χαρά να βρίσκομαι μαζί με τον συγγραφέα Έρικ Σμυρναίο, σε μια εποχή που το φόντο έχει αλλάζει δραματικά και ριζικά. Λίγο οι μάσκες, λίγο η πανδημία, λίγο ο ιός, λίγο οι θεωρίες που περιβάλλουν την προέλευσή του ή την ίδια του την ύπαρξη, λίγο η απαγόρευση ελεύθερης μετακίνησης και ο επερχόμενος εφιάλτης μιας παγκόσμιας οικονομικής κατάρρευσης, το σκηνικό αυτή τη φορά θυμίζει ταινία που περιγράφει τη, σχεδόν, απόλυτη δυστοπία.

Έρικ, σε καλωσορίζουμε, μαζί με τους αναγνώστες μας, στο διαδικτυακό μας σαλόνι! Το οποίο είναι covid -free, μια και τηρείται η κατάλληλη απόσταση, που είναι πολύ πάνω από τα δύο μέτρα και τα δυο σταθμά της καθημερινότητας. Δεν είναι κοινότυπο να πω ότι χαίρομαι ιδιαίτερα που για ακόμα μια φορά μου δίνεται η ευκαιρία να σου θέσω και πάλι κάποια ερωτήματα, αντίθετα είναι μία ειλικρινής αλήθεια.
Απ: Και εγώ με τη σειρά μου σε ευχαριστώ πολύ για το ζεστό και ευγενικό σου καλωσόρισμα. Νιώθω πολύ χαρούμενος που θα ξανασυζητήσουμε για κάποια –ενδιαφέροντα το δίχως άλλο– ζητήματα. Ας μην ξεχνάμε, εξάλλου, πως η ποιότητα μιας συνέντευξης-συζήτησης δεν εξαρτάται μονάχα από αυτόν που απαντάει αλλά και από εκείνον που θέτει τις ερωτήσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, εφόσον εκείνος είσαι εσύ, είναι σίγουρο ότι θα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον!

Υπάρχει, λένε, μια κινέζικη ευχή, (αν και αμφισβητείται η κινέζικη προέλευσή της), που εύχεται να «ζήσουμε σε ενδιαφέροντες καιρούς». Η σημερινή μας πραγματικότητα κάθε άλλο παρά μη ενδιαφέρουσα είναι. Με αυτό το στοιχείο, λοιπόν, αλλά και με οδηγό τη συγγραφική ματιά σου, μιας και το πρωταρχικό υλικό της φαντασίας μας είναι ο ίδιος ο κόσμος και η ζωή μας σε αυτόν, πώς κρίνεις τα πράγματα και τον τρόπο αντιμετώπισής τους από το σύνολο της κοινωνίας μας; Ποια είναι η δημιουργική σου πρόταση για τη διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης;
Απ: Πραγματικά ζούμε σε πολύ ενδιαφέροντες καιρούς! Βέβαια κατά πόσο αυτό αποτελεί ευχή ή κατάρα προσδιορίζεται από τον τρόπο που επιλέγουμε να ανταποκριθούμε στα ερεθίσματά τους. Σίγουρα, ο συνδυασμός της οικονομικής αβεβαιότητας, της πανδημίας και των ταχύτατων αλλαγών που επιφέρουν στην καθημερινότητά μας ασκεί μια πολύ επώδυνη επίδραση στον ψυχισμό μας. Για παράδειγμα, οι ειδικοί μας προειδοποιούν ήδη πως η καραντίνα που επιβλήθηκε εξαιτίας της εξάπλωσης του covid-19 έχει ήδη προκαλέσει μια έκρηξη ψυχικών νοσημάτων ενώ, όπως έχουμε ήδη αρχίσει να συνειδητοποιούμε, οι αλλαγές που έφερε η εμφάνισή του δεν θα αρθούν εντελώς ακόμα και μετά την ανάπτυξη και χρήση κάποιου αποτελεσματικού εμβολίου.
Ωστόσο, θα ήταν καλό να δούμε την όλη εικόνα από κάποια απόσταση, στα πλαίσια ενδεχομένως ενός πιο μακροπρόθεσμου ορίζοντα: Η ανθρωπότητα έχει αντιμετωπίσει πολύ πιο καταστροφικές πανδημίες στο παρελθόν από τις οποίες βγήκε νικήτρια. Υπήρξαν εποχές που μια πανδημία δεν έκλεινε απλά και μόνο τον κόσμο στα σπίτια του, αλλά προκαλούσε τέτοια αποδιοργάνωση των κοινωνικών υποδομών που συνοδευόταν από εκρήξεις βίας, από πείνα, από πολέμους και βιαιότατες πολιτικο-θρησκευτικές ανακατατάξεις. Αυτό που ίσως θα έπρεπε να μας απασχολεί πιο πολύ δεν είναι ο ίδιος ο covid-19, αλλά οι αλλαγές που προκαλεί, ως καταλύτης, στη λειτουργία της οικονομίας και στον τρόπο που οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Επίσης, καλό θα ήταν να δούμε την εξάπλωσή του ως το σύμπτωμα μιας ευρύτερης ασθένειας που σχετίζεται με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το φυσικό μας περιβάλλον. Υποψιάζομαι πως έχουμε ξεπεράσει κάποια όρια κι εναντίον μας ενεργοποιούνται πλέον ορισμένοι αμυντικοί μηχανισμοί. Ωστόσο, διατηρώ μεγάλη πίστη στην προσαρμοστικότητα των κοινωνιών και της ανθρωπότητας εν γένει. Πιστεύω πως θα βρεθούν τρόποι διαχείρισης των αλλαγών που έρχονται και πως η γνώση που αντλούμε από αυτή την εμπειρία, σε συλλογικό αλλά και ατομικό επίπεδο, θα μας επιτρέψει να αλλάξουμε προς τον καλύτερο τον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε ο ένας στον άλλο αλλά και στον κόσμο που μας περιβάλλει.

Ζούμε σε μια δυστοπία που είναι χαρακτηριστική του μέλλοντος που θα ακολουθήσει κι η αρχή μιας δυστοπικής χρονικής ακολουθίας; Δηλαδή, όταν τελειώσει αυτό, πιστεύεις ότι θα πρέπει να περιμένουμε κάτι ακόμα μεγαλύτερο; Τελικά το μέλλον συνεχίζει να ανήκει στον άνθρωπο;
Απ: Σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς, η εποχή της πανδημίας θα παραχωρήσει τη θέση της σε μια παγκόσμια οικονομική κρίση, αντίστοιχη αυτής που ξεκίνησε το 2008, κατά τη διάρκεια της οποίας θα αλλάξουν πολλά. Το γεγονός επίσης πως ζούμε σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές σταθερές του κόσμου μας αλλάζουν ταχύτατα, όπως και το κέντρο της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας το οποίο σταθερά πλέον κινείται προς Ανατολάς, σημαίνει πως ενδεχομένως θα ζήσουμε ακραία ασταθείς καταστάσεις. Στο εκρηκτικό αυτό μείγμα θα πρέπει να προστεθεί και η καλπάζουσα τεχνολογική πρόοδος που, αργά ή γρήγορα, θα μεταλλάξει την έννοια του τι εστί άνθρωπος, ζωή ή μηχανή, καθώς και το εξελισσόμενο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής που φαίνεται ότι κάποια στιγμή θα μεταμορφώσει τελείως το πρόσωπο του κόσμου μας. Επίσης, οι γνώσεις που αποκαλύπτονται μπροστά μας, μέσω για παράδειγμα της υποατομικής φυσικής και της μοριακής βιολογίας, θα αλλάξουν εντελώς τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας και το σύμπαν.
Μέσα από αυτό το πρίσμα, φαίνεται ότι το μέλλον δεν ανήκει στον άνθρωπο, ωστόσο μόνο αν δεχτούμε ότι ο άνθρωπος είναι το σύγχρονο μοντέλο ενός καταναλωτή με στενούς διανοητικούς ορίζοντες και σχεδόν ανύπαρκτη πνευματική καλλιέργεια, το οποίο κυριαρχεί αυτή τη στιγμή. Εγώ θα έλεγα ότι το μέλλον ανήκει σε κάποιον μετάνθρωπο, ο οποίος ακόμα δεν έχει κάνει την εμφάνισή του. Ως Μετάνθρωπο δεν ορίζω κάποιο πλάσμα που θα αποτελεί μια συγχώνευση ανθρώπου-μηχανής όπως φαντάζονται πολλοί, αλλά έναν απόγονό μας που θα έχει αναπτύξει δυνάμεις και δεξιότητες που, προς το παρόν, βρίσκονται σε λανθάνουσα μορφή και θα μπορεί να ανταποκρίνεται και να αλληλεπιδρά επάξια με τον απαιτητικό και περίπλοκο κόσμο των μηχανών του. Πιστεύω πως τα πρώτα σημάδια αυτού του εξελικτικού άλματος που ετοιμάζεται να κάνει το είδος μας είναι ήδη ορατά και πως κάποια στιγμή στο μακρινό μέλλον, όταν η αλλαγή θα έχει ολοκληρωθεί με επιτυχία, η ανθρωπότητα της αρχής του 21ου αιώνα θα φαίνεται στα μάτια των απογόνων μας ως ένα στενό κουκούλι μέσα στο οποίο κυοφορούνταν μια καινούργια ανθρωπότητα.

Μια και μιλάμε για μέλλον, ο νους μου πάει σε ένα πρόσφατο βιβλίο σου, το γνωστό πια «Οι Μνήμες του Άρη» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άλλωστε. Μπορείς να μας μιλήσεις για αυτό; Τελικά το πεπρωμένο μας είναι τα αστέρια;
Απ. Στο εν λόγω βιβλίο, το οποίο είναι το 8ο στη σειρά των λογοτεχνικών μου εγχειρημάτων, περιγράφω ένα μέλλον το οποίο είναι μια προβολή των ανησυχιών του παρόντος. Βρισκόμαστε κάπου εκατό χρόνια στο μέλλον και η ανθρωπότητα έχει ήδη καταφέρει να εξαπλωθεί στο ηλιακό σύστημα. Η Σελήνη απολαμβάνει μια ακμάζουσα οικονομία και οι κάτοικοί της ένα τρυφηλό βιοτικό επίπεδο. Ο δε πλανήτης Άρης αποτελεί τα Νέα Σύνορα, έναν κόσμο προς κατάκτηση και εκμετάλλευση, στον οποίο έχουν ήδη εγκατασταθεί κάποια εκατομμύρια άνθρωποι. Η Γη, αντίθετα, έχει μείνει πίσω. Είναι ένας κόσμος φτωχοποιημένος, οικολογικά καταπονημένος και δυσλειτουργικός. Οι εντάσεις ανάμεσα στους τρεις κόσμους, την τριτοκοσμική Γη, την υπερανεπτυγμένη Σελήνη και τον αναπτυσσόμενο Άρη είναι έκδηλες και προκαλούν κάθε είδους προβλήματα στη ζωή των κατοίκων τους. Ο ήρωας-αφηγητής της ιστορίας εγκαταλείπει τη Γη προκειμένου να εντοπίσει τη χαμένη σύντροφό του, μια όμορφη και μάλλον τεχνοφοβική μυστικίστρια, η οποία νιώθει παράταιρη στον κόσμο όπου ζει. Καταφθάνει στον Άρη, μπλέκει σε μια παράξενη συνομωσία και ανακαλύπτει ότι ο Κόκκινος Πλανήτης κρύβει ένα μυστικό, κάτι που αποτελεί μια δυνητική απειλή για ολόκληρη την ανθρωπότητα… Στο τέλος του βιβλίου ο κεντρικός ήρωας εκφράζει τη βεβαιότητα πως η ανθρωπότητα θα τα καταφέρει τελικά και πως όντως το πεπρωμένο μας είναι Στα Άστρα, κάτι που πιστεύω πολύ βαθιά κι εγώ ο ίδιος.

Πιστεύεις ότι υπάρχει, ή θα ήθελες να υπάρχει ζωή με νοημοσύνη στο αχανές σύμπαν; Αξίζει να ονειρευόμαστε, τελικά, νέα σύνορα, έστω και αν αυτά βρίσκονται εκατομμύρια έτη φωτός μακριά;
Απ: Θα ήταν εντελώς παράλογο και απίθανο να υπήρχε ζωή και νοημοσύνη μονάχα στο δικό μας πλανήτη. Ήδη, οι αστρονόμοι μας λένε πώς μόνο στο δικό μας γαλαξία υπάρχουν περίπου 600 εκατομμύρια πλανήτες με συνθήκες στην επιφάνειά τους που είναι παρόμοιες με αυτές που επικρατούν στη σημερινή Γη. Εξάλλου, αν συνυπολογίσουμε σε αυτό και την ικανότητα της ζωής να προσαρμόζεται και να θριαμβεύει ακόμα και κάτω από τις πιο ακραίες για μας συνθήκες, νιώθω πεπεισμένος πως το σύμπαν βρίθει από ζωή και από νοημοσύνη. Απλά, εμείς, με τα περιορισμένα τεχνολογικά μέσα που διαθέτουμε σήμερα δεν έχουμε καταφέρει να τις εντοπίσουμε ακόμα.
Επίσης, η ζωή που έχει σίγουρα αναπτυχθεί εκεί έξω, μπορεί να ακολουθεί εξελικτικά μονοπάτια και να έχει χαρακτηριστικά που είναι τόσο διαφορετικά από ό,τι έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως κάτι το ζωντανό, που να είμαστε ανίκανοι να την κατανοήσουμε. Το ίδιο ισχύει για το ζήτημα της νοημοσύνης, για την οποία δεν έχουμε καταφέρει καν να φτιάξουμε έναν απόλυτα λειτουργικό ορισμό. Για παράδειγμα, ένας μύκητας που βρίσκει το συντομότερο δυνατό δρόμο για την τροφή του μέσα από έναν λαβύρινθο, είναι νοήμων; Μπορούμε να κατανοήσουμε τη συλλογική νοημοσύνη μιας τερμιτοφωλιάς ή ενός δάσους, που σύμφωνα με αυτά που μας λένε οι επιστήμονες, αντιδρά στο περιβάλλον του σαν ένας σκεπτόμενος υπερ-οργανισμός; Υπό αυτό το πρίσμα, όχι μόνο μπορούμε να ονειρευόμαστε νέα σύνορα, αλλά έχουμε και τη ηθική υποχρέωση να τα επιδιώκουμε γιατί μόνο έτσι θα εξελιχθούμε ως πολιτισμός και ως είδος.

Σε έναν κόσμο που κυριαρχεί η τάση της απομάγευσης, αυτή η ανάγκη του ανθρώπου της πίστης σε ένα απροσδιόριστο «μυστηριώδες μαγικό στοιχείο» πιστεύεις ότι θα καλυφθεί τελικά από την επιστήμη και συγκεκριμένα από την εξερεύνηση του διαστήματος;
Απ: Καταρχήν, δεν πιστεύω καθόλου πως ο κόσμος μας έχει απομαγευτεί. Το αντίθετο συμβαίνει. Για παράδειγμα, ο αστυμαγικός μυστικισμός, οι αστικοί μύθοι και η αναζήτηση του ανεξήγητου γνωρίζουν πρωτοφανή άνθιση, ενώ το ενδιαφέρον για τις “παραφυσικές” δυνάμεις του ανθρώπου είναι πιο ζωηρό από ποτέ. Απλά η όλη αυτή αναζήτηση έχει ξεπεράσει τους απλοϊκούς περιορισμούς του παρελθόντος κι έχει γίνει πιο απαιτητική. Ως παρενέργεια αυτής της ζύμωσης, όμως, δεν μπορώ να μην αναφέρω τη συνομωσιολογία ή οποία επίσης ανθεί. Αλλά, όπως και να το κάνουμε, κάθε τι το φωτεινό έχει και τη σκοτεινή του πλευρά! Το ερώτημα που μου θέτεις ωστόσο είναι πολύ ενδιαφέρον: Πραγματικά πιστεύω πως η επιστήμη ήδη ξεδιπλώνει μπροστά μας ένα θαυμαστό σύμπαν άπειρων πιθανοτήτων που επαναπροσδιορίζει την έννοια του μαγικού και του ιερού. Η εξερεύνηση του διαστήματος, που σε αντίθεση με τις γκρίνιες πολλών, εξακολουθεί να εξελίσσεται, δεν μπορεί παρά να εμπλουτίζει αυτή τη μαγική εικόνα, καθώς οι ανακαλύψεις στις οποίες οδηγεί μεταμορφώνουν το σύμπαν σε κάτι όλο και περισσότερο μαγικό.

Δεν θα σε ρωτήσω αν θεωρείς τον εαυτό σου καλό συγγραφέα, καθώς για την ποιότητά σου μιλάνε οι σελίδες, οι εκτυπωμένες ή οι ηλεκτρονικές, του έργου σου. Θα ρωτήσω, όμως, κάτι που θα ρωτούσε ένας νέος αναγνώστης. Στην εποχή μας υπάρχει πληθώρα εκδόσεων, βιβλίων και άρθρων. Ποιος είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να αγοράσει κάποιος τα βιβλία σου; Τι θεωρείς ότι προσφέρεις ως συγγραφέας στον αναγνώστη;
Απ: Θα απαντήσω ως εξής: Δυστυχώς η σύγχρονη συμβατική, ή mainstream αν προτιμάς, νεοελληνική λογοτεχνία έχει εγκλωβιστεί σε ένα παρεοκρατούμενο κλοιό που αναμασά τα ίδια και τα ίδια. Ιστορικά ρομάντζα, αναλύσεις πρόσφατων ή και λιγότερο πρόσφατων ιστορικών εποχών της Ελλάδας, ημιπορνογραφικά, δήθεν επαναστατικά μυθιστορήματα που πλασάρονται ως ριζοσπαστικά και τολμηρά και ηθογραφίες που ακολουθούν μια παρωχημένη λογική ταξικής διαστρωμάτωσης. Όλα αυτά τα έργα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Δεν ασχολούνται καθόλου με το μέλλον, λες και για τους Έλληνες το μέλλον είναι ένας κόσμος στον οποίο δεν χωράνε. Και όχι μόνο αυτό, αλλά ερμηνεύουν την πραγματικότητα μέσα από ένα ρηχό πρίσμα «σκληρού ρεαλισμού» που στην πραγματικότητα είναι εντελώς παρωχημένος. Η φανταστική λογοτεχνία, που στα μάτια της πλειοψηφίας των Ελλήνων διανοούμενων έχει την παγκόσμια αποκλειστικότητα να θεωρείται “παραλογοτεχνία”, προσφέρει μια απελευθερωτική ανάσα από αυτή την άνυδρη και χυδαία τελικά, οπτική. Το μέλλον είναι συναρπαστικό. Οικοδομείται γύρω μας καθημερινά. Είναι η Μεγάλη Περιπέτεια. Η Λογοτεχνία του Φανταστικού, η οποία ανοίγει πύλες όχι μόνο σε μελλοντικούς κόσμους αλλά και σε κόσμους όπου τα πράγματα έχουν εξελιχθεί διαφορετικά, σε κόσμους παράλληλους, αλλά και σε πιθανές πτυχές του δικού μας κόσμου, διευρύνει το μυαλό του αναγνώστη. Τον προειδοποιεί και τον προβληματίζει. Του προσφέρει ιδέες και γνώσεις. Τον κάνει να σκεφτεί έξω από το κουτί. Τον ταξιδεύει. Κάτι από όλα αυτά προσπαθώ να προσφέρω και εγώ στους αναγνώστες μου.

Αφού για άλλη μια φορά σε ευχαριστήσω για το χρόνο σου και την παρουσία σου, θα ήθελα να κλείσουμε τη συνέντευξή μας με ένα δικό σου μήνυμα προς τους αναγνώστες του e-word, με φόντο το κλίμα των καιρών μας.
Απ: Σε ευχαριστώ και εγώ για τα όμορφα και έξυπνα ερωτήματα που μου έθεσες. Αν θα μπορούσα να στείλω κι εγώ ένα μήνυμα στους αναγνώστες μας, αυτό θα ήταν το εξής: Τολμήστε να ονειρευτείτε. Ο καινούργιος κόσμος σας ανήκει. Και κυρίως, μην αμφισβητήσετε ποτέ την αξία των ονείρων σας.

Και πάλι σε ευχαριστώ και όπως συνηθίζω να λέω, εις το επανιδείν!

Στην άχαρη καθημερινότητα περιμένουμε με λαχτάρα επιτέλους κάτι αλλιώτικο από όσα μας επέβαλε η γκρίζα ρουτίνα της σύγχρονης ζωής. Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για λεοντόκαρδες κυράδες, πανίσχυρες ιέρειες, βασίλισσες τόπων πέρα από τα σύνορα του γνωστού σύμπαντος. Για ήρωες έντιμους, που δεν διστάζουν να σταθούν υπερασπιστές στο πλάι της κυράς τους, χωρίς να διεκδικούν για τον εαυτό τους τον ρόλο του πρωταγωνιστή. Γιατί τα άστρα του καλοκαιριού είναι ο Ντένεμπ στον αστερισμό του Κύκνου, ενός από τα πιο ισχυρά σύμβολα της Θηλυκής Αρχής αλλά και της ευγενούς αρσενικής προσέγγισης. Είναι ο Αλτάιρ στον αστερισμό του Αετού ή του Γρύπα όπως τον αντιλαμβάνονταν ακόμα παλαιότερα και συμβολίζεται από την κάρτα των Εραστών στη Μεγάλη Αρκάνα, και περιστρέφεται τόσο γρήγορα που μοιάζει με αυγό, και είναι το άστρο του τολμηρού εξερευνητή.  Είναι ο Αντάρης, στην καρδιά του Σκορπιού, η Πύλη του Μάγου, που όποιος τη χρησιμοποιεί για κακό παίρνει το δηλητήριο που του αξίζει. Έτσι όταν ο Ονειρευτής κοιτάζει τα άστρα το καλοκαίρι μπαίνει μυσταγωγικά στους τόπους που γεννήθηκαν θρύλοι. Ταξιδεύει μέσα από πύλες, καβαλά τον άνεμο, πετάει ελεύθερος προς το άπειρο. Κι ανακαλύπτει πως πριν από τον ίδιο κι άλλοι έκαναν παρόμοια ταξίδια. Κι έγραψαν για αυτά.

Μια τέτοια ταξιδεύτρα ήταν και η Αντρέ Νόρτον.

Όταν έβγαλε από το θηκάρι της το Σπαθί της Απιστίας, η Αντρέ Νόρτον πολέμησε πολλούς εχθρούς, και πιο μαχητικά από όλους τον Αδηφάγο. Ζήτησε να εκδικηθεί με τη βοήθεια των Φρύνων του Γκρίμμερντέιλ, και πλήρωσε βαρύ τίμημα όταν τελικά κατανόησε πως η εκδίκηση και η δικαιοσύνη είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Ο Κόσμος των Μαγισσών ήταν ο τόπος που ζούσε η ψυχή της, αν και η υλική της υπόσταση εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Οχάιο των ΗΠΑ ΣΤΑ 1912. Ήταν μια τυχερή χρονιά κι ένας τυχερός τόπος για όσους αγαπούν τις ιστορίες Μαγείας και Ξίφους. Η Αντρέ Νόρτον ήξερε να χτίζει κόσμους τέτοιους. Κόσμους όπου όλα μπορούν να συμβούν, αν μόνο η ηρωίδα έχει κουράγιο, δύναμη, γνώση και θέληση να ζήσει.

Στην Ελλάδα την πρωτογνωρίσαμε από τις μεταφράσεις του Γιώργου Μπαλάνου, αρχικά κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’80, και στη συνέχεια ακόμα περισσότερες από τις εκδόσεις Locus-7, μαζί με άλλους εμβληματικούς συγγραφείς του χώρου. Διαβάζοντας αυτές τις ιστορίες ανασαίναμε ελεύθερα. Τουλάχιστον όσοι από εμάς διψούσαμε να ακούσουμε τον άνεμο να τραγουδάει μέσα στα ξέπλεκα μαλλιά μας, να δούμε τη λεπίδα να αστράφτει πελεκώντας τρομερούς εισβολείς, και να νιώσουμε την ψυχή να αντιστέκεται σε οντότητες πέρα από τη γνώση και τη δύναμη του ανθρώπου. Και η καρδιά μας χτύπαγε άγρια καθώς τα βήματά μας ακολουθούσαν το μονοπάτι που άνοιγε το Σπαθί της Αντρέ όταν το κράδαιναν οι ηρωίδες του Χάι Χάλλακ, αλλά και το άλλο κοσμικό μονοπάτι, εκείνο ανάμεσα στα άστρα, όπου τα σκάφη έφταναν στη Θάλασσα των Σαργασσών του Διαστήματος.

H Άλις-Μαίρη Νόρτον, ενίοτε υπέγραφε και με ανδρικό όνομα ως Άντριου Νορθ, αφού στην εποχή της οι γυναίκες συγγραφείς του χώρου θεωρούνταν υποδεέστερες. Δεν έγραψε μόνο για μάγους και πολεμιστές ή για μακρινούς πλανήτες, όμως. Τα βιβλία της μελετούσαν τόσα πολλά πεδία, τόσους παράδοξους χωροχρόνους, που και μόνο μια απλή σταχυολόγηση και επιδερμική ανάγνωση μπορεί να πάρει χρόνια. Κι όμως μέσα στις ιστορίες της υπάρχουν τόσα πολλά επίπεδα που κυριολεκτικά ο αναγνώστης μπορεί – και ίσως και να πρέπει, αν αφεθεί – να χαθεί. Γιατί υπάρχουν κάποιες ιστορίες που είναι γραμμένες για να μας ρουφάνε μέσα στη δίνη της δράσης, της φιλοσοφίας, της μαγείας τους. Που σκοπό μπορεί να μην έχουν να μας διδάξουν τη διάκριση ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Ίσως γιατί κάποιες φορές αυτά τα δυο είναι ασήμαντα, όχι λόγω φύσης, αλλά λόγω συνθηκών. Για έναν επίδοξο εισβολέα το να κατακτήσει μια νέα γη μπορεί να σημαίνει πως ο λαός του δεν θα πεθαίνει πια από την πείνα και την παγωνιά. Για τον αμυνόμενο, το να αντισταθεί σίγουρα σημαίνει πως κάνει ό,τι πρέπει για να κρατηθεί ο ίδιος και τα παιδιά του μακριά από τη σφαγή. Σε κάθε περίπτωση ο ένας είναι ο κακός του άλλου.

Βλέπετε… κάποτε τα πράγματα ήταν τόσο απλά. Χωρίς πολιτικές ίντριγκες, «πολιτισμένες» παρεμβάσεις, εκπολιτισμούς βαρβάρων φυλών, φωτισμό των απολίτιστων από τους μορφωμένους, και άλλες βαρύγδουπες δικαιολογίες. Κι αυτές οι ιστορίες έχουν ριζωμένη την μνήμη αυτής της εποχής, ακόμα κι αν οι ιστορικές καταγραφές συστηματικά την αγνοούν. Διότι μιλούν σε ένα άλλο, αρχέγονο κομμάτι μας. Αυτό το αδάμαστο κομμάτι της ψυχής μας που ξυπνά όταν βλέπουμε κάποιον να κακοποιείται χωρίς πραγματικό λόγο. Είτε άνθρωπος είναι, είτε ζώο, είτε ακόμα και φυτό ή πέτρα.

Η Αντρέ Νόρτον ήξερε να αγγίζει, να ξεσηκώνει και να ταξιδεύει αυτό ακριβώς το κομμάτι της ψυχής μας. Ξεκίνησε να γράφει το 1934, στην υποψία της αυγής του τρόμου που θα ερχόταν με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρασαν πολλά χρόνια και πολλά βιβλία για να μπορέσει να αναγνωριστεί από το ευρύ κοινό, και να αρχίσει να βραβεύεται για τη δουλειά της. Δημιούργησε κόσμους μέσα στους οποίους ήρωες πάλευαν με εχθρούς που άλλοτε ήταν τρομερές εξωγήινες φυλές, απαίσιοι θεοί από μυστηριώδεις διαστάσεις, ακόμα και Ναζί, αυτού εδώ του κόσμου που πατάνε τα υλικά μας πόδια. Μέσα στα έργα της αντιλαμβάνεται κάποιος, αν κοιτάξει λίγο προσεκτικά, το πάθος της για τη ζωή, την απερίγραπτη αγάπη της για τη δικαιοσύνη –που συνειδητά διαχωρίζεται από τον ανθρώπινο νόμο– καθώς και μια παλιομοδίτικη μεν, αλλά εξαιρετικά συναρπαστική αφηγηματική τεχνική, τέτοια που ταιριάζει, θα έλεγα με βεβαιότητα, στους Βάρδους του Κέλτικου πολιτισμού.

Πέρα από όλα όμως, η Νόρτον έκανε κάτι που ελάχιστοι είχαν τολμήσει ως τότε. Έβγαλε τη Γυναίκα από το ρόλο της μάνας που τρέφει απλά νέους πολεμιστές και εργάτες, της θεραπεύτριας που περιμένει στα μετόπισθεν τους άντρες για να παρηγορήσει και να περιθάλψει πνεύμα και σώμα, της ύπουλης μάγισσας που παγιδεύει στα δίχτυα της το θύμα με μαγγανείες, και της έδωσε ένα σπαθί κι ένα ραβδί ώστε να γίνει κυρίαρχη της μοίρας της. Την έκανε ξανά ηγέτιδα, πολεμίστρια, μάγισσα, ιέρεια, έντιμη, ακέραιη. Αυτό, δηλαδή που ήταν πάντα. Μέσα σε ένα πλαίσιο συνήθως ενός φανταστικού κόσμου, μιας και ο χωροχρόνος όπου έζησε η Νόρτον ήταν ανδροκρατούμενος. Η ίδια της αυτή τόλμη ήταν αυτό που την έκανε να ξεχωρίσει από τις συγγραφείς της εποχής της και να γίνει μια από τις πρωτοπόρους του είδους.

Έγραψε για πολεμιστές, μάγους, ξωτικούς, δράκους, εξωγήινους, κατακτητές, απατεώνες, κλέφτες, εξωδιαστατικές οντότητες, παράξενους λαούς, θεούς και δαίμονες… και μέσα σε κάθε ιστορία της κρυμμένη ή φανερή ήταν η βαθιά ανεξάντλητη γνώση της ίδιας της πανάρχαιας Τέχνης των Βάρδων. Μιας Τέχνης που αλλοιώνεται όσο η τεχνολογία απαιτεί να αντικαταστήσει την ποίηση, Γιατί όπως έγραψε και η ίδια…

«I think the human race made a big mistake at the beginning of the industrial revolution, we leaped for the mechanical things, people need the use of their hands to feel creative.»

«Θαρρώ πως η ανθρώπινη φυλή διέπραξε ένα σοβαρό σφάλμα στην απαρχή της βιομηχανικής επανάστασης, κάνοντας ένα άλμα προς κάθε τι μηχανικό. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να χρησιμοποιούμε τα χέρια μας για να νιώθουμε δημιουργικοί.»

Ακόμα κι αν αυτά τα χέρια κρατάνε μια απλή πένα, ή έστω κι ένα πληκτρολόγιο.

Γράφει ο Κώστας Γερογιάννης ~
Ο Αμερικανός Lin Carter (1930-1988) θα μείνει σίγουρα στην ιστορία της Φανταστικής Λογοτεχνίας ως ένας από τους πολυγραφότερους συγγραφείς, τόσο στον τομέα της ΕΦ όσο και της Φάνταζυ και του Τρόμου. Έχοντας διαβάσει τεράστιο όγκο βιβλίων (τα άπαντα, πιθανόν, όλων των ιερών τεράτων της εποχής) δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει ψευδώνυμα που παρωδούν (με την καλή έννοια) γνωστά ονόματα του χώρου, όπως για παράδειγμα H.P. Lowcraft (υποθέτω θα καταλάβατε που αναφέρεται!)
Ο Lin Carter υπήρξε, επίσης, ποιητής, κριτικός και εξαιρετικός ανθολόγος σπάνιων ιστοριών του Φανταστικού, κάποιες από τις οποίες χάθηκαν έκτοτε στη λήθη. Υπηρέτησε στον πόλεμο της Κορέας και αργότερα συνεργάστηκε με τον περίφημο εκδοτικό οίκο Ballantine Books που μας πρόσφερε διαμάντια της εποχής από γνωστούς και άγνωστους συγγραφείς, και που εξέδωσε και την πλειονότητα των δικών του βιβλίων.
Παλιός… καταβροχθιστής βιβλίων της Φανταστικής Λογοτεχνίας δεν μπορούσε παρά να ακολουθήσει το μονοπάτι που ακολούθησαν κι άλλοι, προγενέστεροι και μεταγενέστεροί του. Παντρεύτηκε δύο φορές, ήταν μέλος σε διάφορες λέσχες Φανταστικού της Αμερικής (τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 παρόμοιες λέσχες ανθούσαν σε όλη την επικράτεια), και εξέδωσε ο ίδιος ένα φανζίν που το ονόμασε Kadath προς τιμήν του δασκάλου του H.P. Lovecraft. Δυστυχώς, το συγκεκριμένο φανζίν ήταν μάλλον βραχύβιο, κυκλοφόρησε σε περιορισμένα αντίτυπα και θεωρείται εξαιρετικά δυσεύρετο σήμερα. Ωστόσο, περιείχε την πρώτη του κθουλοειδή ιστορία ‘The City of Pillars’ (‘Η Πόλη των Κιόνων’, σαφέστατη αναφορά, φυσικά, στην Irem του Lovecraft).
Ο Lin Carter ήταν μανιακός καπνιστής και πότης, κάτι που το πλήρωσε με την επιδείνωση της υγείας του γύρω στο 1985 και τον επακόλουθο θάνατό του το 1988.
Η συγγραφική καριέρα του ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του ’40 με διάφορα διηγήματα ΕΦ στα περιοδικά της εποχής (Startling Stories, κ.λπ.) και συνεχίστηκε στα κατοπινά χρόνια καλύπτοντας σχεδόν όλο το εύρος του Φανταστικού (Φάνταζυ και Τρόμος, ειδικότερα στην λαβκραφτική παράδοση). Επηρεασμένος από τα ιερά τέρατα της εποχής, Robert Howard και Edgar Rice Burroughs, έγραψε μια σειρά βιβλίων με ήρωα τον βάρβαρο Thongor και, αργότερα, μια άλλη σειρά βιβλίων με στοιχεία ΕΦ του κύκλου Callisto και Zanthodon. Εδώ, παρουσιάζει διάφορες βαρβαρικές φυλές σε δορυφόρους του ηλιακού μας συστήματος σε ένα μείγμα Φάνταζυ και ΕΦ, σαφής επιρροή από τον Edgar Rice Burroughs και τους ήρωές του John Carter στον Άρη και Carson Napier στην Αφροδίτη.
Όπως ήταν αναμενόμενο για τους συγγραφείς της εποχής εκείνης, ο Lin Carter άργησε να βρει εκδότη, πολλοί μάλιστα τον κατηγόρησαν ότι απλώς μιμείται στις ιστορίες του τους συγγραφείς που του άρεσαν. Εν μέρει, κάτι τέτοιο ισχύει, αν και ο Carter τα καταφέρνει μ’ έναν εντελώς δικό του, προσωπικό, τρόπο που δίνει στους ήρωές του ξεχωριστή ζωντάνια και στις περιγραφές του μια ιδιαιτερότητα.
Ουκ ολίγα τα βιβλία που έγραψε, σε κάμποσα από αυτά μάλιστα δημιούργησε και συνέχειες που ουδεμία σχέση έχουν με τις συνέχειες των εξακοσίων και εφτακοσίων σελίδων της εποχής μας.
Όπως ήταν φυσικό, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην Μυθολογία Κθούλου, με αποτέλεσμα οι σχετικές ιστορίες του να δημοσιευθούν σε ένα ξεχωριστό τόμο με τίτλο: The Xothic Legend Cycle. Παρότι η γραφή του απέχει από το να χαρακτηριστεί λαβκράφτια, τα συγκεκριμένα διηγήματα δίνουν μια άλλη πνοή στο μύθο, εισάγοντας επιπλέον στοιχεία, πολλές φορές αναμειγνυόμενα με κόσμους και καταστάσεις που ανήκουν περισσότερο στην κατηγορία της Φάνταζυ. Άλλωστε, κάποιες από τις ιστορίες του ανήκουν απόλυτα στις «Ονειροχώρες», ένας ξεκάθαρος φόρος τιμής στον Λόρδο Dunsany.
Ωστόσο, ο Lin Carter διέπρεψε και ως κριτικός. Οι αναλύσεις του γύρω από την ευρύτερη Λογοτεχνία του Φανταστικού στο Imaginary Lands, και η επί μέρους έρευνά του γύρω από τους κόσμους του H.P. Lovecraft και του J.R.R. Tolkien, αποτυπώνεται με τον καλύτερο τρόπο στα δύο βιβλία του A Look Behind The Cthulhu Mythos και A Look Behind The Lord of The Rings. Αμφότερα θεωρούνται κλασικά στο είδος και προσφέρουν στον αναγνώστη μια οπτική ολοκληρωμένη από κάθε άποψη (συγγραφική, λογοτεχνική, ιστορική, λαογραφική, κ.λπ.) των κόσμων που δημιούργησαν οι δύο μεγάλοι αυτοί συγγραφείς του Φανταστικού.
Ο σχετικά, πρόωρος θάνατός του καθώς και η κάμψη στις πωλήσεις των βιβλίων του από μια εποχή κι έπειτα, είχαν ως αποτέλεσμα κάποια συγγραφικά του σχέδια να μείνουν ανολοκλήρωτα. Σκόπευε, για παράδειγμα, να συνεχίσει με αρκετούς τόμους ακόμα τις περισσότερες σειρές του στον τομέα της Φάνταζυ (μεταξύ μας, δεν ξέρω κατά πόσον αυτό θα συνεισέφερε στην ποιότητα των ιστοριών του!), και να εκδώσει κάμποσες ακόμα ανθολογίες, δικές του και άλλων συγγραφέων (το project αυτό ήταν πιο υποσχόμενο, καθότι ο Lin Carter ήταν εξαιρετικός ανθολόγος και μπορούσε να διακρίνει τη «δύναμη» που αποπνέει ένα διήγημα).
Εν κατακλείδι, υπήρξε ένας συγγραφέας-στυλοβάτης της μετέπειτα των κλασικών εποχής, ένας ονειροπόλος που οι ιστορίες του αποπνέουν ακόμα και σήμερα τη φρεσκάδα, τη ζωντάνια και το δέος του Θαυμαστού. Κοντολογίς ένας από τους συγγραφείς Άλλων Εποχών που αναδύθηκαν στο ανθρώπινο υποσυνείδητο τότε που ο Κόσμος ήταν ακόμα νέος.

Η μελέτη αρχαίου DNA πρόκειται να αναζωογονήσει την αρχαιολογία με τρόπο που λίγοι από εμάς θα μπορούσαν να μαντέψουν ακόμα και πριν από δέκα χρόνια. Αυτή την περίοδο στη διεθνή βιβλιογραφία γίνονται πολλές συζητήσεις σχετικά με τις πληροφορίες που μπορούν να αντληθούν από τη μελέτη αρχαϊκού γενετικού υλικού, δηλ., του DNA που απομονώνεται από λείψανα.
Οι συγκεκριμένες DNA αναλύσεις, την τελευταία δεκαετία, έχουν αναπτυχθεί σε καταπληκτικό βαθμό και έχουν δώσει απαντήσεις σε μέχρι τώρα άλυτα ερωτήματα.

«Αξίζει να υπενθυμιστούν δύο παραδείγματα: α) Οστά που βρέθηκαν σε ανασκαφή στην Αγγλία διαπιστώθηκε ότι ανήκαν στον βασιλιά Ριχάρδο, και β) Μετά την αποκρυπτογράφηση της γενετικής σύστασης μουμιών της Αιγύπτου διαπιστώθηκε ποιες μούμιες ήταν οι γονείς του Τουταγχαμών», αναφέρει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης.

Αλλά, ας έλθουμε στη χώρα μας.

Ερώτηση: Τι σημαίνει “ανάπλαση του προσώπου της Αυγής” που βρέθηκε στο Σπήλαιο της Θεόπετρας;

«Το σπήλαιο της Θεόπετρας βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα Μετέωρα και είναι μοναδικό αρχαιολογικό/προϊστορικό μνημείο. Ανάμεσα στα πολλαπλά εντυπωσιακά ευρήματα που βρέθηκαν στο σπήλαιο, είναι και ένας γυναικείος σκελετός της Μεσολιθικής εποχής (8.000 π.Χ.). Σύμφωνα με τη Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα, διευθύντρια των ανασκαφών του Σπηλαίου, η γυναίκα ήταν 18-25 ετών. Λόγω της άριστης κατάστασης του ευρήματος, ολοκληρώθηκε η ανάπλαση του προσώπου της Αυγής (όνομα που αποδίδει την Αυγή του σημερινού πολιτισμού), από τον έμπειρο καθηγητή του τμήματος Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Παπαγρηγοράκη. Αξίζουν τα θερμά μου συγχαρητήρια στους επιστήμονες που συμμετέχουν σε αυτό το πρωτοποριακό έργο» τονίζει ο Καθηγητής και προσθέτει:

«Παρόλα αυτά, από δημοσίευμα της ερευνητικής ομάδας προκύπτει ότι –παρόλο που γίνεται μελέτη DNA για να προσδιοριστεί η συγγένεια μεταξύ σκελετών ενταφιασμένων στο σπήλαιο της Θεόπετρας– για την ανάπλαση του προσώπου της Αυγής μάλλον ακολουθήθηκε η πρωτοποριακή τεχνική του «Manchester», η οποία βασίζεται στα ανατομικά σκελετικά στοιχεία του κρανιοπροσωπικού συμπλέγματος του ευρήματος. Από την εντυπωσιακή πρόοδο της ιατροδικαστικής γενετικής προκύπτει ότι πλέον μπορεί να προβλεφτούν τα πραγματικά ορατά βιολογικά/φαινοτυπικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου (χρώμα προσώπου, μαλλιών, ματιών, σχήμα μαλλιών, κ.λπ.)».

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι πρόσφατα παρουσιάστηκε στο Αγγλικό Channel 4 απεικόνιση του προσώπου του Ανθρώπου του Τσένταρ, η οποία έγινε από επιστήμονες στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου που χρησιμοποίησαν πρωτοποριακές γενετικές αναλύσεις του DNA.

Με απλά λόγια, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να ανασυνθέσουν το μακρινό παρελθόν της ανθρωπότητας ή να αναπλάσουν το πρόσωπο αρχαίων ατόμων από την ανάλυση του DNA. Εδώ αξίζει να ειπωθεί ότι πριν οκτώ χρόνια είχε αναλυθεί το αρχαίο DNA μόνο ενός ατόμου, ενώ σήμερα ήδη έχουν αναλυθεί περισσότερα από 1.300 αρχαϊκά δείγματα.

Ερώτηση: Για ποιο λόγο γίνεται η έρευνα αυτή;

«Μετά την ανάλυση του γενετικού υλικού χιλιάδων αρχαίων σκελετών, αλλά ακόμη και από ιζήματα σπηλαίων, ο κλάδος της αρχαιογενετικής μπορεί να δώσει απαντήσεις σε τρέχοντα ερωτήματα, αλλά και νέα. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει:
α) Ανασύνθεση της γενετικής καταγωγής και συγγένειας του νεκρού. Με απλά λόγια να προσδιοριστεί αν η Αυγή γεννήθηκε στην Ευρώπη ή στην Ασία και σε ποια γεωγραφική περιοχή κάθε ηπείρου.
β) Συγκρίνοντας το γενετικό υλικό της Αυγής με υπάρχουσες γενετικές τράπεζες από σύγχρονους Έλληνες, ίσως μπορεί να ταυτοποιηθούν άτομα που είναι απόγονοι της νεκρής.
γ) Να διαπιστωθεί ποια ήταν τα πραγματικά φαινοτυπικά χαρακτηριστικά των ατόμων που ζούσαν στον ελλαδικό χώρο πριν από 10.000 χρόνια, π.χ. η Αυγή ήταν λευκή, μελαμψή ή μαύρη.
δ) Να ιχνηλατηθεί η κατάσταση της υγείας της Αυγής εν ζωή, καθώς και τυχόν λοιμογόνες μολύνσεις ή γενετικές παθήσεις» σημειώνει ο κ. Τριανταφυλλίδης, προσθέτοντας:

«Τέλος, τα επιστημονικά στοιχεία που θα συλλέξουν οι γενετιστές, αλλά και άλλοι επιστήμονες περιττεύει να αναφερθεί ότι θα πρέπει ερμηνευτούν σε συνεργασία με αρχαιολόγους/ιστορικούς σε συνδυασμό με αρχαιολογικά, ιστορικά και άλλα στοιχεία».

Η γενετική και ιατρική επιστήμη ερευνούν πλέον με νέα δεδομένα στο οπλοστάσιό τους, εμπλουτίζοντας την ανθρώπινη γνώση με ιστορικά στοιχεία και δεδομένα που ίσως ξαναγράψουν την ιστορία της ανθρωπότητας. Ή ακόμα και το μέλλον της!

Γράφει ο Έρικ Σμυρναίος∼«Το πιο σπλαχνικό πράγμα στον κόσμο είναι η ανικανότητά του ανθρώπινου μυαλού να συσχετίσει όλα τα περιεχόμενά του. Ζούμε σ’ ένα ήρεμο νησί άγνοιας στη μέση των   μαύρων θαλασσών του απείρου και δεν ήμασταν ποτέ προορισμένοι να ταξιδέψουμε μακριά…»

(“The most merciful thing in the world…is the inability of the human mind to correlate all its contents. We live on a placid island of ignorance in the midst of black seas of infinity, and it was not meant that we should voyage far.”)

Την πατρότητα αυτής της δυσοίωνης διαπίστωσης διεκδικεί o H.P. Lovecraft ο οποίος στην κλασσική-πλέον-νουβέλα του με τον τίτλο «Το Κάλεσμα του Κθούλου» φέρνει μια  αμέριμνη ανθρωπότητα αντιμέτωπη μ’ ένα τιτάνιο και πανάρχαιο κακό που φωλιάζει  στις ανήλιαγες αβύσσους των γήινων ωκεανών μας.

Στις μέρες μας έχει καταξιωθεί ως ένας από τους πιο εμβληματικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Οι σκέψεις που εκφράστηκαν μέσα από τα έργα του ασκούν μια αλλόκοτη επιρροή στη γοργά εξελισσόμενη κουλτούρα του δυτικού κόσμου. Η επίδραση των γραπτών του, αντί να παραμένει στατική ή να αποκρυσταλλώνεται στο πέρασμα του χρόνου ως το πολιτισμικό ορόσημο ενός απολιθωμένου παρελθόντος, παραμένει ζωντανή και διαρκώς εντεινόμενη. Θα ’λεγε κανείς ότι τα κείμενά του γράφτηκαν κάτω από την επίδραση μιας αλλόκοτης έμπνευσης και ότι χρησιμοποιήθηκαν ως πύλες μέσα από τις οποίες εισέβαλλαν στον κόσμο μας πληροφορίες από κάπου αλλού. Πληροφορίες οι οποίες αναπαράγονται αδιάκοπα και μεταλλάσουν το μάτριξ του συλλογικού ασυνειδήτου μας, γεμίζοντάς το με γόνιμες διανοητικές συλλήψεις: Κάποιες από τις πιο επιτυχημένες εμπορικά και καλλιτεχνικά ταινίες του φανταστικού κινηματογράφου όπως το The Thing του Κάρπεντερ, το saga των ταινιών Alien και το Ιn the Mouth of Madness έχουν βασιστεί άμεσα ή έμμεσα στις ιδέες του Lovecraft. Δεκάδες βιβλία προσθέτουν κάθε χρόνο το δικό τους λιθαράκι στην περίτεχνη μυθολογία που εκείνος ξεκίνησε να χτίζει πριν από εκατό σχεδόν χρόνια. Βιντεοπαιχνίδια, μουσικά κομμάτια και εικαστικά  δημιουργήματα όπως αυτά που δημιούργησε ο Ελβετός καλλιτέχνης Giger μοιάζουν να υλοποιούν σταδιακά το τρομώδες σύμπαν που επινόησε και το οποίο στοίχειωσε τη σύντομη ζωή του. Πολλά τοπωνύμια που δόθηκαν στην πρόσφατα χαρτογραφημένη επιφάνεια του πλανήτη Πλούτωνα γεννήθηκαν στις σελίδες των διηγημάτων του, ενώ οι αποδεδειγμένες επιστημονικά πλέον τερατώδεις διαστάσεις του σύμπαντος αλλά και των χρονικών διαστημάτων της ύπαρξής αυτού, μοιάζουν να επιβεβαιώνουν με τον πιο εμφατικό τρόπο την τρομώδη κοσμοθεωρία του.

Ποιος ήταν, όμως, πραγματικά, εκείνος ο εκκεντρικός και μοναχικός συγγραφέας που κατάφερε να ασκήσει μια τόσο ουσιαστική επίδραση στην ψυχή της ανθρωπότητας; Και τι ήταν αυτό που τον έκανε να απεικονίζει ξανά και ξανά, με μια εμμονική αφοσίωση, τη διαδικασία της ψυχικής αποσύνθεσης του ανθρώπινου όντος μπροστά στο πρόσωπο ενός κοσμικού τρόμου που γίνεται αντιληπτός ως μια αφόρητη και καταστροφική αλήθεια; Και για ποιο λόγο ολόκληρο το έργο του περιστράφηκε γύρω από μια κοινή πηγή ιδεών, έναν κεντρικό και πολύ μικρό πυρήνα διανοητικών συλλήψεων και σεναρίων που τον έκαναν να αναπτύσσει ξανά και ξανά τις ίδιες απόψεις; Για να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα, θα πρέπει καταρχήν να σκιαγραφήσουμε το σύμπαν που ξεπηδάει μέσα από το πολυσέλιδο έργο του:

Το λαβκραφτικό σύμπαν είναι απέραντο, αδιάφορο ή και εντελώς εχθρικό προς τον άνθρωπο, και κατοικημένο από τερατώδεις και πανίσχυρες οντότητες που κάποια μέρα θα εισβάλλουν στον κόσμο μας και θα μας αφανίσουν. Απουσιάζει εντελώς κάποιος πανάγαθος θεός, το κακό και το καλό δεν υπάρχουν ως συμπαντικές δυνάμεις και η ανθρωπότητα υφίσταται κατά τύχη, μέχρι τη στιγμή που οι κοσμικές ισορροπίες ανάμεσα σε κάποιες ασύλληπτες νοημοσύνες, οι οποίες αποκαλούνται «Πρεσβύτεροι Θεοί» και «Μεγάλοι Παλαιοί», θα ανατραπούν «όταν τα αστέρια θα βρεθούν στη σωστή θέση». Ένας εξωγήινος πολιτισμός καραδοκεί κάτω από την κρούστα του γνωστού κόσμου, όπως ακριβώς ένας εφιάλτης μπορεί να κρύβεται κάτω από το κρεβάτι ενός μικρού παιδιού μέσα στο σκοτάδι.

Στη μυθολογία του οι «Μεγάλοι Παλαιοί» έφτασαν στη Γη πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια φέρνοντας μαζί τους σκλάβους τους, τα φριχτά “shoggoths,” πρωτοπλασματικά όντα που σταδιακά υπερνίκησαν και κατέστρεψαν τα αφεντικά τους. Όταν εξορίστηκαν από τους Πρεσβύτερους Θεούς, άφησαν πίσω τους τον τρομερό υποθαλάσσιο Κθούλου, μια τιτάνια πολυπλόκαμη οντότητα που κείτεται σε κατάσταση νάρκης μέσα σε μια κρύπτη, στην καρδιά κάποιας αχανούς υποθαλάσσιας πολιτείας και ο οποίος επηρεάζει με τα όνειρά του παραπλανημένα ανθρώπινα πλάσματα που συγχέουν τους Μεγάλους Παλαιούς με θεούς και τους λατρεύουν τυφλά.

Ανάμεσα στα «ιερά» και «απαγορευμένα» βιβλία της Μυθολογίας Κθούλου, τα οποία υποτίθεται ότι χρονολογούν και αφηγούνται την απίστευτα μακροχρόνια ιστορία των Μεγάλων Παλαιών, είναι το θρυλικό πλέον Necronomicon του Άραβα Abdul Alhazred που κυκλοφορεί στις μέρες μας σε πολλές επινοημένες εκδόσεις. Το σύμπαν του Lovecraft  κυριαρχείται από μια διαβρωτική αλληπεπίδραση ανάμεσα στο ανθρώπινο και στο μη ανθρώπινο που έχει μολύνει αυτό που θα έπρεπε να είναι η φυσιολογική ζωή. Δεν υπάρχει καμία λογική και κανένας λόγος εξαιτίας του οποίου συμβαίνει κάτι τέτοιο, είναι απλά κάτι σαν το τυφλό χτύπημα ενός κεραυνού. Σε μια από τις καλύτερες ιστορίες του «Το Χρώμα από το Διάστημα» (“The Colour Out of Space,”) περιγράφει τη μεταβολή ενός εύφορου τοπίου της Νέας Αγγλίας σε ένα τόπο θανάτου ως αποτέλεσμα μιας πανίσχυρης φαινομενικά ραδιενεργούς και τοξικής δύναμης, η οποία εκπέμπεται από ένα μετεωρίτη που πέφτει στη γη ενός αγρότη και ο οποίος είναι εντελώς μυστηριώδης και θανατηφόρος: «Ήταν απλά και μόνο ένα χρώμα έξω από το διάστημα –ένας τρομαχτικός αγγελιοφόρος από άμορφα βασίλεια του απείρου πέρα από τη φύση όπως την αντιλαμβανόμαστε…» Αλλά η πληγείσα περιοχή είναι μόνιμα επηρεασμένη και όσοι ήρθαν σε επαφή με το παράξενο «χρώμα» υποφέρουν από νευρολογικές και σωματικές βλάβες που θυμίζουν εκείνες που υφίστανται τα θύματα της ραδιενέργειας και του χημικού πολέμου.

Όμως, η απειλή και ο τρόμος της αποσύνθεσης καραδοκούν και μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο, με τη μορφή της αταβιστικής γνώσης ενός τερατικού μη ανθρώπινου παρελθόντος ασύλληπτης αρχαιότητας που καθιστά την κατάβαση των ηρώων του στα φριχτά βάθη μιας αβυσσαλέας εξελικτικής οπισθοδρόμησης αναπόφευκτη. Πολύ συχνά ο Lovecraft εστιάζει στο εσωτερικό της ανθρώπινης ψυχής. Μας μιλάει για την ασταμάτητη επίθεση ενάντια στο άτομο από υποσυνείδητες δυνάμεις αποσύνθεσης και για την επακόλουθη κατάρρευση της λογικής κάτω από το βάρος του χάους που ξεπηδάει μέσα από την τραγικά διχασμένη φύση της ανθρωπότητας. Ας μην ξεχνάμε ότι έγραψε τα περισσότερα έργα του κατά τη διάρκεια του  τρομερού Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Η ζωή του, που υπήρξε πολύ δύσκολη και βασανιστική, ίσως να μας προσφέρει κάποιες απαντήσεις ως προς τα ερεθίσματα που τον ώθησαν να αναπτύξει μια τόσο μηδενιστική και απαισιόδοξη οπτική για τον άνθρωπο και τη θέση του στο σύμπαν: O Howard Phillips Lovecraft, (1890-1937) ο οποίος καυχιόταν ότι καταγόταν από «την καθαρόαιμη καλή κοινωνία της Αγγλίας» (“the unmixed English gentry”), ήταν ο μοναδικός γιος ενός άτυχου γάμου ανάμεσα σ’ έναν πλανόδιο πωλητή που εργαζόταν για μια εταιρία που κατασκεύαζε ασημικά στο Providence του Rhode Island της Νέας Αγγλίας και στην κόρη ενός εύπορου επιχειρηματία της ίδιας περιοχής. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σ’ εκείνη την πόλη, εκτός από μια σύντομη και αρκετά απογοητευτική παραμονή στη μεγαλούπολη της Νέας Υόρκης, η οποία τον ενέπνευσε να γράψει ένα από τα πιο παραληρηματικά και τρομακτικά έργα του, («The horror of Red Hook».) Έζησε πολύ αντίξοα παιδικά και εφηβικά χρόνια, γιατί ο πατέρας του άρχισε να παρουσιάζει συμπτώματα άνοιας, παράνοιας, μανίας και κατάθλιψης όταν εκείνος ήταν μόλις δύο ετών, όντας θύμα της σύφιλης, ενώ πέθανε τελικά σ’ ένα άσυλο ανιάτων όταν ο μικρός Howard έκλεισε τα επτά του χρόνια.

Η μητέρα του ήταν μια γυναίκα εντελώς ασταθής συναισθηματικά, βαθιά θρησκόληπτη,  αφύσικα αγκιστρωμένη επάνω του αλλά και πολύ επικριτική προς το μοναδικό παιδί της. Ένιωθε μια παθολογική φοβία απέναντι σε κάθε είδους αλλαγή και αντιλαμβανόταν τον κόσμο έξω από το σπίτι της ως ένα ακραία επιθετικό και επικίνδυνο περιβάλλον. Ο S.T. Joshi στο έργο του με τον τίτλο H.P. Lovecraft: A Life, συμπεραίνει ότι ο  Lovecraft ήταν υπερβολικά επηρεασμένος από τη χήρα και ψυχικά άρρωστη μητέρα του, η οποία ερμήνευε την εμφάνιση του γιου της (ψηλός, αδύνατος, με μακρύ σαγόνι και προγναθισμό και δέρμα με σπυριά) ως μια εικόνα ηθικού εκφυλισμού. Ένας γείτονάς της αναφέρει ότι μιλούσε συνεχώς για το πόσο άσχημος ήταν ο γιος της, σε βαθμό τέτοιο ώστε να τον κάνει να κρύβεται από όλους και να μην περπατάει στους δρόμους, γιατί πίστευε ότι οι άνθρωποι τον κοίταζαν επίμονα. Ενδεχομένως η κυρία Lovecraft να μην γνώριζε ή να μην ήθελε να αποδεχτεί το γεγονός ότι ο πατέρας του γιου της είχε παρουσιάσει τα σημάδια της άνοιας, της παράνοιας και της κατάθλιψης εξαιτίας της σύφιλης και όχι εξαιτίας της υποτιθέμενα ανήθικης προσωπικότητάς του. Επίσης, φαίνεται ότι ταύτιζε σε αφύσικο βαθμό το γιο της με τον άντρα της. Ίσως γι’ αυτό ενθάρρυνε το παιδί της να φοράει τα ρούχα του νεκρού πατέρα του και φυσικά φέρει μεγάλη ευθύνη για τα βαρύτατα ψυχικά τραύματα τα οποία  υπέστη και τα οποία τον σημάδεψαν για ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του.

Όταν τελικά η μητέρα του κατέληξε σε ίδρυμα και πέθανε, την εποχή που ο Lovecraft ήταν 31 ετών, ήταν η πρώτη φορά που προσπάθησε πραγματικά να απελευθερωθεί από την παρουσία της και να ζήσει μακριά από το κλειστοφοβικό και στενάχωρο κλίμα της οικογενειακής εστίας, κάνοντας κάποια μακρινά ταξίδια και γνωρίζοντας καινούργιους ανθρώπους. Δυστυχώς, η ζωή στάθηκε σκληρή μαζί του ακόμα και όταν μπήκε στο στάδιο της ενηλικίωσης:  Ενώ ήταν ένας απίστευτα μορφωμένος και έξυπνος άνθρωπος –αν και αυτοδίδακτος– που γνώριζε σχεδόν άπταιστα λατινικά και ελληνικά και είχε συσσωρεύσει εκτενέστατες γνώσεις που εκτείνονταν από το πεδίο των κλασικών σπουδών μέχρι τους εξωτικούς για την εποχή του κλάδους της αστρονομίας, της νεαρής ακόμα πυρηνικής φυσικής και της κβαντομηχανικής, βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να προσπαθεί να πουλήσει τα συγγραφικά του έργα σε μια αγορά που θεωρούταν πολύ χαμηλού επιπέδου και παραγκωνισμένη από τους εξευγενισμένους συγγραφικούς κύκλους της εποχής του, η οποία του πρόσφερε ελάχιστες ή και καθόλου οικονομικές απολαβές, με αποτέλεσμα στο τέλος να εξαντληθεί ψυχοσωματικά. Το δυσλειτουργικότατο οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο ανατράφηκε είχε ως αποτέλεσμα, κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ζωής του, να πολιορκείται από παράξενα όνειρα και εφιάλτες που είχαν τη δύναμη αποκαλυπτικών οραμάτων και τα οποία θα περιέγραφε στις ιστορίες του ως “night-gaunts”. Πολλές από τις ιστορίες του είναι ανελέητες περιγραφές των ονειρικών εμπειριών του. Το «Όνειρα του Σπιτιού της Μάγισσας» (“The Dreams in the Witch-House” – στη συλλογή “Το Κάλεσμα του Κθούλου, εκδ. Locus-7) είναι μια λεπτομερέστατη περιγραφή της καθόδου μέσα στην παραισθητική τρέλα: Ένας φοιτητής μαθηματικών και λαογραφίας νοικιάζει ένα δωμάτιο όπου κάποτε κατοικούσε μια μάγισσα που είχε δραπετεύσει από τα κυνήγι των Μαγισσών στο Salem το 1692 και στην πορεία καταστρέφεται από δαιμονικές δυνάμεις, καθώς η καρδιά του κυριολεκτικά κατασπαράζεται από ένα είδος γιγαντιαίου αρουραίου. Στο πρώιμο  “The Outsider,” ο αφηγητής κινείται σαν σε όνειρο σ’ έναν αλλόκοτο κόσμο, έως ότου βρίσκεται αντιμέτωπος με την τερατώδη αντανάκλασή του μέσα σε μια «ψυχρή και άκαμπτη επιφάνεια από γυαλί.». Αν και δεν ξέρουμε τίποτα για την τριάντα-ενός ετών σκοτεινή και στενάχωρη ζωή του αφηγητή, ανταποκρινόμαστε ενστικτωδώς σε αυτή την ιστορία ως μια κωδικοποιημένη κραυγή που ξεπηδάει μέσα από την ψυχή του συγγραφέα: «Δυστυχής είναι αυτός του οποίου οι αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας τον κάνουν να νιώθει μονάχα φόβο και θλίψη. Δυστυχής είναι αυτός που κοιτάζει για ολόκληρες μοναχικές ώρες μέσα σε πελώρια και θλιβερά δώματα ατελείωτα ράφια από αρχαία βιβλία.»

Ο ίδιος υπέφερε από μια πληθώρα ψυχοσωματικών ασθενειών που εκδηλώνονταν με τη μορφή τρομερών πονοκεφάλων, εξάντλησης και μιας παθολογικής αποστροφής προς το ψύχος. Στην ηλικία των 18 ετών υπέστη έναν ισχυρότατο νευρικό κλονισμό, τον οποίο φαίνεται ότι δεν ξεπέρασε ποτέ ολότελα με αποτέλεσμα να μην προσπαθήσει ποτέ ν’ αποκτήσει κάποια βιοποριστική δεξιότητα. Έβγαζε με το ζόρι τα καθημερινά του έξοδα με το να επιμελείται τα έργα άλλων, συνήθως εντελώς ατάλαντων συγγραφέων, και με το να γράφει περιστασιακά στο όνομα άλλων π.χ. του  Harry Houdini. Πουλούσε τα έργα του πολύ φτηνά, προς ένα cent τη λέξη, ανεξάρτητα από την ποιότητά τους, στο pulp περιοδικό Weird Tales, το οποίο ξεκίνησε να εκδίδεται το 1923 και κατάφερε να επιβιώσει για 31 χρόνια. Ποτέ δεν είδε τα έργα του δημοσιευμένα σε μορφή βιβλίου όσο ήταν ζωντανός. Επιπρόσθετα, ο μοναδικός γάμος του υπήρξε σύντομος και καταστροφικός και δεν οδήγησε στη δημιουργία απογόνων, ενώ τελικά πέθανε πολύ πριν της ώρας του, στην ηλικία των σαράντα έξι ετών από καρκίνο, έχοντας κακοποιήσει το σώμα του μέσω της υπερκόπωσης και της πολύ κακής διατροφής.

Σε γενικές γραμμές έζησε μια ζωή αποκομμένος από την καθημερινότητα της εποχής του. Όπως δήλωσε ο ίδιος σ’ ένα γράμμα που έγραψε το 1926 «Είμαι εκ φύσεως πιο αποκομμένος από την ανθρωπότητα από ό,τι ο ίδιος ο Nathaniel Hawthorne που ζούσε μόνος μέσα στα πλήθη… Οι άνθρωποι που κατοικούν σε έναν τόπο δεν έχουν καμία απολύτως σημασία για μένα, εκτός ίσως από την ιδιότητά τους ως δομικά στοιχεία του γενικότερου τοπίου και της θέας… Η ζωή μου δεν βρίσκεται ανάμεσα στους ανθρώπους αλλά ανάμεσα σε περιβάλλοντα, οι προτιμήσεις μου δεν σχετίζονται με πρόσωπα αλλά με τοπογραφίες και αρχιτεκτονικές… Είναι η Νέα Αγγλία που πρέπει να έχω με κάποιο τρόπο. Το Providence είναι κομμάτι μου, Είμαι το Providence…»

Σε κάποιο άλλο γράμμα του που έγραψε το 1921 δηλώνει τα εξής: «Δεν θα μπορούσα να γράψω για ‘φυσιολογικούς’ ανθρώπους γιατί δεν με ενδιαφέρουν καθόλου. Χωρίς ενδιαφέρον δεν μπορεί να υπάρξει τέχνη. Οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους δεν μου προκαλούν το ενδιαφέρον. Είναι οι σχέσεις των ανθρώπων με το σύμπαν –με το άγνωστο– μονάχα που ξυπνάνε μέσα μου τη σπίθα της δημιουργικής φαντασίας. Η ανθρωποκεντρική οπτική μου είναι εντελώς αδιανόητη γιατί δεν μπορώ να αποκτήσω την πρωτόγονη μυωπία που μεγιστοποιεί τη Γη και αγνοεί το υπόβαθρο.» Αν πιστέψουμε στα δικά του λόγια, από την ηλικία των δεκατριών ετών ήταν πεπεισμένος για την προσωρινότητα και την ασημαντότητα του ανθρώπου, ενώ στην ηλικία των δεκαεπτά, έχοντας μελετήσει αστρονομία, είχε εντυπωσιαστεί από την ματαιότητα ολόκληρης της ύπαρξης. Ένιωθε μάλιστα πολύ περήφανος για την ισόβια αθεΐα του και αντιλαμβανόταν τη μυθολογία που είχε δημιουργήσει ως μια ειρωνική αντιστροφή της παραδοσιακής θρησκευτικής πίστης.

Στον «Τρόμο του Ντάνγουιτς» για παράδειγμα, μαθαίνουμε σταδιακά ότι η νεαρή παρθένα Lavina Whately εξαναγκάζεται από τον βίαιο πατέρα της να συνουσιαστεί με τον Yog-Sothoth, μια «θεϊκή» οντότητα από άλλη διάσταση και να γεννήσει δυο αρσενικά δίδυμα. Το ένα από αυτά μοιάζει αρχικά με μια νεανική παρωδία του Lovecraft, όντας πρώιμα ψηλό και αφοσιωμένο στα βιβλία από την ηλικία των 13 ετών. Τελικά σκοτώνεται από ένα άγριο σκυλί φύλακα, καθώς προσπαθεί να διαρρήξει τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Μισκατόνικ, προκειμένου να κλέψει το Necronomicon. Tο άλλο δίδυμο, που για κάποια περίοδο ήταν και αόρατο, αποκτά πελώριες διαστάσεις μέσα σ’ έναν αχυρώνα, είναι τρομερά πεινασμένο, μετατρέπεται σε μια πολυπλόκαμη φρικαλεότητα και όταν τελικά πεθαίνει επικαλείται τον πατέρα του τον Yog-Sothoth ως άλλος Ιησούς!

Το τίμημα που πλήρωσε για αυτή του τη διαφοροποίηση από το ανθρώπινο κοπάδι ήταν η μοναξιά και η υπαρξιακή αγωνία της επιβίωσης σ’ έναν σύγχρονο κόσμο, ο οποίος ήταν ξένος και εχθρικός, δεν τον αποδεχόταν και ο οποίος αργά και αδυσώπητα τον πολιορκούσε με τις απογοητεύσεις του. Ήδη από την ηλικία των οκτώ ετών, σύμφωνα πάντα με τα δικά του λεγόμενα, ο Lovecraft αντιλαμβανόταν το χρόνο ως έναν αδυσώπητο εχθρό. Ξανά και ξανά αποκαλεί την τέχνη του «ήττα του χρόνου» και ως ενήλικος προτιμούσε εκείνα τα τοπία όπου το παρελθόν συνυπάρχει με το παρόν. Η εμμονή του με το ιστορικό παρελθόν θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μια βαθιά επιθυμία που ένιωθε για τη δημιουργία μιας αυτο-προστατευτικής και θρεπτικής φαντασίωσης. Εξάλλου, αυτό που θεωρούμε ως παρελθόν αποτελεί στην ουσία την ανακατασκευή ενός κόσμου  που μοιάζει με μια περίκλειστη πόλη,  πεπερασμένη και περιορισμένη ίσως, αλλά  απόλυτα προβλέψιμη.

Ο Lovecraft που από τα παιδικά του χρόνια έπρεπε να επιβιώσει μέσα στο χαώδες και νοσηρό κλίμα ενός οικογενειακού περιβάλλοντος που το συνέθεταν διανοητικά διαταραγμένοι γονείς, ήταν επόμενο να κατασκευάσει τον δικό του στεγανό κόσμο, ο οποίος απειλούταν ωστόσο αδιάκοπα από τις εξωλογικές και καταστροφικές δυνάμεις του χάους και της τρέλας. Για τον ίδιο, η «συνέχεια από το παρελθόν» ήταν η ήττα του χρόνου. Σε αρκετές ιστορίες του ο ήρωας αποδέχεται και χαίρεται τη μετατροπή του σε κάτι υπανθρώπινο. Για να αντέξει κανείς τη φρίκη του να βλέπει τον γονιό του να βυθίζεται στην τρέλα, μπορεί να προσπαθήσει να γίνει και αυτός τρελός και να αποδεχτεί την τρέλα. Και ίσως ο ίδιος ο χρόνος να μπορεί να ηττηθεί μονάχα μέσω της τρέλας.

Ίσως όμως αυτός να είναι και ο λόγος που  στο έργο του Lovecraft δεν εμφανίζονται πατρικές και μητρικές φιγούρες εκτός από τον Mr. Whately στον «Τρόμο του Ντάνγουιτς» (“The Dunwich Horror,”) ο οποίος συναλλάσσεται με δαιμονικές δυνάμεις και υποχρεώνει την κόρη του να ζευγαρώσει με ένα πλάσμα που ονομάζεται Yog-Sothoth. Επίσης, σχεδόν καμία γυναίκα δεν εμφανίζεται στα έργα του καθώς ο Lovecraft, αντιλαμβανόταν τον έρωτα ως κάτι που εκδηλώνεται σε κάποιο τοπίο ή σε μια αρχιτεκτονική. Για τον ίδιο, το αρσενικό και το θηλυκό δεν είχαν μεγαλύτερη σχέση μεταξύ τους από ότι τα Άτομα της ύλης. Στο «Πράγμα στο Κατώφλι» (“The Thing on the Doorstep”) ένας αποτυχημένος γάμος ανάμεσα σ’ έναν ταλαντούχο λόγιο-ποιητή και μια νεαρή κοπέλα με παράξενες δυνάμεις υπνωτισμού, αποκαλύπτεται εν τέλει ότι είναι ανάμεσα στον ποιητή και στον νεκρό πατέρα της κοπέλας που έχει καταλάβει το σώμα της τη στιγμή του θανάτου της και που τελικά καταφέρνει να καταλάβει το σώμα του ίδιου του ποιητή.

Εντούτοις, παρά τα μύρια οικονομικά και ψυχοσωματικά προβλήματα που αντιμετώπιζε, η ζωή του δεν ήταν εντελώς στερημένη από λεπτεπίλεπτες αισθητικές απολαύσεις:   «Πιστεύω απόλυτα ότι ποτέ δεν θα καταφέρω να εξηγήσω ικανοποιητικά σε κάποιο άλλο ανθρώπινο πλάσμα τους ακριβείς λόγους που με αποτρέπουν από την αυτοκτονία» διευκρινίζει σε κάποιο άλλο γράμμα του. «Ποιοι είναι οι λόγοι δηλαδή που με κάνουν να βρίσκω την ύπαρξη μου αρκετά ενδιαφέρουσα ώστε να αποζημιώνομαι για την κυρίαρχη προβληματική της ποιότητα. Αυτοί οι λόγοι συνδέονται με την αρχιτεκτονική, την εικαστική ομορφιά, τα αποτελέσματα του φωτός και της ατμόσφαιρας, και παίρνουν τη μορφή αόριστων εντυπώσεων και μιας συναρπαστικής προσδοκίας που συνοδεύεται από αόριστες αναμνήσεις…»

Μπορούμε, λοιπόν, να ισχυριστούμε αβασάνιστα ότι η ζωή του Lovecraft ήταν μια πελώρια αποτυχία; Η τραγωδία μιας κατεστραμμένης προσωπικότητας που δεν κατάφερε να ωριμάσει ποτέ ψυχοσωματικά γιατί δέχτηκε καίρια πλήγματα από πολύ μικρή ηλικία; Ή μήπως ανάμεσα στις σκοτεινές σελίδες της ξεδιπλώνεται ο υπαρξιακός θρίαμβος ενός μοναχικού και κακοποιημένου ανθρώπου που κατάφερε να μεταμορφώσει τον εαυτό του μέσα από αναρίθμητες νύχτες αϋπνίας και συγγραφής σ’ ένα πλάσμα το οποίο κατάφερε να ταξιδέψει νοερά στις εσχατιές του χωροχρόνου και να ανακαλύψει απόκρυφα και συγκλονιστικά μυστικά;

Ως δημιουργικός συγγραφέας, κατάφερε να αναζωογονήσει την τέχνη της λογοτεχνίας τρόμου με το να συγχωνεύσει τη γοτθική παράδοση της αυτοκαταστροφικής πάλης του ανθρώπου με μια εχθρική και αδιάφορη φύση, με το εμβρυακό τότε ρεύμα της πρώιμης επιστημονικής φαντασίας. Στα έργα του ο τρόμος δεν φωλιάζει πλέον σε ερειπωμένα κάστρα και μεσαιωνικά αρχοντικά, αλλά σε σύγχρονα τοπία της εποχής του, ενώ η ουσία της φρίκης δεν πηγάζει από τα νύχια και τα δόντια απαρχαιωμένων βαμπίρ και λυκανθρώπων, αλλά από τον τρόμο που ελλοχεύει μέσα στο διαστημικό χάος της σημερινής αστρονομίας και της φυσικής. Επιπλέον καλλιέργησε με μεγάλη επιτυχία την τέχνη της υπαινικτικής απειλής. Οι πιο επιτυχημένες ιστορίες του είναι εκείνες όπου η ατμόσφαιρα κυριαρχεί και η πλοκή απλά ακολουθεί, όπου περίτεχνοι διαστρωματωμένοι αφηγηματικοί κύκλοι περικλείουν μια δυσοίωνη αλλά απόκρυφη εικόνα. Οι ιστορίες του  ξεδιπλώνονται σε περιοχές που μοιάζουν πολύ πραγματικές σαν φωτογραφίες που είναι ανεπαίσθητα θολές.

Ο Lovecraft εξάλλου, είχε αντιληφθεί ότι η λογοτεχνία του παράξενου θα μπορούσε να γεννηθεί μονάχα σε μια εποχή που έχει πάψει να πιστεύει συλλογικά στο υπερφυσικό, ενώ διατηρεί ακόμα την ενστικτώδη παρόρμηση συνεχίσει να αναζητά το θαυμαστό  με  εκκεντρικούς, εξατομικευμένους τρόπους. Δεν θα εκπλησσόταν καθόλου, και μάλλον θα επιβεβαίωνε τις αποκαρδιωτικές απόψεις του ως προς το εύρος της ανθρώπινης νοημοσύνης, αν μπορούσε να προβλέψει ότι από την δεκαετία του 1950 και μετά, εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως και εκατομμύρια φαινομενικά ισορροπημένοι Αμερικανοί θα πίστευαν στην εξωγήινων όντων από την Αφροδίτη και από τις Πλειάδες, τα οποία συχνά έδειχναν σεξουαλικό ενδιαφέρον προς τους ανθρώπους.

O Έρικ Σμυρναίος είναι συγγραφέας του βιβλίου φαντασίας κωμικού τρόμου “Κθούλου Φτουνγκ!” (εκδόσεις Άλλωστε) Άλλα βιβλία του Ερικ Σμυρναίου θα βρείτε στο www.alloste.gr

Η κοσμοθέαση που επινόησε μοιάζει να επιβεβαιώνεται όλο και περισσότερο από την ανθρωπότητα των αρχών του 21^ου αιώνα. Ο καταρράκτης των σύγχρονων επιστημονικών ανακαλύψεων και των τεχνολογικών εφαρμογών που προκαλούν ραγδαίες αλλαγές στη ζωή όλο και περισσότερων ανθρώπων, μοιάζει να οδηγεί σε μια απορρύθμιση του πολιτισμού αντίστοιχη με αυτή που προείδε στα αλλόκοτα οράματά του. Όντως μαθαίνουμε νέους τρόπους να σκοτώνουμε, νέες απολαύσεις και ηδονές που μοιάζουν να διαχέονται στον κόσμο μας ως επιρροές δυνάμεων εξωανθρώπινων και απειλητικών. Το μέλλον της ανθρωπότητας είναι «μεταλλακτικό» και χαρακτηρίζεται από την αστάθεια, την αβεβαιότητα και από μια χαοτική περιδίνηση προς μια μετανθρώπινη κατάσταση ανάλογη με αυτή που προκαλεί το άγγιγμα των εξωδιαστατικών Μεγάλων Παλαιών. Εκείνες τις ατελείωτες νύχτες που ξενυχτούσε γράφοντας τα έργα του είχε δει άραγε τις ραγδαίες μεταβολές που τώρα πλησιάζουν; Πόσο μακριά να πέταξαν οι σκέψεις του κάθε φορά που έκλεινε τα μάτια του νικημένος από την κούραση;  Είχε ψυχανεμιστεί τη φρίκη της ατομικής βόμβας, την αμφισβήτηση του δυτικού πολιτισμού από τα στίφη των οργισμένων στρατιών της Ανατολής και τους κινδύνους που τώρα ανιχνεύουμε στο κοσμικό κενό που περιβάλλει τον εύθραυστο πλανήτη μας;

Δυστυχώς όμως, όσο περνούσαν τα χρόνια, η καριέρα του τον απογοήτευε όλο και περισσότερο. Αν και του άρεσε να δηλώνει ότι έγραφε για άλλους «ευαίσθητους» ανθρώπους σαν κι αυτόν,  στην πραγματικότητα τα έργα του δημοσιεύονταν σε περιοδικά πολύ χαμηλής ποιότητας και ακόμα και όταν έγινε γνωστός για τις πολλές ιστορίες που δημοσίευε στο  Weird Tales, κανένα από τα έργα του δεν απεικονίστηκε σε κάποιο από τα εξώφυλλα του περιοδικού. Ποιοτικές ιστορίες όπως το “The Colour Out of Space” απορρίφθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Ακόμα και όταν κέρδισε το θαυμασμό του εκλεκτικού κόσμου της γοτθικής κουλτούρας, γινόταν όλο και πιο φτωχός κι εκκεντρικός.

Ένα από τα ελαττώματά του ήταν βέβαια μια εντελώς λανθασμένη αίσθηση ευγένειας. Όποιος και να του έγραφε, πίστευε ότι είχε καθήκον να ανταποκριθεί με μια προσεκτική απάντηση, οπότε μεγάλο μέρος του χρόνου του καταναλώνονταν με το να γράφει σε έναν μεγάλο αριθμό νεαρών και φερέλπιδων συγγραφέων, ανάμεσα τους και στον γνωστό για το έργο του «Ψυχώ» Robert Bloch. Με την έκδοση του πετσοκομμένου “The Shadow Out of Time” στο παλπ περιοδικό Astounding το 1936, όταν ήταν 46 ετών, ο Lovecraft μάλλον είχε εξαντληθεί. Παγιδευμένος σε ασκητικές συνήθειες, σαν να ήταν κάποιος από τους αβοήθητους πρωταγωνιστές των ιστοριών του,  ένιωθε πολύ περήφανος για το γεγονός ότι έτρωγε αραιά και που φαγητό πολύ χαμηλής ποιότητας, από κονσέρβες που πολύ συχνά ήταν και χαλασμένες. Επειδή φοβόταν πολύ τους γιατρούς και τα νοσοκομεία, δεν πρόλαβε να διαγνώσει τον καρκίνο που είχε αναπτύξει στα έντερα μέχρι που ήταν πολύ αργά. Ωστόσο, δεν παρέλειψε παρά τους τρομερούς πόνους που ένιωθε να κρατάει ένα «ημερολόγιο του θανάτου» έως ότου ήταν πλέον πολύ αδύναμος για να μπορεί να γράφει. Πέθανε θεωρώντας ότι είχε αποτύχει εντελώς στη ζωή του. Ποτέ, ακόμα και στα πιο τρελά του όνειρα, δεν θα μπορούσε να έχει προβλέψει την μεταθανάτια επιτυχία του και την αναγέννησή του μέσα στις καρδιές και στα μυαλά εκατομμυρίων ανθρώπων. Για παράδειγμα, δέκα χρόνια μετά το θάνατό του,  το βιβλίο που δεν κατάφερε να εκδώσει ποτέ, το Lovecraft’s Best Supernatural Tales, πούλησε παραπάνω από 67.000 αντίτυπα μέσα σε έναν μόλις χρόνο….

Βιβλιογραφία:

1) Γιώργος Μπαλάνος «Η Σκιά του Κθούλου» Εκδόσεις Locus-7
2) http://www.denofgeek.com/movies/18189/hp-lovecraft-and-his-lasting-impact-on-cinema#ixzz4NSnqhzw2
3) http://www.hplovecraft.com/study/bios/hplalife.aspx

Χαρακτηριστικό γνώρισμα της επονομαζόμενης βικτωριανής (η ονομασία προήλθε από την βασίλισσα Βικτώρια) εποχής είναι οι τάχιστες εξελίξεις και η ραγδαία ανάπτυξη σε κάθε τομέα του κοινωνικού ιστού. Για παράδειγμα, τεράστια πρόοδος σημειώθηκε στην ιατρική, στις επιστήμες αλλά και στην τεχνολογία. Λίγο πριν τον ερχομό του εικοστού αιώνα και υπό το πρίσμα αυτών των αλλαγών, η επικρατούσα ατμόσφαιρα ξεκίνησε να μεταστρέφεται. Η αισιοδοξία και η αυτοπεποίθηση των πρώτων χρόνων μετατράπηκε σε αβεβαιότητα και αμφιβολία αναφορικά με την θέση της Μεγάλης Βρετανίας στον κόσμο.

Σ’ αυτό το κλίμα γαλουχήθηκε η Violet Mary Firth, μία από τις σημαντικότερες μορφές στο χώρο του αποκρυφισμού παγκοσμίως, γνωστή ως Dion Fortune, όνομα παρμένο από ένα οικογενειακό λατινικό ρητό “Deo, non-fortuna” (μεταφράζεται ως “μέσω του Θεού, όχι της μοίρας”). Ως αποκρυφίστρια, αφιέρωσε την ζωή της στη μυστηριακή παράδοση της Δύσης, κάτι που διαφαίνεται έντονα τόσο στα μυθιστορήματά της όσο και στα έργα που εξέδωσε. Ως ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια, προσέγγισε το ζήτημα της ψυχής αλλά και των δαιδαλωδών μονοπατιών του νου μέσα από την ψυχική διάσταση που προσέδωσαν τόσο ο Jungόσο και ο Freud. Γεννήθηκε το 1890 στο Bryn-y-Bia στην πόλη Llandudno, στην Ουαλία, και ανατράφηκε σ’ ένα περιβάλλον όπου η μελέτη των εσωτερικών ζητημάτων ήταν σε ημερήσια διάταξη. Οι γονείς της, δε, ασκούσαν διάφορες πνευματικές πρακτικές, όπως τη πρακτική της υδροθεραπείας. Σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών, η Dion Fortune αναφέρει ότι είχε οράματα από την Ατλαντίδα, ενώ στα είκοσι χρόνια της αναπτύσσει κι εξελίσσει τις ψυχικές δυνάμεις της, και βιώματα κι εμπειρίες της περιγράφονται εκτενώς στο έργο της, Ψυχική Αυτοάμυνα. Η οικογένειά της μετακόμισε στο Σώμερσετ όταν η Βάιολετ ήταν δώδεκα ετών, και στα δεκατέσσερά της όλοι στράφηκαν στην Επιστήμη του Χριστού, ένα δόγμα που επικεντρώνεται στην θεραπεία των ασθενειών μέσω της πίστεως. Κατόπιν, άλλαξαν κατοικία και αποφάσισαν να ζήσουν στο Λέτσγουρθ, του Χέντφορντσαϊρ. Το συγγραφικό ταλέντο της Βάιολετ φάνηκε από μικρή ηλικία, αφού ως παιδί, το 1906, είχε δημοσιεύσει ποιήματά της σε περιοδικό ευρείας εμβέλειας.

Πρώτο έναυσμα

To 1911, η νεαρή τότε Dion εγγράφεται στο κολλέγιο Φυτοκομικής Στάντλυ για να μελετήσει κηπευτική. Η διευθύντρια του σχολείου ήταν μια σημαντική προσωπικότητα, η γιατρός Lillian Hamilton. Μετά από κάποιο καιρό, η Fortune έγινε μέλος του προσωπικού για μικρό χρονικό διάστημα, αλλά, λόγω ορισμένων διαφωνιών και ατασθαλιών στις οποίες εμπλέκονταν η διεύθυνση της σχολής, παραιτήθηκε και αποχώρησε. Όταν ανακοίνωνε την απόφασή της στη γιατρό, κατάλαβε ότι δεχόταν μια άνευ προηγουμένου ψυχική επίθεση, κατά την οποία η κυρία Hamiltonχρησιμοποιούσε τεχνικές υπνωτισμού. Κατά συνέπεια, η Dion Fortune υπέστη ένα σοβαρότατο νευρικό κλονισμό, ο οποίος διήρκησε περίπου τρία χρόνια έως ότου να επανέλθει πλήρως τόσο ψυχικά όσο και σωματικά. Η εμπειρία αυτή την ενέπνευσε να παρακολουθήσει μαθήματα ψυχολογίας και ψυχανάλυσης στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Μια μέρα, το 1916 και καθώς παράλληλα εργαζόταν ως ψυχοθεραπεύτρια σε μια κλινική του Λονδίνου, έμαθε για το έργο του δόκτορα και ελευθεροτέκτονα Theodore Μoriarty, ενός εξαίρετου ιατρού, αυθεντία σε αποκρυφιστικά ζητήματα, που έγινε ο προσωπικός μέντορας και δάσκαλός της. Η ίδια ζήτησε τη συμβουλή του πώς να συμπεριφερθεί σ’ έναν ασθενή, ο οποίος είχε πληγεί από ασυνήθιστα ψυχικά φαινόμενα. Εκείνος κατεδίωξε τη βλαβερή οντότητα, την παγίδευσε σ’ ένα μαγικό κύκλο και ο ασθενής θεραπεύτηκε. Την ίδια περίοδο, παρακολούθησε μια διάλεξη της Θεοσοφικής Εταιρίας και θέλησε να συμμετάσχει. Το 1919, έγινε μέλος στο τάγμα το οποίο διοικούσε ο Θίοντορ Μοριάρτυ.Την ίδια χρονιά, μυήθηκε στο ναό του Άλφα και Ωμέγα του Ερμητικού Τάγματος της Χρυσής Αυγής1 (GoldenDawn), στοά η οποία διοικούνταν από τoν μυθιστοριογράφο Άινς Μπρόντυ.

Μετέπειτα ζωή

Με τη μετακόμισή της στο Λονδίνο εντάχθηκε σε μια γνωστή στοά του Ερμητικού τάγματος της Χρυσής Αυγής, στη Stella Matutina, υπεύθυνη της οποίας ήταν η χήρα Moina Mathers, από τα ιδρυτικά μέλη του τάγματος. Τότε, ξεκίνησε να γράφει σχετικά άρθρα με το όνομα Dion Fortune, γεγονός που εξόργισε τη Moina, διότι πίστευε ότι μ’ αυτές τις κινήσεις πρόδιδε τα μυστικά του Τάγματος. Η συμπεριφορά αυτή απογοήτευσε την Fortune, αφού όπως γράφει “όταν ήλθα σε επαφή με την οργάνωση, αποτελούνταν, κατά κύριο λόγο, από χήρες και γκριζομάλληδες ηλικιωμένους και δεν φάνηκε να υπόσχεται πολλά, ωστόσο αμέσως είδα ότι βρισκόμουν στα ίχνη μια γνήσιας παράδοσης παρά την ανεπαρκή εικόνα της”. Ωστόσο, μέσα στο τάγμα γνώρισε μια πολύ καλή φίλη, που της παρείχε βοήθεια και υποστήριξη, τη Μέιγια Κέρτις-Γουέμπ, η οποία ήταν παρούσα στα πρώτα πειράματα της Φόρτσουν ως διάμεσο, μια ικανότητα που ανέπτυξε και πάνω στην οποία εκπαιδεύονταν ανελλιπώς μέχρι τον θάνατό της. Εκεί μέσα ένιωθε ότι ασφυκτιούσε και θέλησε να δημιουργήσει κάτι δικό της και μετά την αποπομπή της από τη Moina Mathers, η οποία χρησιμοποίησε το πρόσχημα ότι δεν μπορούσε να διακρίνει στην αύρα της τα ορθά σύμβολα, αποφάσισε να δημιουργήσει την “Αδελφότητα του Εσωτερικού Φωτός”. Το 1924, εγκαθιστά την έδρα του τάγματος της, στο Γκλάνστονμπερι, κατοικία του μυθικού Άβαλον, μια τοποθεσία με την οποία η ίδια η Fortune ένιωθε πνευματικά συνδεδεμένη μαζί της. Εκείνη την περίοδο, η ομάδα ανθρώπων που απάρτιζε την αδελφότητα ανέγειρε μια οικία απόμαχων αξιωματικών του στρατού κοντά στους πρόποδες του Γκλάστονμπερι, ένα χώρο που αποκάλεσαν Chalice Orchard (O Οπωρώνας του Δισκοπότηρου). Τα πρώτα γραφεία της Αδελφότητας κτίστηκαν εδώ.

Η “πολύκροτη”  σχέση με τον Άλιστερ Κρόουλυ

Κατόπιν, απέκτησαν παράρτημα στην πόλη του Λονδίνου, και συγκεκριμένα στο Κουήνσμπορο, ένα αρκετά ευρύχωρο αλλά παλαιό οίκημα. Εκεί διέμεναν κάποια βασικά μέλη της αδελφότητας, ανάμεσα τους και η ίδια η Fortune, όπως και ο σύζυγός της, ο δόκτωρ Thomas Penry Evans. Τη δεκαετία του 1930, η Κοινωνία του Εσωτερικού Φωτός ήταν πλέον μια από τις καλύτερες μυητικές σχολές στην Αγγλία και παρείχε εξαίρετες διαλέξεις επί πολλών αποκρυφιστικών ζητημάτων. Μία από αυτές τις διαλέξεις, περί τα τέλη του 1930, είχε παρακολουθήσει και ο Aleister Crowley, αφού ο ίδιος εκτιμούσε ιδιαίτερα το έργο της Fortune, και μάλιστα της είχε στείλει ένα αντίγραφο του Βιβλίου του Θωθ με ιδιόχειρη αφιέρωση. Πολλά έχουν ειπωθεί για τη μεταξύ τους σχέση, όμως η Fortuneείχε πολύ καλή σχέση με τον Aleister Crowley, θαύμαζε τα έργα του, και ειδικά το Βιβλίο του Θωθ ήταν από τα αγαπημένα της. Μετά από λίγο καιρό, τον επισκέφτηκε η ίδια μαζί με τη FriedaHarrisστο Χέιστινγκς για να μελετήσουν τις καλλιτεχνικές απεικονίσεις των καρτών Ταρώ. Ύστερα από εκείνη τη συνάντηση, άρχισαν να αλληλογραφούν αλλά δυστυχώς έχει χαθεί κάθε ίχνος αλληλογραφίας.

Συγγραφικό έργο

Το 1930 ήταν μια ιδιαίτερα παραγωγική χρονιά, καθώς συνέγραψε αρκετά εσωτερικά μυθιστορήματα αλλά και μη μυθιστορηματικά αποκρυφιστικά έργα, μέσα στα οποία παρείχε πρακτικές πληροφορίες με αρκετά σαφή και απλό τρόπο. Η ίδια είχε δηλώσει ότι μέσω των έργων της προσπαθεί να καταστήσει ευκολονόητες ακόμα και τις πιο δύσκολες έννοιες σε εκείνον που δεν έχει εντρυφήσει πλήρως ή ακόμα και σε κάποιον που θεωρείται αρχάριος σε παρόμοια θέματα. Δυστυχώς, επηρεασμένη από το βικτωριανό κλίμα μυστικότητας όπως και της πρέπουσας δεοντολογίας, επέλεξε να καλύψει μ’ ένα πέπλο μυστηρίου πληροφορίες που δεν θεωρούσε κατάλληλες για μη μυημένους, γεγονός που την εμπόδισε να εμβαθύνει περαιτέρω σε θέματα ζωτικής σημασίας.

Ίσως το πιο ακατανόητο έργο που έγραψε ποτέ ήταν το Κοσμικό Δόγμα, ένα βιβλίο που, όπως περιγράφει η ίδια, είναι δοσμένο από τα εσωτερικά πεδία. Είχε ληφθεί μέσω πνευματικής επικοινωνίας, ένα έργο που είναι αρκετά μπροστά από την εποχή του, και πιθανότατα η αξία του να κατανοηθεί πλήρως στο μέλλον. Από τα ωραιότερα και από τα λίγα έργα που πραγματεύεται το μυστήριο του θανάτου και της αθανασίας της ψυχής, είναι το Μέσα από τις Πύλες του Θανάτου. Μυθιστορήματα όπως Ο Τραγοπόδαρος Θεός (1936), Ο Φτερωτός Ταύρος (1936) και η Ιέρεια της Θάλασσας (1938) επηρέασαν γενιές σπουδαίων αποκρυφιστών, όπως η Doreen Valiente αλλά και η συγγραφέας του παγκοσμίως γνωστού μυθιστορήματος The Mists of Avalon, Marion Zimmer Bradley, αναγνωρίζουν ως κύρια έμπνευσή τους τα έργα της Dion Fortune. Ιδιαίτερα το Άβαλον της Καρδιάς (Avalon of the Heart) το οποίο περιέχει διδασκαλίες πάνω στην αρθουριανή παράδοση όπως και την ηρωίδα VivianneLaFay, η οποία κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο όχι μόνο στην Ιέρεια της Θάλασσας αλλά και στη Σεληνιακή Μαγεία (1956), διήγημα που κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο της DionFortune. Η Fortuneτιμούσε και πίστευε ακράδαντα στη Μεγάλη Θεά αλλά και στην επιστροφή του Ιερού Θηλυκού ως αναπόσπαστη έκφανση του ανθρώπου όπως και της κοινωνίας.

Ο πόλεμος των μάγων

Κατά την διάρκεια του δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1940, το οίκημα στην περιοχή Κουήνσμπορο υπέστη ζημιές εξαιτίας ενός βομβαρδισμού που έπληξε την κοντινή περιοχή. Ευτυχώς, δεν υπήρχε κάποια σοβαρή απώλεια κι έτσι μπόρεσαν να αποκαταστήσουν πλήρως τον χώρο που διέμεναν. Η ίδια η Fortune και η εσωτερική της ομάδα είχαν ενεργό συμμετοχή και συνεισέφεραν στον πόλεμο σε μαγικό επίπεδο, τουτέστιν συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί μέσω διαλογισμού και οραματισμού σε μια προσπάθεια να βοηθήσουν την χώρα τους ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές. Αυτή η προσπάθεια περιγράφεται εκτενώς μέσα από μια σειρά εβδομαδιαίων και μηνιαίων γραμμάτων σε μαθητές της, γράμματα που έχουν δημοσιευτεί στο έργο της Η Μαγική Μάχη της Βρετανίας (The Magical Battle of Britain). Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο ευοδώθηκε αυτό το εγχείρημα, και αν και πόσο συνεισέφερε στο γεγονός ότι οι δυνάμεις του Άξονα ηττήθηκαν και φυσικά δεν κατάφεραν να εισβάλλουν στην Μεγάλη Βρετανία. Τον ίδιο καιρό εργαζόταν πάνω στο υλικό που αργότερα μετονομάστηκε Κύκλωμα της Δύναμης, αδημοσίευτα άρθρα και κείμενα στα οποία αναλύει την αρχή της πολικότητας, τα οποία εκδόθηκαν υπό την επίβλεψη του Γκάρεθ Νάιτ.

Τον Ιανουάριο του 1946 επέστρεψε κοπωμένη κι εξαντλημένη από το Γκλανστονμπέρι, και αμέσως εισήχθη στο νοσοκομείο του Μιντλσεξ του Λονδίνου. Μετά από λίγες μέρες πέθανε από λευχαιμία.

Σήμερα, η Κοινωνία του Εσωτερικού Φωτός συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά ως μυητική σχολή βασισμένη πάνω στις ίδιες αξίες που δίδαξε η ιδρύτριά του. Μια νέα γενιά συγγραφέων πλέον διαχειρίζεται την τεράστια πνευματική κληρονομιά που άφησε η Dion Fortune. Συγγραφείς όπως ο Gareth Knight, ο Charles Fielding, η Dolores Ashcroft Nowicki, η Kathleen Raine και ο Peter Valentine Timlett είναι από τα πιο γνωστά ονόματα που μπορούμε να αναφέρουμε.

Το πιο διάσημο έργο της Dion Fortune, Η Ψυχική Αυτοάμυνα, κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Locus-7.