Έρικ Σμυρναίος  ~

Στις παραδόσεις των λαών όλου του κόσμου, υπάρχουν αναφορές σε δράκους. Τα θρυλικά εκείνα όντα περιγράφονται ως πελώριες σαύρες που ζουν σε σπηλιές, στις πλαγιές ή στις κορφές απόκρημνων βουνών και συχνά εκπνέουν φωτιά. Στο δυτικό κόσμο, ιδιαίτερα μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, οι δράκοι απεικονίζονται ως τεράστια, κτηνώδη, άμυαλα και αδηφάγα ερπετά που καταβροχθίζουν ανθρώπους-ιδιαίτερα καλοζωισμένες πριγκίπισσες που θα πρέπει να ήταν πολύ πιο νόστιμες απ’ τους λιμοκτονούντες αγρότες των πρωτομεσαιωνικών χρόνων. Συνήθως, την εξόντωση ενός δράκου αναλαμβάνει κάποιος ατρόμητος ιππότης ο οποίος συχνά αγιοποιείται. Στους πολιτισμούς της Άπω Ανατολής, ωστόσο, οι δράκοι είναι πλάσματα πανάρχαια και αθάνατα με θεϊκή καταγωγή, άλλες φορές εχθρικά και άλλες φιλικά προς τους ανθρώπους, πάντοτε όμως κομιστές σοφίας και θεμελιωτές του πολιτισμού. Στους πολιτισμούς της Μέσης και της Νότιας Αμερικής απαντάται ο σοφός και καλός Κετσατκοάτλ – ένα όνομα που μεταφράζεται κατά λέξη σε «φτερωτό ερπετό» και ο Κουκουλκάν, ένα ουράνιο ερπετό που εκπολιτίζει τους Ίνκας και τους Αζτέκους. Στις παραδόσεις των Νησιών της Μικρονησίας εμφανίζονται πελώρια «φτερώτα χέλια» που γονιμοποιούν τη Γη.
Μέσα από τα μάτια ενός Παλαιοντολόγου, όλες εκείνες οι εντυπωσιακές αφηγήσεις μοιάζουν ν’ αποτελούν αμυδρές αναμνήσεις όντων που όντως περπάτησαν κάποτε πάνω στη Γη: Θυμίζουν δεινοσαύρους, μια ονομασία που ετυμολογικά σημαίνει «Τρομερή Σαύρα». Ωστόσο, ο Homo Sapiens, ο «Άνθρωπος ο Σοφός» δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να αντικρίσει αυτά τα πλάσματα. Τα πελώρια εκείνα ερπετά εξαφανίστηκαν απότομα, στα τέλη της Κρητιδικής περιόδου, πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια ενώ οι πρώτοι ανθρωπίδες εμφανίστηκαν μόλις πριν από πεντακόσιες χιλιάδες χρόνια. Ή έτσι νομίζαμε, μέχρι τώρα.
Ας επισκεφτούμε τώρα την κομητεία του Dawson της Montana των ΗΠΑ. Εκεί πέρα, τον Μάιο του 2012 έγινε μια ενδιαφέρουσα ανακάλυψη: Μια ομάδα παλαιοντολόγων έφεραν στο φως το απολιθωμένο κέρατο ενός τρικεράτοπα. Το πανάρχαιο εκείνο εύρημα εστάλη στο Glendive Dinosaur and Fossil Museum (Μουσείο Δεινοσαύρων και Απολιθωμάτων του Glendive). Το συγκεκριμένο μουσείο συνεργάζεται από το 2005 μ’ ένα συνεργείο παλαιοχρονολόγων, με μια ομάδα ειδικών που ειδικεύονται στους τομείς της γεωλογίας, της παλαιοντολογίας, της χημείας και της μηχανικής και προσπαθούν να προσδιορίσουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια την ηλικία τέτοιων υπολειμμάτων του μακρινού παρελθόντος. Οι υπεύθυνοι του παραπάνω μουσείου αποφάσισαν να στείλουν ένα δείγμα από το εξωτερικό περίβλημα του επίμαχου κέρατου στο διευθυντή της συγκεκριμένης ομάδας, τον δρα Hugh Miller, προκειμένου να χρονολογηθεί με τη μέθοδο του Άνθρακα-14. Ο κύριος Miller έστειλε με τη σειρά του το δείγμα στο Πανεπιστήμιο της Georgia, όπου λειτουργεί ένα κέντρο μελετών ισοτόπων. Το δείγμα χωρίστηκε σε δύο θραύσματα και το απολιθωμένο κολλαγόνο του βρέθηκε να έχει ηλικία 33.570 ετών, (με πιθανότητα απόκλισης τα 120 χρόνια) ενώ η οστέινη μάζα του είχε ηλικία 41.010 ετών (πάλι με πιθανότητα απόκλισης τα 120 χρόνια.)
Τα αναπάντεχα εκείνα αποτελέσματα ανατρέπουν εντελώς την εικόνα που έχουμε σχηματίσει για την ιστορία της εξέλιξης της ζωής πάνω στη Γη. Στην ουσία, υπονοούν ότι οι πρώτοι άνθρωποι συνυπήρξαν με τους δεινοσαύρους πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια.
Σύμφωνα με τη συμβατική παλαιοντολογία, οι τρικεράτοπες (ένα όνομα που σημαίνει «πρόσωπο με τρία κέρατα») ήταν ένα γένος χορτοφάγων δεινοσαύρων που εμφανίστηκε στην περιοχή που σήμερα καταλαμβάνει η Βόρεια Αμερική. Εξαφανίστηκαν, μαζί με τα υπόλοιπα είδη των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, όταν –όπως εικάζεται– ένας μεγάλος αστεροειδής συνετρίβη στην περιοχή της χερσονήσου του Γιουκατάν (Yucatan) στο Μεξικό. Το συγκεκριμένο εύρημα λοιπόν σίγουρα αποτελεί μια κραυγαλέα «επιστημονική ανωμαλία».
Η αλήθεια είναι ότι μέχρι πρόσφατα, ο Άνθρακας-14 δεν χρησιμοποιούνταν για να μετρηθεί η ηλικία απολιθωμένων οστών δεινοσαύρων γιατί πιστεύεται ότι η μέτρησή του αποδίδει ακριβή αποτελέσματα το πολύ μέχρι τα 55.000 χρόνια πριν από την εποχή μας. Έτσι, λοιπόν, οι επιστήμονες δεν σκέφτηκαν ποτέ να εξετάσουν απολιθώματα δεινοσαύρων με αυτή τη μέθοδο γιατί είναι γενικά παραδεκτό ότι οι δεινόσαυροι χάθηκαν πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, με βάση ραδιομετρικές χρονολογήσεις των ηφαιστειακών πετρωμάτων που βρέθηκαν πάνω και κάτω από τα απολιθώματα τους. Η ακρίβεια αυτής της μεθόδου αμφισβητείται, ωστόσο, από κάποιους επιστήμονες, οι οποίοι ισχυρίζονται πως παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα και οδηγεί σε αβέβαια συμπεράσματα.
Τι είναι όμως ο Άνθρακας-14; Και για ποιο λόγο χρησιμοποιείται ως μέθοδος χρονολόγησης αρχαίων ιστών; Η χρονολόγηση με Άνθρακα -14 βασίζεται στο γεγονός ότι με το θάνατο ενός οργανισμού, είτε αυτός είναι φυτικός είτε ζωικός είτε υδρόβιος, ο ραδιενεργός Άνθρακας-14, ένα στοιχείο που υπάρχει παντού στο φυσικό περιβάλλον, παύει να αναπληρώνεται με τη λήψη της τροφής. Έτσι λοιπόν, αντί να βρίσκεται σε σταθερή αναλογία μέσα στον οργανισμό υπό εξέταση, αρχίζει να ελαττώνεται, γιατί όπως και όλα τα άλλα ραδιενεργά υλικά, διασπάται και εκπέμπει σωματίδια βήτα. Η συγκέντρωση του Άνθρακα 14 μέσα σ’ ένα συγκεκριμένο δείγμα μπορεί να μετρηθεί με μεγάλη ακρίβεια και να προσδιορίσει την εποχή του βιολογικού θανάτου, δηλαδή από τη στιγμή που σταματά η πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα μέσω της τροφής, της φωτοσύνθεσης και της διαδικασίας της αναπνοής.
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων που έγιναν στο απολιθωμένο κέρατο του συγκεκριμένου τρικεράτοπα δεν είναι τα μοναδικά που αμφισβητούν τα συμπεράσματα της σύγχρονης παλαιοντολογίας. Από τότε, πολλά τεστ που έχουν γίνει με Άνθρακα-14 σε άλλα οστά δεινοσαύρων, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα οστά αυτά δεν έχουν ηλικία εκατομμυρίων αλλά χιλιάδων ετών. Ενδεικτικά, βρέθηκαν τιμές που ποικίλλουν ανάμεσα στα 22.000 και 39.000 χρόνια.
Η αλήθεια είναι ότι μέχρι σήμερα, οι παλαιοντολόγοι όχι μόνο αμελούσαν να ελέγξουν τα οστά δεινοσαύρων με βάση την περιεκτικότητά τους σε Άνθρακα-14 αλλά αρνούνταν κατηγορηματικά να πράξουν κάτι τέτοιο. Ίσως γιατί δεν ήθελαν να αντιμετωπίσουν την αυταρέσκεια των «Δημιουργιστών», των οπαδών ενός ακραίου κινήματος σκέψης, οι οποίοι ερμηνεύουν κυριολεκτικά τα κείμενα της χριστιανικής Βίβλου και θεωρούν ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε μέσα σε έξι μέρες και νύχτες κι έχει ηλικία μόλις λίγων χιλιάδων ετών!
Κι όμως, αυτά τα ευρήματα ακυρώνουν τη συμβατική άποψη των παλαιοντολόγων και των γεωλόγων που ισχυρίζονται ότι οι δεινόσαυροι έζησαν μεταξύ 220 εκατομμύρια και 65 εκατομμύρια χρόνια πριν, (μέχρι τα τέλη της Κρητιδικής Περιόδου) ενώ ο Homo Sapiens δεν εμφανίστηκε πριν από 200.000 χρόνια, στα Μέσα της Πλειστόκαινου εποχής.
Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ανεξάρτητοι ερευνητές και οπαδοί διαφόρων εναλλακτικών ιστορικών θεωριών έχουν εντοπίσει αρχαία τεχνουργήματα που μοιάζουν ν’ απεικονίζουν πραγματικούς δεινόσαυρους και μάλιστα με μεγάλες λεπτομέρειες. Στο σύμπλεγμα των ναών του Angkor Wat, για παράδειγμα, στην Καμπότζη, έχει εντοπιστεί ένα ανάγλυφο που απεικονίζει κάποιο δεινόσαυρο και που φαίνεται να έχει σμιλευτεί εκατοντάδες χρόνια προτού η σύγχρονη επιστήμη καταφέρει να συναρμολογήσει τη μορφή των αρχαίων εκείνων ερπετών με βάση τα απολιθώματά τους. Οι φιγούρες και τα ειδώλια του Acámbaro αποτελούν ένα ακόμα παράξενο παράδειγμα όπου άνθρωποι απεικονίζονται να ιππεύουν δεινόσαυρους!
Ακόμα πιο εντυπωσιακή από τα αποτελέσματα της χρονολόγησης οστών δεινοσαύρων με βάση την περιεκτικότητά τους σε Άνθρακα-14 ήταν ο μαλακός ιστός που βρέθηκε στο εσωτερικό τους. Το Μάρτιο του 2005, η παλαιοντολόγος Mary Schweitzer και η ομάδα της ανακοίνωσαν την ανακάλυψη μαλακού ιστού στα υπολείμματα των οστών του ποδιού ενός τυραννόσαυρου ρεξ, φαινομενικής ηλικίας 68 εκατομμυρίων ετών, στο γεωλογικό σχηματισμό Hell Creek της Montana. Ύστερα από τον εντοπισμό του, ο εν λόγω μαλακός ιστός ενυδατώθηκε από την επιστημονική ομάδα κι επιπρόσθετες εξετάσεις αποκάλυψαν την ύπαρξη ανέπαφων δομών όπως ήταν αιμοφόρα αγγεία, και συνδετικοί ιστοί (χόνδροι.) Αυτό ήταν ένα πολύ αναπάντεχο εύρημα καθώς οι επιστήμονες αποδέχονται ότι οι πρωτεΐνες των μαλακών ιστών διασπώνται το πολύ μετά από ένα εκατομμύριο χρόνια, ακόμα και κάτω από τις καλύτερες δυνατές συνθήκες συντήρησης.
Σε τι συμπεράσματα μπορεί να οδηγηθεί κανείς ύστερα από όλα αυτά; Προς το παρόν, απλά εγείρονται υποψίες ότι η εικόνα που έχουμε σχηματίσει για το παρελθόν του πλανήτη μας ίσως να είναι λανθασμένη. Ίσως κάποια ήδη δεινοσαύρων, οι μυθικοί δράκοι των παραμυθιών, να επιβίωσαν από την κοσμική σύγκρουση που αφάνισε το είδος τους και οι μακρινοί μας πρόγονοι να μοιράστηκαν τον κόσμο μαζί τους. Ίσως η γοητεία που εξακολουθούν να ασκούν στην ανθρώπινη φαντασία να πηγάζει από κάποιου είδους αταβιστική ανάμνηση που εξακολουθεί να αναδεύεται από το υποσυνείδητό μας. Ίσως πάλι, η μέθοδος του προσδιορισμού της ηλικίας ενός απολιθώματος με βάση την περιεκτικότητα του σε Άνθρακα-14 να είναι εντελώς αναξιόπιστη, κάτι όμως που ρίχνει τη σκιά της αμφιβολίας σε κάθε είδους μέτρηση που έχει γίνει με αυτή τη μέθοδο και πισωγυρίζει τις επιστήμες της αρχαιολογίας και της παλαιοντολογίας στο σκοτάδι.
Αλλά γιατί να μην αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη; Ας τολμήσουμε, λοιπόν, να υποψιαστούμε ότι βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας συναρπαστικής ανακάλυψης. Μιας ριζικής αναθεώρησης των γνώσεών μας που μπορεί να συγκριθεί μονάχα με τον αντίκτυπο των ανακαλύψεων του Ερρίκου Σλίμαν και του Άρθουρ Έβανς οι οποίοι έφεραν στο φως μια ολόκληρη ιστορική περίοδο που μέχρι τις μέρες τους θεωρούταν ανύπαρκτη, το προϊόν μιας ευσεβούς μυθοπλασίας.

Πηγές:
1) http://historyreport.gr/index.php/%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1/2397-2012-09-05-10-09-13
2) https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%BD%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82-14
3) https://www.ancient-origins.net/news-evolution-human-origins/humans-walk-earth-dinosaurs-triceratops-horn-dated-33500-020159

To καλοκαίρι του έτους 536 μ.Χ. ένας κοσμικός σπασμός διέτρεξε ολόκληρο τον πλανήτη μας. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις των ανθρώπων εκείνης της εποχής, ένα ασυνήθιστο σύννεφο εμφανίστηκε στους ουρανούς της Νότιας Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Δυτικής Ασίας. Οι μάρτυρες του συγκεκριμένου φαινόμενου το παρομοίωσαν με ένα «πέπλο σκόνης» που βύθισε την περιοχή της Μεσογείου και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου σε μια πολύχρονη περίοδο σκοταδιού και ψύχους.
Το καταστροφικό εκείνο γεγονός καταγράφηκε από τον Βυζαντινό χρονογράφο Προκόπιο, σύμφωνα με τον οποίο το φως του ήλιου έχασε τη λαμπρότητά του. Ξαφνικά έμοιαζε με το χλωμό φως του φεγγαριού, ένα φαινόμενο που κράτησε για έναν ολόκληρο χρόνο. Ο Προκόπιος αναφέρει επίσης ότι εκείνη η αλλόκοτη εξασθένιση του ηλιακού φωτός είχε ως αποτέλεσμα να ξεσπάσουν επιδημίες σε ολόκληρη την αυτοκρατορία πόλεμοι και κοινωνικές αναταραχές.
Η μαρτυρία εκείνου του Βυζαντινού λόγιου δεν είναι η μοναδική που αναφέρεται στο καταστροφικό τούτο γεγονός. Σύμφωνα με ένα διασωθέν χειρόγραφο από τη Συρία που αναφέρεται στην ίδια χρονική περίοδο, «ο ήλιος άρχισε να σκοτεινιάζει κατά τη διάρκεια της ημέρας και το φεγγάρι τη νύχτα ενώ η θάλασσα ήταν ταραγμένη και καλυμμένη από αφρούς.»
Πραγματικά, σήμερα γνωρίζουμε ότι όντως εκείνα τα χρόνια συνέβησαν ορισμένα γεγονότα που συνηγορούν υπέρ της παραπάνω άποψης. Για παράδειγμα, μια θανατηφόρα ασθένεια σάρωσε τα εδάφη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά τα έτη 541 και 542 μχ η οποία έμεινε γνωστή ως η «Πανούκλα του Ιουστινιανού.» Σύμφωνα με σύγχρονες εκτιμήσεις, σχεδόν το 1/3 του συνολικού πληθυσμού της Βυζαντινής Επικράτειας πέθανε κατά τη διάρκεια εκείνης της επιδημίας. Ο Προκόπιος περιγράφει μάλιστα κάποια από τα τρομακτικά συμπτώματα της θανατηφόρας εκείνης αρρώστιας: Υψηλός πυρετός και πρήξιμο σε ολόκληρο το σώμα των θυμάτων της.
Στην Κίνα, το ίδιος έτος, δηλαδή το 536 μ.Χ. ξέσπασε πείνα εξαιτίας μιας πολύ εκτεταμένης ξηρασίας που είχε ως αποτέλεσμα να πεθάνουν πολλοί άνθρωποι. Επίσης, υπήρξαν αναφορές για μια «κίτρινη σκόνη που έπεφτε από τον ουρανό σαν χιόνι.» Το ίδιο έτος η περιοχή της σημερινής Κορέας δοκιμάστηκε από πολύ δυνατές θύελλες και καταστροφικές πλημμύρες. Στην περιοχή της Μεσοποταμίας καταγράφηκαν πρωτοφανείς χιονοπτώσεις, φαινόμενο εντελώς ασυνήθιστο για εκείνη τη συγκεκριμένη περιοχή. Επιπρόσθετα, η Σκανδιναβική χερσόνησο υπέφερε πάρα πολύ. Σύμφωνα με σχετικά αρχαιολογικά ευρήματα, εκείνα τα χρόνια σχεδόν το 75% των χωριών σε πολλές περιοχές της Σουηδίας εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους. Θεωρείται μάλιστα ότι αυτό ήταν το γεγονός που πυροδότησε τις μεταγενέστερες επιδρομές των Βίκινγκς στις νοτιότερες και πιο εύπορες ευρωπαϊκές ακτές. Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι απλά αναζητούσαν πιο εύφορα εδάφη σε πιο φιλικά κλίματα για να ξαναχτίσουν τις ζωές τους. Ένα βορειοευρωπαϊκό ποίημα που σώζεται από εκείνα τα χρόνια αναφέρεται στο σκοτείνιασμα του ήλιου, στην καταβύθιση μεγάλων περιοχών της στεριάς μέσα στη θάλασσα, σε καταρρακτώδεις βροχές και στην παράξενη συμπεριφορά των αστεριών.
Εκείνη η δραματική επιδείνωση του κλίματος ενδεχομένως να επηρέασε ακόμα πιο ουσιαστικά το ρου της ιστορίας. Για παράδειγμα, η μαζική μετανάστευση των μογγολικών φυλών προς τη Δύση, η πτώση της Περσικής Αυτοκρατορίας και η άνοδος και η ταχύτατη εξάπλωση του Ισλάμ, μπορεί να οφείλεται σε αυτή. Σύμφωνα δε με πολλούς σύγχρονους ιστορικούς, η διολίσθηση του δυτικού κόσμου στους σκοτεινούς αιώνες και στη μεσαιωνική εποχή θα μπορούσε κάλλιστα να προκλήθηκε από την εμφάνιση εκείνου του καταστροφικού κλιματικού γεγονότος.
Σήμερα γνωρίζουμε πλέον, με βάση γεωλογικά και άλλα ευρήματα της σύγχρονης επιστήμης ότι εκείνα τα χρόνια ένα μεγάλο τμήμα του πλανήτη μας, κυρίως στην περιοχή του Βορείου Ημισφαιρίου, υπέστη μια ξαφνική και ανεξήγητη κλιματική μεταβολή προς το χειρότερο. Η εξέταση των δακτυλίων των κορμών των δέντρων που φύονταν εκείνα τα χρόνια, και συγκεκριμένα κατά τα έτη 536 έως 551 μ.Χ., αποκαλύπτουν το γεγονός ότι η ανάπτυξή τους επιβραδύνθηκε ανεξήγητα στις περιοχές της Κίνας, της Ευρώπης και της Βορείου Αμερικής. Αυτή η δυσάρεστη εξέλιξη θα μπορούσε να οφείλεται μονάχα στο γεγονός ότι το ποσοστό της ηλιακής ακτινοβολίας που έφτανε στη Γη είχε μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να προκύψουν σκληρότεροι χειμώνες και να διαταραχτεί η συμπεριφορά του καιρού κατά τη διάρκεια ολόκληρου το έτους. Οι επιπτώσεις εκείνης της πλανητικής αναταραχής για το ανθρώπινο είδος ήταν οι αποτυχημένες σοδειές, η πείνα, η εμφάνιση επιδημιών, εξαιτίας της εξασθένισης του ανοσοποιητικού συστήματος των υποσιτισμένων ανθρώπων και φυσικά εκτεταμένες κοινωνικές και πολιτικές αναταραχές.
Για πολλά χρόνια οι ιστορικοί και οι επιστήμονες αναρωτιόντουσαν τι ήταν αυτό που προκάλεσε εκείνες τις παράξενες μεταβολές που ενέπνευσαν τον Προκόπιο και άλλους συγχρόνους του να τις καταγράψουν. Τι θα μπορούσε να έχει προκαλέσει μια τόσο ξαφνική και δραματική αλλαγή στο παγκόσμιο κλίμα; Οι ειδικοί της εποχής μας έχουν διατυπώσει ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες θεωρίες σχετικά με το όλο ζήτημα:
Σύμφωνα με μια θεωρία, το παγκόσμιο κλίμα επιδεινώθηκε πρόσκαιρα εξαιτίας μιας ισχυρότατης ηφαιστειακής έκρηξης που σημειώθηκε στην περιοχή της Κεντρικής Αμερικής. Ένα τέτοιο γεωλογικό γεγονός θα είχε ως αποτέλεσμα ένα στρώμα στάχτης και σκόνης να καλύψει τους ουρανούς του μεγαλύτερου μέρους του πλανήτη μας, να αποτρέψει για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα τις ακτίνες του ήλιου να διαπεράσουν την ατμόσφαιρα και να προκαλέσει ένα φαινόμενο ανάλογο με αυτό του «πυρηνικού χειμώνα». Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, υπήρξαν δυο ηφαιστειακές εκρήξεις που προκάλεσαν το παραπάνω φαινόμενο, το 536 και το 540 μ.Χ., με αποτέλεσμα σύννεφα σκόνης και στάχτης να φτάσουν μέχρι τη στρατόσφαιρα και να εξαπλώθούν ταχύτατα πάνω από ολόκληρη τη Γη. Ενδείξεις ηφαιστειακών εκρήξεων που συνέβησαν εκείνη την εποχή έχουν βρεθεί σε ιζηματογενή υλικά στο Βόρειο και στο Νότιο Πόλο. Συγκεκριμένα, στην Ανταρκτική και στη Γροιλανδία έχουν εντοπιστεί εκτεταμένες θειούχες εναποθέσεις που χρονολογούνται από τα μέσα του 6ου αιώνα μ.Χ. Μια τρίτη θεωρία προσπαθεί να ερμηνεύσει τα κατακλυσμικά εκείνα φαινόμενα ως αποτελέσματα της πολύ κοντινής διέλευσης ενός κομήτη, που ενδεχομένως άφησε πίσω του τεράστιες ποσότητες σκόνης και άλλων σωματιδιών τα οποία εισήλθαν στη γήινη ατμόσφαιρα και την έκαναν πιο θολή.
Αυτό που μπορούμε πάντως να ισχυριστούμε με απόλυτη βεβαιότητα είναι ότι οτιδήποτε και αν ήταν αυτό που προκάλεσε την καταστροφική αυτή κοσμική αναταραχή, για τους ανθρώπους που ζούσαν εκείνα τα χρόνια συνεπάγονταν μια ξαφνική και καλπάζουσα αλλαγή στο κλίμα, η οποία προκάλεσε το σοβαρό κλονισμό πολλών κοινωνιών του τότε γνωστού κόσμου. Για τους ανθρώπους αυτούς έμοιαζε σαν να ερχόταν το τέλος του κόσμου.
Το παραπάνω γεγονός αποτελεί μια δυσοίωνη υπενθύμιση του πόσο ευάλωτοι εξακολουθούμε να είμαστε μπροστά στην αναπάντεχη μεταβολή των περιβαλλοντικών συνθηκών πάνω στις οποίες έχουμε οικοδομήσει τις ζωές μας. Πώς θα αντιδρούσε ο σημερινός παγκοσμιοποιημένος κόσμος, για παράδειγμα, αν ένας παρόμοιος κλυδωνισμός διέτρεχε το σύγχρονο κόσμο και δοκίμαζε τις λεπτεπίλεπτες ισορροπίες του; Θα κατάφερναν οι τεχνολογικά προηγμένες υποδομές μας να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις μιας τόσο εκτεταμένης μεταβολής του παγκόσμιου κλίματος;

Πηγές:
1. https://www.thevintagenews.com/2018/05/02/long-winter/
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Extreme_weather_events_of_535%E2%80%93536
3. https://www.smithsonianmag.com/science-nature/sixth-century-misery-tied-not-one-two-volcanic-eruptions-180955858/

Η μελέτη αρχαίου DNA πρόκειται να αναζωογονήσει την αρχαιολογία με τρόπο που λίγοι από εμάς θα μπορούσαν να μαντέψουν ακόμα και πριν από δέκα χρόνια. Αυτή την περίοδο στη διεθνή βιβλιογραφία γίνονται πολλές συζητήσεις σχετικά με τις πληροφορίες που μπορούν να αντληθούν από τη μελέτη αρχαϊκού γενετικού υλικού, δηλ., του DNA που απομονώνεται από λείψανα.
Οι συγκεκριμένες DNA αναλύσεις, την τελευταία δεκαετία, έχουν αναπτυχθεί σε καταπληκτικό βαθμό και έχουν δώσει απαντήσεις σε μέχρι τώρα άλυτα ερωτήματα.

«Αξίζει να υπενθυμιστούν δύο παραδείγματα: α) Οστά που βρέθηκαν σε ανασκαφή στην Αγγλία διαπιστώθηκε ότι ανήκαν στον βασιλιά Ριχάρδο, και β) Μετά την αποκρυπτογράφηση της γενετικής σύστασης μουμιών της Αιγύπτου διαπιστώθηκε ποιες μούμιες ήταν οι γονείς του Τουταγχαμών», αναφέρει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης.

Αλλά, ας έλθουμε στη χώρα μας.

Ερώτηση: Τι σημαίνει “ανάπλαση του προσώπου της Αυγής” που βρέθηκε στο Σπήλαιο της Θεόπετρας;

«Το σπήλαιο της Θεόπετρας βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα Μετέωρα και είναι μοναδικό αρχαιολογικό/προϊστορικό μνημείο. Ανάμεσα στα πολλαπλά εντυπωσιακά ευρήματα που βρέθηκαν στο σπήλαιο, είναι και ένας γυναικείος σκελετός της Μεσολιθικής εποχής (8.000 π.Χ.). Σύμφωνα με τη Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα, διευθύντρια των ανασκαφών του Σπηλαίου, η γυναίκα ήταν 18-25 ετών. Λόγω της άριστης κατάστασης του ευρήματος, ολοκληρώθηκε η ανάπλαση του προσώπου της Αυγής (όνομα που αποδίδει την Αυγή του σημερινού πολιτισμού), από τον έμπειρο καθηγητή του τμήματος Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Παπαγρηγοράκη. Αξίζουν τα θερμά μου συγχαρητήρια στους επιστήμονες που συμμετέχουν σε αυτό το πρωτοποριακό έργο» τονίζει ο Καθηγητής και προσθέτει:

«Παρόλα αυτά, από δημοσίευμα της ερευνητικής ομάδας προκύπτει ότι –παρόλο που γίνεται μελέτη DNA για να προσδιοριστεί η συγγένεια μεταξύ σκελετών ενταφιασμένων στο σπήλαιο της Θεόπετρας– για την ανάπλαση του προσώπου της Αυγής μάλλον ακολουθήθηκε η πρωτοποριακή τεχνική του «Manchester», η οποία βασίζεται στα ανατομικά σκελετικά στοιχεία του κρανιοπροσωπικού συμπλέγματος του ευρήματος. Από την εντυπωσιακή πρόοδο της ιατροδικαστικής γενετικής προκύπτει ότι πλέον μπορεί να προβλεφτούν τα πραγματικά ορατά βιολογικά/φαινοτυπικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου (χρώμα προσώπου, μαλλιών, ματιών, σχήμα μαλλιών, κ.λπ.)».

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι πρόσφατα παρουσιάστηκε στο Αγγλικό Channel 4 απεικόνιση του προσώπου του Ανθρώπου του Τσένταρ, η οποία έγινε από επιστήμονες στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου που χρησιμοποίησαν πρωτοποριακές γενετικές αναλύσεις του DNA.

Με απλά λόγια, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να ανασυνθέσουν το μακρινό παρελθόν της ανθρωπότητας ή να αναπλάσουν το πρόσωπο αρχαίων ατόμων από την ανάλυση του DNA. Εδώ αξίζει να ειπωθεί ότι πριν οκτώ χρόνια είχε αναλυθεί το αρχαίο DNA μόνο ενός ατόμου, ενώ σήμερα ήδη έχουν αναλυθεί περισσότερα από 1.300 αρχαϊκά δείγματα.

Ερώτηση: Για ποιο λόγο γίνεται η έρευνα αυτή;

«Μετά την ανάλυση του γενετικού υλικού χιλιάδων αρχαίων σκελετών, αλλά ακόμη και από ιζήματα σπηλαίων, ο κλάδος της αρχαιογενετικής μπορεί να δώσει απαντήσεις σε τρέχοντα ερωτήματα, αλλά και νέα. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει:
α) Ανασύνθεση της γενετικής καταγωγής και συγγένειας του νεκρού. Με απλά λόγια να προσδιοριστεί αν η Αυγή γεννήθηκε στην Ευρώπη ή στην Ασία και σε ποια γεωγραφική περιοχή κάθε ηπείρου.
β) Συγκρίνοντας το γενετικό υλικό της Αυγής με υπάρχουσες γενετικές τράπεζες από σύγχρονους Έλληνες, ίσως μπορεί να ταυτοποιηθούν άτομα που είναι απόγονοι της νεκρής.
γ) Να διαπιστωθεί ποια ήταν τα πραγματικά φαινοτυπικά χαρακτηριστικά των ατόμων που ζούσαν στον ελλαδικό χώρο πριν από 10.000 χρόνια, π.χ. η Αυγή ήταν λευκή, μελαμψή ή μαύρη.
δ) Να ιχνηλατηθεί η κατάσταση της υγείας της Αυγής εν ζωή, καθώς και τυχόν λοιμογόνες μολύνσεις ή γενετικές παθήσεις» σημειώνει ο κ. Τριανταφυλλίδης, προσθέτοντας:

«Τέλος, τα επιστημονικά στοιχεία που θα συλλέξουν οι γενετιστές, αλλά και άλλοι επιστήμονες περιττεύει να αναφερθεί ότι θα πρέπει ερμηνευτούν σε συνεργασία με αρχαιολόγους/ιστορικούς σε συνδυασμό με αρχαιολογικά, ιστορικά και άλλα στοιχεία».

Η γενετική και ιατρική επιστήμη ερευνούν πλέον με νέα δεδομένα στο οπλοστάσιό τους, εμπλουτίζοντας την ανθρώπινη γνώση με ιστορικά στοιχεία και δεδομένα που ίσως ξαναγράψουν την ιστορία της ανθρωπότητας. Ή ακόμα και το μέλλον της!

Γράφει η Βένη Παπαδημητρίου ~

Άραγε τα στοιχεία επιβεβαιώνουν συνωμοσία* για τη ζάχαρη**; Δηλαδή, ότι βιομηχανίες ζάχαρης προσπαθούσαν – από το 1960 – να συγκαλύψουν τους κινδύνους που επιφέρει στην υγεία μας η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης. Τα τελευταία χρόνια, αξιόλογοι ισχυρισμοί στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, αλλά και στο λαϊκό Τύπο υποστήριξαν ότι η βιομηχανία ζάχαρης πλήρωσε επιστήμονες στη δεκαετία του 1960 για να μην δημοσιοποιήσουν τη σχέση μεταξύ ζάχαρης και καρδιακών παθήσεων. Όμως, αμφισβητούνται αυτοί οι ισχυρισμοί μέσω προσεκτικής εξέτασης των αποδεικτικών στοιχείων.
Κατά τη διάρκεια του τέλους του προηγούμενου αιώνα, η ιστορική έρευνα αποκάλυψε πως οι μεγάλες βιομηχανίες καπνού, μολύβδου και πετρελαίου χρηματοδότησαν “επιστήμονες” για να αποκρύψουν τους κινδύνους των προϊόντων τους για την υγεία μας. Με βάση μυστικά έγγραφα, αποκαλύφθηκε πως οι βιομηχανίες είχαν χρησιμοποιήσει οικονομικά κίνητρα για να επηρεάσουν τους επιστήμονες, να δημιουργήσουν αμφιβολίες για την αξιοπιστία αποτελεσμάτων και να καθυστερήσουν τη ρύθμιση αυστηρότερων κανόνων από τα κράτη.

Πρόσφατα, έχουν γίνει παρόμοιες καταγγελίες εναντίον της βιομηχανίας ζάχαρης, με ισχυρισμούς ότι οι ερευνητές στη δεκαετία του 1960 υποβάθμισαν ή αποσιώπησαν στοιχεία που συνδέουν τη ζάχαρη με καρδιακές παθήσεις λόγω χρηματοδότησής τους από Βιομηχανίες ζάχαρης. Σε πρόσφατο άρθρο (David Merritt Johns and Gerald M. Oppenheimer. Was there ever really a sugar conspiracy? Science 359: 747-750, 16 Φεβρουαρίου 2018), οι ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Columbia υποστηρίζουν ότι τα ιστορικά στοιχεία δεν υποστηρίζουν αυτούς τους ισχυρισμούς. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι υπάρχει έλλειψη στοιχείων που να τεκμηριώνουν ότι αυτή η «συνωμοσία της ζάχαρης» συνέβη στην πραγματικότητα.

*Η ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΖΑΧΑΡΗ. Η υπερκατανάλωση ζάχαρης συνδέεται με την παχυσαρκία, τις καρδιοπάθειες και φυσικά με την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Μάλιστα, ερευνητές έχουν προειδοποιήσει ότι εθιζόμαστε σε αυτή με τον ίδιο τρόπο που εθίζονται οι χρήστες ναρκωτικών στην κοκαΐνη, καθώς αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης στον οργανισμό μας με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Σύμφωνα με τα υποστηριζόμενα, τη δεκαετία του 1960, η βιομηχανία της ζάχαρης είχε δώσει σε επιστήμονες δεκάδες χιλιάδες δολάρια για να εκδώσουν ερευνητικά αποτελέσματα που να συσχετίζεται η καρδιοπάθεια με τα λιπαρά στα γαλακτοκομικά και όχι με τη ζάχαρη.
**ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΖΑΧΑΡΗΣ ΒΛΑΠΤΕΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Υγιείς άνθρωποι που καταναλώνουν υψηλά επίπεδα ζάχαρης διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι ειδικοί προτείνουν να μειωθεί στο μισό η ημερήσια πρόσληψη ζάχαρης ώστε να βελτιωθεί η υγεία μας.

Για την καλή μας υγεία, λοιπόν, ας περιορίσουμε τη ζάχαρη όσο μπορεί ο καθένας, χωρίς να την στερούμαστε εντελώς, γιατί η ζωή είναι μία, και αν δεν… γλυκαθούμε πώς θα ζούμε;

Εταιρείες υπόσχονται την εύρεση του ιδανικού συντρόφου για καλύτερη σεξουαλική ζωή και υγιείς απογόνους μέσω ανάλυσης του DNA. Η αμφισβητούμενη χρήση της επιστήμης της γενετικής.

Την προξενήτρα μπορείς να τη συναντήσεις παντού. Στην καφετζού, στην πολυκατοικία, στο καφέ της γειτονιάς, στη λαϊκή, στην πλατεία τα απογεύματα, παντού. «Παρόλα αυτά, η εύρεση του ιδανικού συντρόφου εξακολουθεί να γίνεται με τον γνωστό, από αιώνες, τρόπο», αναφέρει ο oμότιμος καθηγητής Γενετικής του Ανθρώπου του Α.Π Θ., κ. Κώστας Τριανταφυλλίδης, προσθέτοντας:

«Ζούμε, όμως, σε μια χρυσή εποχή πιθανής ηλεκτρονικής επιλογής συντρόφου, όπου εταιρείες υπόσχονται, με τη χρησιμοποίηση αλγόριθμων και ανάλυσης του DNA σας, να εντοπίσουν τον τέλειο ρομαντικό σας σύντροφο σε χρόνο μηδέν. Με αυτόν τον τρόπο θα περιορίζατε τα ατελείωτα πρώτα και δύσκολα ραντεβού. Αυτό υπόσχεται να κάνει μια εταιρεία του εδρεύει στο Χιούστον του Τέξας. Με μια απλή αλληλούχιση του DNA (γενετικού υλικού) από κύτταρα του σάλιου σας υπόσχεται, με το αζημίωτο, να αναζητήσει τον γενετικά συμβατό σύντροφό σας.»

H εταιρεία μελετά 11 γονίδια που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα (πρόκειται για τα μόρια που είναι γνωστά ως HLA, και είναι τα πιο πολυμορφικά γονίδια στον άνθρωπο). Δηλαδή η εταιρεία αναλύει μόνο 11 γονίδια (!) από τα 100 τουλάχιστον γονίδια που είναι γνωστά στο σύστημα αυτό και από τα 23.000 γονίδια που βρίσκονται σε κάθε κύτταρό μας. Στη συνέχεια, η εταιρεία συνταιριάζει το μοναδικό γενετικό αποτύπωμά σας με το αποτύπωμα ανθρώπων που είναι κατάλληλοι γενετικά. Η υπόθεση είναι ότι οι άνθρωποι προτιμούν να έρθουν σε επαφή με εκείνον/εκείνη του οποίου το DNA είναι αρκετά διαφορετικό από το δικό τους.

Παράλληλα, η εταιρεία αντλεί δεδομένα από τα κοινωνικά μέσα για τον εντοπισμό κοινών γνωρισμάτων. Καθώς θα βλέπετε στον Η/Υ τους πιθανούς συντρόφους, από λίστα που θα περιλαμβάνει ποσοστιαίες αντιστοιχίες για συμβατότητα/ασυμβατότητα μεταξύ σας, θα σας δινόταν η δυνατότητα να δείτε και τις φωτογραφίες των μελλοντικών συντρόφων σας.

Η ιδέα της συσχέτισης των γονιδίων του ανοσοποιητικού συστήματος με την ερωτική έλξη προέρχεται από μια μελέτη του 1976, όπου οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα αρσενικά ποντίκια τείνουν να επιλέγουν θηλυκά ποντίκια με ανόμοιες παραλλαγές σε γονίδια HLA.

Παρ’ όλα αυτά, οι εμπειρογνώμονες γενετιστές προειδοποιούν ότι στην επιστήμη της γενετικής, η ορθότητα της υπόθεσης, πίσω από την ταύτισή σας με κάποιον που έχει διαφορετικά γονίδια του ανοσοποιητικού συστήματος, παραμένει ένα άλυτο πρόβλημα – ασχέτως με τις πρακτικές εταιριών όπως αυτή που προαναφέραμε.

Αν και οι μελέτες συνεχίζονται, οι προοπτικές της επιβεβαίωσης μιας τέτοιας θεωρίας, ίσως μας οδηγήσει σε μια κοινωνικά ασφυκτική γενετική δυστοπία.

Το φρεσκοψημένο ζυμωτό, σπιτικό ψωμί, για παράδειγμα, μας φέρνει στο νου τις ανέμελες στιγμές της παιδικής μας ηλικίας κατά την καλοκαιρινή μας επίσκεψη στο χωριό, στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς.
Βάσει των αισθήσεών μας, βλέπουμε όταν υπάρχει φως, γευόμαστε όταν βάλουμε κάτι στο στόμα μας, νιώθουμε την υφή των πραγμάτων αφού τ’ αγγίξουμε και αντιλαμβανόμαστε ήχους όταν αυτοί είναι τόσο δυνατοί ώστε να μπορούμε να τους ακούσουμε. Όμως, όπως γράφει χαρακτηριστικά στο βιβλίο της «A Natural History of the Senses» η Diane Ackerman, «είμαστε σε θέση να μυρίσουμε κάθε φορά που αναπνέουμε». «Κλείστε τα μάτια σας και θα σταματήσετε να βλέπετε. Καλύψτε τ’ αυτιά σας και θα σταματήσετε να ακούτε. Αν, όμως, καλύψετε τη μύτη σας και σταματήσετε να μυρίζετε… θα πεθάνετε», προσθέτει σε κάποιο σημείο η συγγραφέας. Σύμφωνα πάντα με την ίδια, χρειάζονται οκτώ μόρια από μια ουσία για να ενεργοποιηθεί ένα ερέθισμα σε μια νευρική απόληξη.

Αλλά για να μυρίσουμε κάτι, χρειάζεται να ενεργοποιηθούν σαράντα νευρικές απολήξεις. Υπάρχουν, όμως, και αντικείμενα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας και τα οποία είναι φτιαγμένα από κάποια υλικά, τα οποία δεν μπορούμε να μυρίσουμε. Το γυαλί, ο χάλυβας, το ελεφαντόδοντο είναι μερικά απ’ αυτά, καθώς δεν εξατμίζονται σε θερμοκρασία δωματίου. Ένα λάχανο, έχει μια χαρακτηριστική μυρωδιά. Όταν ζεσταθεί ή μπει σε διαδικασία βρασμού πάντως, η μυρωδιά του γίνεται τότε αρκετά πιο έντονη καθώς και διαφορετική, γιατί κάποια από τα σωματίδιά του εξατμίζονται και κυκλοφορούν στον αέρα. Αντίθετα οι αστροναύτες, σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, χάνουν τις ικανότητες γεύσης και όσφρησης, γιατί τα μόρια εκεί δεν είναι πτητικά ώστε να μπορέσουν να εισχωρήσουν βαθιά στη μύτη, προκειμένου να καταγραφούν ως «οσμές».
Η όσφρηση είναι μία από τις πιο αρχέγονες και «μαγικές» αισθήσεις. Σύμφωνα με τη Wikipedia, η όσφρηση είναι η αίσθηση ταυτοποίησης ουσιών μέσω των πτητικών μορίων που εκλύουν. Η ταυτοποίηση γίνεται από ειδικές νευρικές απολήξεις στο εσωτερικό της μύτης, οι οποίες στέλνουν το οσφρητικό μήνυμα στον εγκέφαλο. Η όσφρηση μπορεί να πληροφορήσει για τη χημική σύσταση του περιβάλλοντος. Ο εγκέφαλος, με βάση την εμπειρία του, μπορεί να ταυτοποιήσει τι είναι αυτό που μυρίζει, αν είναι κάποιο αρπακτικό ή θήραμα που δεν βλέπει ή δεν ακούει, αν υπάρχει κάτι δηλητηριώδες ή φαγώσιμο στην περιοχή. Κατά την αναπνοή ή γενικά τη ροή αέρα, σωματίδια από αυτόν αιχμαλωτίζονται από τους νευρικούς αισθητήρες, οι οποίοι ταυτοποιούν το σχήμα και το μέγεθος του σωματιδίου, στέλνοντας την πληροφορία στον εγκέφαλο. Κάθε αισθητήρας μπορεί να ταυτοποιήσει έως κι εκατό διαφορετικά σωματίδια.

Πολλά ζώα, εκμεταλλευόμενα τις γνώσεις τους (ναι, γνώσεις!) περί της αίσθησης της όσφρησης έχουν αναγάγει το κυνήγι των θηραμάτων τους σε ύψιστη τέχνη. Οι λύκοι, για παράδειγμα, κυνηγούν σε αγέλες κι έχουν επινοήσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον τέχνασμα. Ένας από την αγέλη στήνεται σε κάποιο σημείο όπου η ροή του αέρα να μπορεί να μεταφέρει την οσμή του στα υποψήφια θηράματα, ούτως ώστε αυτά, αντιλαμβανόμενα την κατεύθυνση που βρίσκεται ο θηρευτής, να τρέξουν προς την αντίθετη πλευρά για να ξεφύγουν. Οι υπόλοιποι λύκοι, όμως, τα περιμένουν ακριβώς εκεί. Η ισχύς εν τη ενώσει μπορεί να λέει η γνωστή ρήση, όμως, εν προκειμένω, η ισχύς εν τω χωρισμώ είναι αυτή που φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αντίθετη στρατηγική από τους λύκους έχουν κάποια άλλα συμπαθέστατα και προσφιλή σ’ εμάς τετράποδα: Οι γάτες «πλένονται» πολλές φορές την ημέρα με τη γλώσσα τους, χωρίς ο λόγος να είναι απαραίτητα πως έχουν αναπτυγμένη την αίσθηση καθαριότητας, όπως εμείς το έχουμε ερμηνεύσει ανθρωποκεντρικά, δήθεν ως προς το ότι «η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά». Ο κύριος λόγος που το κάνουν είναι γιατί, ως οι τελειότεροι κυνηγοί του ζωικού βασιλείου, εξασφαλίζουν ότι τα υποψήφια θηράματά τους δεν θα αντιληφθούν τη μυρωδιά τους ώστε να απομακρυνθούν και να ξεφύγουν. Στο κυνήγι, λοιπόν, και ανάλογα την περίπτωση, η παρουσία ή η απουσία οσμών, εξασφαλίζουν την τροφή σε κάποια ζώα, ανάλογα με τη στρατηγική του κάθε είδους.

Πέρα από τα ζώα, όμως, η αίσθηση της όσφρησης αποτελεί και ένα εξαιρετικό «όπλο» για κάποια είδη φυτών. Οι φασολιές Λίμα και οι καρποί τους, που πολλοί μπερδεύουν με τα δικά μας φασόλια-γίγαντες, χωρίς τα πρώτα να έχουν το ίδιο νεφροειδές σχήμα αλλά ούτε και τη νοστιμιά τους, χρησιμοποιούν ένα εξίσου ιδιοφυές τέχνασμα. Όταν κάμπιες κατακλύζουν τα φυλλώματα της συγκεκριμένης φασολιάς καταστρέφοντάς τες, τα φυτά, ειδοποιώντας το ένα το άλλο, εκλύουν ένα πολύ δυνατό άρωμα. smell04Ένα είδος παρασιτικών σφηκών προσελκύεται από το άρωμα αυτό, καταφθάνοντας στις φασολιές και γεννώντας τα αυγά τους μέσα στις κάμπιες. Οι προνύμφες τους τρέφονται με τα θρεπτικά συστατικά στο εσωτερικό του σώματος των καμπιών, εξοντώνοντάς τες με αυτό τον τρόπο. Οι φασολιές πέτυχαν το σκοπό τους και ο κίνδυνος απεφεύχθη.

Το ανθρώπινο σώμα εκπέμπει επίσης πολλές οσμές και αυτό είναι γνωστό από πολύ παλιά. Στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν την επίδρασή τους ανά τους αιώνες, επιστρατεύθηκε μέχρι και η μεταφυσική ερμηνεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η «ψυχική όσφρηση» όπως αναφέρει ο A.S. Raleigh στο βιβλίο του «Τα Μυστήρια του Ερμητισμού», όπου γίνεται λόγος περί οσμογόνου αιθέρα του διαστήματος, ο οποίος είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ της αύρας ενός αντικειμένου μ’ εκείνον του ανθρώπου κάνοντάς τον να αντιλαμβάνεται έτσι όλες τις οσμές. Η ερμητική παράδοση αναφέρει πως οι λεπτοφυείς κραδασμοί είναι αυτοί που διεγείρουν μια δονητική ανταπόκριση στο οσφρητικό νεύρο και μας επιτρέπει να μυρίζουμε. Βάσει αυτού, είχαν διαχωρίσει και μυρωδιές κατατάσσοντάς τις σε «καλές» ή «κακές». Η παράδοση αυτή έχει υιοθετηθεί από πολλά συστήματα, θρησκευτικά και μη, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την «ευωδιά» που μπορεί να αναδύει το σώμα ενός ανθρώπου που βρίσκεται κοντά στη φώτιση, ή ακόμα κι αν μας έχει αφήσει χρόνους, καθώς και τη δυσοσμία που μπορεί να αναδύει κάποιος άλλος όταν βρίσκεται μακριά από το Φως.

Οι δεισιδαιμονίες και οι προκαταλήψεις της εποχής, κατηγοριοποιούσαν τις οσμές αυτές σε «ευωδιές λουλουδιών» ή «δυσοσμίες θειαφιού» ανάλογα την περίσταση. Και αντίστοιχα, ταύτιζαν τις πρώτες με το Θεό και τις δεύτερες με το Σατανά. Η αντίληψη της μυρωδιάς και η κατηγοριοποίησή της, ήταν για κάποιους συνυφασμένη με το καλό και το κακό. Κάτι που θα μπορούσε κάλλιστα να στείλει και την τελετουργία του σεξ στο πυρ το εξώτερο, καθώς η όσφρηση αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την ύπαρξή του αυτό. Οι φερομόνες, αυτές οι χημικές ουσίες που είναι αόρατες στο γυμνό μάτι, εντοπίζονται κυρίως στο δέρμα και τις τρίχες. Επίσης, συγκεντρώνονται στον ιδρώτα και τα ούρα. Τα κυριότερα σημεία του σώματος που εκκρίνουν φερομόνες είναι το πρόσωπο, οι μασχάλες και τα γεννητικά όργανα. Όταν δυο άνθρωποι βρίσκονται πολύ κοντά, και οι φερομόνες τους διαχέονται γύρω τους, και εισέρχονται στη μύτη η οποία αποτελεί τη δίοδό τους προς τον εγκέφαλο. Εκεί καταλήγουν να διεγείρουν το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει την έκκριση των αναπαραγωγικών ορμονών (οιστρογόνα στις γυναίκες και τεστοστερόνη στους άνδρες). Μελέτες έχουν δείξει πως μεγάλη ποσότητα φερομονών εκλύεται από την κορυφή του κεφαλιού μιας γυναίκας και γι’ αυτό το λόγο, έχει μικρότερο ύψος από έναν άνδρα. Όταν ο άνδρας την αγκαλιάσει, η μύτη του βρίσκεται σε πολύ κοντινό σημείο από την κορυφή του κεφαλιού της, και οι φερομόνες επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα της ορμονικής διέγερσης και της σεξουαλικής έλξης.

smell01Η βιοχημεία, λοιπόν, έχει αναπόσπαστο ρόλο σ’ αυτό που ονομάζουμε «έλξη», κάτι που αναφέρεται και στο ανέκδοτο βιβλίο του Γιώργου Μπαλάνου σχετικά με τη “Σεξουαλική Μαγεία”. Και όπως ο ίδιος χαρακτηριστικά αναφέρει, η χρήση αποσμητικών αποδυναμώνει αυτή την έλξη αρσενικού-θηλυκού, καθώς τείνει να απαλείφει τις φυσικές, χαρακτηριστικές οσμές του ανθρωπίνου σώματος. Η φυσική οσμή του καθαρού ανθρώπινου σώματος, όταν δεν καλύπτεται τεχνητά ή δεν αλλοιώνεται από το εντατικό πλύσιμο αποτελεί το ισχυρότερο αφροδισιακό.

Οι γιατροί γνωρίζουν από πείρα, ότι οι μυρωδιές, εκτός των άλλων, αποτελούν και μέσο διάγνωσης πολλών ασθενειών, σύμφωνα και με την επιθεώρηση «Sensors». Υπάρχουν συγκεκριμένες ασθένειες που επηρεάζουν χαρακτηριστικά τη μυρωδιά του σώματός μας λόγω της χημικής μεταβολής που προκαλούν. Η τεχνολογία ανίχνευσης νοσημάτων μέσω χαρακτηριστικών οσμών έχει εξελιχθεί κατά την τελευταία 25ετία. Έτσι, έχει καταγραφεί πω ο διαβήτης κάνει την ανάσα να μυρίζει σαν ασετόν, η ηπατική ανεπάρκεια κάνει την ανάσα να μυρίζει σαν σάπιο ψάρι, ο κίτρινος πυρετός κάνει το δέρμα να μυρίζει σαν κρεοπωλείο, ο τυφοειδής πυρετός την ανάσα να μυρίζει σαν φρεσκοψημένο ψωμί, η ουρολοίμωξη κάνει τα ούρα να μυρίζουν σαν αμμωνία, η φαινυλκετονουρία κάνει το δέρμα των βρεφών να μυρίζει σαν μέλι, η φυματιώδης λεμφαδενίτιδα κάνει το δέρμα να μυρίζει σαν μπαγιάτικη μπύρα, η διαβητική κετοξέωση κάνει την ανάσα να μυρίζει σαν σάπιο μήλο, η διφθερίτιδα κάνει τον ιδρώτα να έχει μια γλυκιά μυρωδιά, η ηπατική εγκεφαλοπάθεια κάνει την αναπνοή να μυρίζει σαν φρεσκοθερισμένο τριφύλλι. Σε ανθρώπους που πάσχουν από σχιζοφρένεια, έχει παρατηρηθεί σε δείγμα ασθενών πως ο ιδρώτας τους μυρίζει σαν ξίδι.

Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει πάνω από 50 νοσήματα τα οποία μεταβάλλουν τη χημεία του σώματος και συνακόλουθα τη μυρωδιά του στόματος, του ιδρώτα, του δέρματος, των ούρων, των ποδιών, ακόμα και των κοπράνων και των φλεγμάτων. Επιστήμονες στις ΗΠΑ επινόησαν ένα τεστ αναπνοής που ανιχνεύει ορισμένες χημικές ουσίες στον εκπνεόμενο αέρα, και δείχνει πόσο πιθανό είναι μια γυναίκα να πάσχει από καρκίνο του μαστού. Το τεστ αυτό, με την ονομασία BreathLink, επινοήθηκε από ομάδα επιστημόνων υπό τον δρα Μάικλ Φίλιπς, καθηγητή Κλινικής Ιατρικής στο Ιατρικό Κολέγιο της Νέας Υόρκης και ιδρυτή της εταιρίας «Menssana Research Inc.» (πηγή: ΤA ΝΕΑ.gr)

Υπάρχουν περισσότερες αισθήσεις από τις 5 γνωστές σε όλους μας, όπως αυτές της θερμοαισθησίας (αίσθηση ζεστού ή απουσίας τους στο δέρμα μας), της αιθουσαίας αίσθησης (αίσθηση ισορροπίας, η οποία ελέγχεται από τις γεμάτες με υγρό κοιλότητες στο εσωτερικό του αυτιού μας), της αλγοαισθησίας (αντίληψης πόνου από το δέρμα, τις αρθρώσεις και τα όργανα του σώματος), της κιναισθησίας (ή αλλιώς συναίσθησης του σώματος, που μας επιτρέπει να γνωρίζουμε πού βρίσκονται τα μέλη του σώματός μας χωρίς να χρειαστεί να τα αγγίξουμε). Κάποιοι υποστηρίζουν πως φθάνουν τις είκοσι μία. Όμως τι γίνεται με την πείνα; Τη δίψα; Την αίσθηση του βάθους, την αίσθηση του νοήματος ή της γλώσσας; Τι γίνεται με το πάντα ενδιαφέρον θέμα της συναισθησίας, όταν η μια αίσθηση μπαίνει μέσα στην άλλη, έτσι ώστε η μουσική να προκαλεί την αίσθηση των χρωμάτων; Και τι γίνεται με την αίσθηση του ηλεκτρισμού, ή του επερχόμενου, συχνά μη εντοπισμένου, κινδύνου, όταν σηκώνονται οι τρίχες του σώματός μας;

Οι αισθήσεις αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία του σώματός μας καθώς και βοηθούς μας στην αντίληψη του κόσμου που μας περιβάλλει. Με τις πέντε βασικές να πρωταγωνιστούν και την πιο δυνατή απ’ όλες, αυτή της όσφρησης, να παίζει σπουδαίο ρόλο στις εντυπώσεις, τις αναμνήσεις και τη διαιώνιση του είδους μας μέσω της σεξουαλικής πράξης. Άσχημη ή θελκτική, κάθε οσμή είναι χαρακτηριστική. Ίσως, τελικά δεν έχει σημασία το όνομα που της δίνουμε, αν αναλογιστούμε και την εύστοχη παρατήρηση του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: «Τι υπάρχει σ’ ένα όνομα; Αυτό που ονομάζουμε τριαντάφυλλο, με οποιοδήποτε άλλο όνομα θα μύριζε το ίδιο όμορφα…»

Είναι η στιγμή κατά την οποία μπαίνουμε σε συναισθηματική και νοητική δίνη, ιδίως όταν δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στο σφάξιμο ενός ζώου από το ξερίζωμα ενός λάχανου. Πολλοί μπορεί να ξεσηκωθούν στο σημείο αυτό, αντιδικώντας πως δεν είναι καθόλου ίδια πράξη. Όμως αν διαβάσετε τα τεκμηριωμένα στοιχεία που αναφέρονται παρακάτω, τότε ίσως το ξανασκεφτείτε, ιδίως σχετικά και με το άλλοθι που δίνεται για την ικανοποίηση της πείνας, δηλαδή της ανάγκης για επιβίωση, κάθε μορφής ζωής.

Διχαζόμαστε ανάμεσα στο τι πρέπει να υπερισχύει όσον αφορά τη σχέση μας με τα ζώα: η αγάπη ή ο σεβασμός προς αυτά; Στα μικρόσωμα ζώα συντροφιάς συνήθως δίνουμε και τα δύο, με μεγαλύτερη έμφαση στο συναίσθημα της αγάπης, και χωρίς να ξέρω με βεβαιότητα –μιλώντας τελείως ειλικρινά– αν είναι ανιδιοτελής από την πλευρά μας ή αν απλά συχνότατα καλύπτουμε πολλές δικές μας συναισθηματικές ανάγκες. Κάποιοι, τα βλέπουν ως φίλους και συνοδοιπόρους, αλλά οι περισσότεροι συνηθίζουν να τα αποκαλούν «παιδιά» τους.

Αντίστοιχα, κάποιοι άλλοι, προσφωνούν με κάθε γλυκανάλατη γούτσου-γούτσου λεξούλα ακόμα και ζώα άγρια και θηριώδη από τη φύση τους, παρόλο που οι λέξεις «μεγαλόπρεπα», «επιβλητικά», κ.λπ. θα έπρεπε να είναι οι μοναδικές που ανταποκρίνονται σ’ αυτό που είναι. «Τι γλυκό πανέμορφο λιονταράκι…» Σίγουρα, η ίδια πρόταση θα διατυπωνόταν τελείως διαφορετικά, όπως και το αντίστοιχο συναίσθημα θα έδινε τη σκυτάλη στη φρίκη, βλέποντας το γλυκό, πανέμορφο λιονταράκι να ξεσκίζει με τα δόντια του μιαν αντιλόπη. Εκεί, το «γλυκό, πανέμορφο λιονταράκι» μετατρέπεται σε κτήνος με δολοφονικά ένστικτα, κάτι που πάντως είναι καθαρή Φύση. Όμως η Φύση δε λογαριάζει ούτε από συναισθήματα ούτε από νου, γιατί απλά Είναι, και επιδιώκει να συνεχίσει να είναι.

Άραγε με τις άλλες μορφές ζωής διαφέρουμε, πράγματι, επειδή διαθέτουμε σκέψη και νου; Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ διασαφηνίζει και καταδεικνύει ότι «στη Φύση η βούληση εκδηλώνεται και στα ζώα και στα φυτά». Στο παράδειγμα με το χωράφι των φασολιών, ο Σοπενχάουερ παρουσιάζει παραστατικότατα τη βούληση στο φυτικό βασίλειο. Η ρίζα μιας φασολιάς, στην προσπάθειά της να φτάσει στην επιφάνεια της γης, είχε έλθει σε επαφή με τη σόλα ενός παπουτσιού το οποίο δεν μπορούσε να διαπεράσει. Η σόλα ωστόσο είχε σαράντα μικρές τρύπες. Τότε, η ρίζα διαιρέθηκε σε σαράντα ριζίδια κι έτσι πέρασε μέσα από τις μικρές τρύπες. Το εντυπωσιακό, όμως είναι ότι μετά τα ριζίδια ενώθηκαν ξανά κι έφτασαν μέχρι την επιφάνεια όπου έφτιαξαν το υπόλοιπο φυτό. Το φαινόμενο ανακαλύφθηκε μόνο όταν κάποιος έσκαψε στο έδαφος και είδε ότι το φυτό είχε αποφασίσει να κάνει όσα έγιναν. Δεν πρόκειται για ένστικτο. Το ένστικτο δεν διεγείρει μια τέτοια διανοητική πράξη.

Κάθε φυτό αναζητά το φως, αδιάφορα με το πού βρίσκεται αρχικά. Τα αναρριχητικά φυτά αναρριχώνται μέσα από σχισμές βράχων, πάνω από τοίχους, αναζητώντας ένα μέρος για να προσκολληθούν. Πραγματικά θα λέγαμε ότι «κυνηγούν» αυτά τα μέρη, με τρόπους που παραπέμπουν περισσότερο σε επιλογή παρά σε τροπισμό ή ένστικτο.

Η εργασία του Κάρολου Δαρβίνου για τη φυτική γη δείχνει ότι οι γαιοσκώληκες έχουν την ικανότητα να μαθαίνουν από την εμπειρία. Εάν μαθαίνουν, τότε θα πρέπει να διαθέτουν την ικανότητα σκέψης. Οπουδήποτε κι αν ψάξουμε, θα βρούμε ότι τα φυτά και τα ζώα έχουν λογική ικανότητα. Το γεγονός αυτό μας οδηγεί σε συμπεράσματα του είδους ότι αυτές οι καταστάσεις ύπαρξης και μορφές ζωής έχουν νου όσο τουλάχιστον έχει και ο άνθρωπος, αν και μικρότερου, αλλά σίγουρα και διαφορετικού, βαθμού. Ο νους δεν είναι καθαρά ανθρώπινο προνόμιο, αλλά κάτι που παρατηρείται σε ολόκληρη τη Φύση. Μπορεί οι νοητικές λειτουργίες μας να ακολουθούν διαφορετικά μοτίβα, όμως πρόσφατα κάποια «παράξενα» είδη συμπεριφοράς έχουν παρατηρηθεί από επιστήμονες όσον αφορά το φυτικό βασίλειο.

Ο αλτρουιστής βασιλικός, για παράδειγμα, στέλνει ενθαρρυντικά μηνύματα στη γειτόνισσα πιπεριά, το τριφύλλι μοιράζεται εξίσου το φαγητό του με τα αδέλφια του, τα κουκιά και οι ντοματιές που δέχονται επίθεση ενημερώνουν για το συμβάν τους γείτονές τους με τη βοήθεια ενός υπόγειου συστήματος Wi-Fi, τα πεύκα αποδεικνύονται καλές μητέρες, τα καλαμπόκια απολαμβάνουν τη μουσική, οι λεύκες και οι μιμόζες έχουν μνήμη. Όσοι ενδιαφέρονται για τα παραπάνω αλλά και για περισσότερες θαυμαστές πραγματικά ιδιότητες του «πράσινου κόσμου», δεν έχουν παρά να διαβάσουν το άρθρο «Τα φυτά και η εξυπνάδα τους» (http://www.tovima.gr/science/article/?aid=524945).

Κι αν φαίνεται σκληρός και ψυχρός όποιος αναφέρεται στον απαράβατο νόμο ότι η ζωή τρέφεται με ζωή, τότε πώς ακριβώς θα κρίνατε ένα φυτό το οποίο, για να τραφεί σε εξαιρετικά χαμηλών συστατικών έδαφος που είναι ριζωμένο, έχει επινοήσει ένα τρόπο που θα ζήλευε ακόμα κι ο ίδιος ο Νικολό Μακιαβέλι;

Puya-ChilensisΤο αιωνόβιο φυτό, λοιπόν, που ονομάζεται Puya Chilensis, φύεται στη Χιλή. Ο κορμός του είναι γεμάτος αγκάθια σε σχήμα άγκιστρου, τα οποία κόβουν σαν λεπίδες και παγιδεύουν τα ζώα, μεταξύ των οποίων και πρόβατα, μέχρι να λιμοκτονήσουν. Στη συνέχεια, το σώμα των άτυχων ζώων αποσυντίθεται και τροφοδοτεί το φυτό με τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά μέσω του εδάφους, σαν λίπασμα. (http://www.econews.gr/2013/06/28/puya-chilensis-102138/)

Σατανικό;

Χρησιμοποίησα εδώ μια λέξη που ανταποκρίνεται στην πονηριά και την κακία –βάσει ανθρώπινων κριτηρίων– χαρακτηρίζοντας μια πράξη. Ευσταθεί, όμως, η ανθρώπινη ηθική όταν αναφερόμαστε σε πράξεις του ζωικού και φυτικού βασιλείου; Νομίζω πως όχι. Η επιβίωση δεν έχει να κάνει με συναισθήματα ή τύψεις, καθώς οι πράξεις της χαρακτηρίζονται από κριτήρια όπως αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω, και όχι από δόλο.

Η ζωή και ο θάνατος είναι νομοτελειακά δεμένα στη Φύση. Πάντα έτσι ήταν και πάντα έτσι θα είναι. Επίσης, το αν τελικά το ζωικό και φυτικό βασίλειο χαρακτηρίζεται ή όχι από νοημοσύνη (μη συγκρίσιμη άρα και διαφορετική από τη δική μας), είναι κάτι που, ακόμα κι αν το απορρίψουμε, δεκάρα τσακιστή δεν θα δώσει η ντοματιά γι’ αυτό, συνεχίζοντας να προειδοποιεί για κινδύνους κι ενδεχόμενες επιθέσεις τις γειτόνισσές της.

Α, κι όποιος νομίζει πως διαθέτει περισσότερη νοημοσύνη επειδή γνωρίζει να χρησιμοποιεί τη διαλεκτική, να ξέρει πως δεν θα του χρησιμεύσει σε τίποτα αν βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με το χαριτωμένο αλλά πεινασμένο «λιονταράκι» που αναφέρθηκε παραπάνω – σε αντίθεση με την κοινή «φυσική» νοημοσύνη που μοιράζονται όλες οι μορφές ζωής.

Γιάννης Χναράκης

Πηγές:
– Τα μυστήρια του Ερμητισμού, A.S. Raleigh
– http://www.tovima.gr/science/article/?aid=524945
– http://www.econews.gr/2013/06/28/puya-chilensis-102138/