Οι Κηπουροί της Εδέμ

36 second read

~ του Έρικ Σμυρναίου ~

Από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, διδαχτήκαμε να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως καταστροφείς. Η αλόγιστες δραστηριότητες μας και οι καταστροφικές επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα της Γης, μας έχει πείσει ότι είμαστε κάτι σαν θανατηφόρος ιός, ένας επικίνδυνος καρκίνος, το προϊόν κάποιας ατυχούς μετάλλαξης το δίχως άλλο, που από τη φύση του είναι προορισμένο να καταστρέψει κάθε ίχνος ζωής σε αυτόν τον πλανήτη.

Ήταν όμως πάντα έτσι; Ίσως όχι. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι στο παρελθόν η ανθρωπότητα άσκησε επιρροές στο περιβάλλον της που όχι μόνο δεν ήταν καταστροφικές αλλά αντίθετα, εμπλούτισαν την ποικιλομορφία των τοπικών οικοσυστημάτων που γειτνίαζαν μαζί της.

Πρόσφατα για παράδειγμα, μια ενδιαφέρουσα είδηση έκανε την εμφάνισή της: Στο απέραντο τροπικό δάσος βροχής του Αμαζονίου, στην περιοχή Serranía de la Lindosa ανακαλύφθηκε μια από τις μεγαλύτερες συλλογές προϊστορικών βραχογραφιών του πλανήτη μας. Σύμφωνα με τους ειδικούς που έκαναν την παραπάνω ανακάλυψη, η ηλικία εκείνων των σχεδίων που απλώνονται σε μια απίστευτη έκταση 10 χιλιομέτρων, πάνω στα πρόσωπα απόκρημνων γκρεμών, πλησιάζει τα 12.500 χρόνια. Πολλά απ’ αυτά απεικονίζουν με μεγάλη ζωντάνια και πολλές λεπτομέρειες είδη ζώων που δεν υπάρχουν πια, όπως για παράδειγμα μαστόδοντα, δηλαδή προϊστορικούς προγόνους των ελεφάντων, άγρια άλογα της εποχής των παγετώνων και ένα καμηλοειδές θηλαστικό που θεωρείται ότι υπήρξε πρόγονος των σημερινών λάμα.

Αν και θα χρειαστεί να περάσουν πολλά χρόνια έως ότου ολοκληρωθεί η μελέτη όλων εκείνων των συναρπαστικών σχεδίων, οι επιστήμονες ήδη έχουν φτάσει σε κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα ως προς την εποχή κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν. Για παράδειγμα, ανάμεσα τους εντοπίστηκαν απεικονίσεις ξύλινων πύργων και ανθρώπων που κρατάνε ο ένας το χέρι του άλλου, πράγμα που σημαίνει πως εκείνα τα χρόνια υπήρξε κάποιος ανεπτυγμένος πολιτισμός στη συγκεκριμένη περιοχή που μπορούσε να υποστηρίξει την ολοκλήρωση ενός τόσο εκτενούς και πολύχρονου έργου. Επίσης, πολλά από τα ζώα που απεικονίζονται δεν θα μπορούσαν να ζουν σ’ ένα πυκνό δάσος, όπως είναι το σημερινό δάσος του Αμαζονίου, κάτι που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εικόνα της Αμαζόνειας πεδιάδας, κατά τα τέλη της εποχής των παγετώνων, θύμιζε περισσότερο σαβάνα παρά αδιαπέραστο τροπικό δάσος.

Στις μέρες μας γνωρίζουμε πλέον πως οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής του Αμαζονίου εμφανίστηκαν πριν από 15.000 χρόνια περίπου. Γνωρίζουμε επίσης πως δημιούργησαν χιλιάδες τεχνητούς λοφίσκους-νησίδες τεχνητών δασών που αποτελούνταν από φαγώσιμα ήδη φυτών και δέντρων. Ακόμα και  στις μέρες μας, 4.700 από αυτές τις νησίδες επιζούν ακόμα.  Οι εκτεταμένες εκείνες παρεμβάσεις στη μορφολογία του Αμαζονίου φαίνεται ότι ήταν μια προσπάθεια των πρώτων κατοίκων της να τιθασεύσουν τις πλημμύρες που προκύπτουν από τον Δεκέμβριο μέχρι και το Μάρτιο. Επειδή εκείνοι οι λοφίσκοι δεν καλύπτονταν από νερό, επάνω τους κατάφερναν να αναπτυχθούν μεγάλα δέντρα που ήταν εδώδιμα και τα οποία δημιούργησαν θύλακες πυκνών δασών. Εξαιτίας των παραπάνω ανακαλύψεων η περιοχή του Αμαζονίου θεωρείται πλέον ότι διεκδικεί τα πρωτεία μιας από τις περιοχές του κόσμου όπου ξεκίνησε για πρώτη φορά η καλλιέργεια και η επιλεκτική διασταύρωση φυτών. Γενετικές μελέτες αποκάλυψαν για παράδειγμα ότι ο θάμνος της μανιόκας που παράγει αλεύρι πλούσιο σε πρωτεΐνες καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά σε εκείνες τις τεχνητές νησίδες πριν από 10.250 χρόνια ενώ ο αραβόσιτος πριν από 6.850 χρόνια. Ειδικά στην νοτιοδυτική πλευρά του Αμαζονίου, τα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας που έχουν εντοπιστεί, βρίσκονται γύρω από ή πολύ κοντά σε εκείνες τις νησίδες ενώ ο αριθμός των ειδών των φυτών που καλλιεργούνταν υπερέβαινε τα εκατό.

Επιπρόσθετα, δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποκαλύψει εκτός από τους αρχαίους λοφίσκους, ίχνη από χαντάκια και κανάλια ύδρευσης που έχουν ηλικία δέκα χιλιάδων ετών καθώς και θεμέλια πόλεων που ήταν αρκετά εκτεταμένες και συνδέονταν μεταξύ τους με δρόμους και γέφυρες και που εκτείνονταν βαθιά μέσα στο δάσος. Η παραπάνω ανακάλυψη ενισχύεται από το γεγονός πως οι πρώτοι ευρωπαίοι εξερευνητές και κατακτητές που έφτασαν εκεί, ανέφεραν ότι είδαν ολόκληρες πόλεις οι οποίες εκτείνονταν για χιλιόμετρα μέχρι τον ορίζοντα.

Από όλα αυτά τα ευρήματα προκύπτει ότι μέχρι τα σχετικά πρόσφατα χρόνια, η περιοχή του Αμαζονίου ήταν αρκετά πυκνοκατοικημένη και πως κατά μήκος των χιλιάδων παραπόταμών του, απλώνονταν περίπλοκες κοινότητες και ένα πυκνό δίκτυο από αρδευτικά έργα και περάσματα. Σύμφωνα δε με νεότερες ανακαλύψεις, ο αριθμός των ανθρώπων που ζούσαν στην όλη περιοχή υπερέβαινε κάποτε τα πενήντα εκατομμύρια κατοίκους ενώ πολλά από τα απροσπέλαστα τμήματα του δάσους δημιουργήθηκαν τους τελευταίους αιώνες, όταν ο πληθυσμός των ιθαγενών κατοίκων κατέρρευσε εξαιτίας της εισβολής της λευκής φυλής και των καινούργιων ασθενειών που έφεραν οι Ευρωπαίοι κατακτητές μαζί τους.  Επίσης, το εύφορο και σκουρόχρωμα χώμα (terra preta), που καλύπτει πολλά σημεία του δάσους, έχει διαπιστωθεί πως είναι αποτέλεσμα των πολυετών αγροτικών τεχνικών που χρησιμοποιούσαν οι πρώτοι κάτοικοί του  για να μεγιστοποιούν την γονιμότητα του εδάφους. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις τους δεν σταμάτησαν εκεί. Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, εκτός από εξαιρετικά πλούσιο σε φαγώσιμα δέντρα και φυτά, φιλοξενεί και την πλουσιότερη ποικιλία φαρμακευτικών φυτών στον πλανήτη εκ των οποίων ελάχιστα έχουν μελετηθεί από τη σύγχρονη ιατρική επιστήμη. Ακόμα πιο παράξενο ωστόσο είναι το γεγονός πως το γενετικό προφίλ των φυλών που επιβιώνουν ακόμα εκεί, συγγενεύει περισσότερο με τον γονότυπο των Αβοριγίνων της Αυστραλίας, γεγονός που μας οδηγεί στο αναπάντεχο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιθανόν, οι πρώτοι κάτοικοι του Αμαζόνιου δέλτα να μην ήταν νομάδες που διέσχισαν τον Bερίγγειο Πορθμό όπως πρεσβεύει η συμβατική ανθρωπολογία αλλά αρχαίοι θαλασσοπόροι που κάπως έφτασαν μέχρι εκεί από την Ωκεανία.

Η τελευταία αυτή ανακάλυψη μας οδηγεί σε ορισμένα πολύ παράξενα μονοπάτια: Η μελέτη της προφορικής κουλτούρας των Αυστραλέζων Αβοριγίνων, η οποία είναι πανάρχαια και εκτείνεται σ’ ένα χρονολογικό βάθος είκοσι χιλιάδων ετών, έχει αποκαλύψει το εξής: Το ερμηνευτικό  σύστημα μέσω του οποίου αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους μοιάζει να βασίζεται σε κάποια εναλλακτική συνειδησιακή κατάσταση. Πιστεύουν πως ο κόσμος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια μιας πολύ μακρινής «εποχής του ονειρέματος» κάποιων πανάρχαιων θεών και πως πολλά, αν όχι όλα τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός τους περιέχουν ακόμα τη ζώσα ενέργεια και τη διάνοια εκείνων των θεών. Η ανιμιστική αυτή θεώρηση του κόσμου περιλαμβάνει το φυτικό και το ζωικό βασίλειο με το οποίο οι Αβοριγίνες πιστεύουν πως μπορούν να επικοινωνήσουν μέσω σαμανιστικών τελετών που τους επιτρέπουν να προσεγγίσουν τα πνεύματα των φυτών και των ζώων. Οι σαμάνοι τους γνωρίζουν πως να επικοινωνούν με τα βασίλεια αυτά και να επιστρέφουν στον κόσμο των ανθρώπων έχοντας αποκτήσει γνώσεις που ωφελούν ολόκληρη τη φυλή . Ανάλογους ισχυρισμούς ανακαλύπτει κανείς και στους Σαμάνους του Αμαζονίου οι οποίοι αποδίδουν τις περίτεχνες και εξειδικευμένες γνώσεις που έχουν αποκτήσει σε σχέση με τις θεραπευτικές και ψυχεδελικές ιδιότητες διαφόρων φυτών, αλλά και των μεταξύ τους συνδυασμών, στην παρέμβαση «πνευμάτων» του συγκεκριμένου τόπου που τους καθοδηγούν. Η όλη ιστορία έγινε βέβαια ακόμα πιο παράξενη όταν Ευρωπαίοι ανθρωπολόγοι που δοκίμασαν τα ψυχεδελικά σκευάσματα των Σαμάνων του Αμαζονίου, βίωσαν παρόμοιες καταστάσεις και είδαν παραπλήσιες με αυτούς εικόνες, χωρίς να γνωρίζουν ακόμα πολλά πράγματα για την κουλτούρα τους.

Έχοντας διαβάσει κανείς όλα τα παραπάνω, δεν μπορεί να μην εντοπίσει κοινά στοιχεία ανάμεσα στην πιθανή ανθρωπογενή προέλευση κάποιων έστω τμημάτων των τροπικών δασών της Νοτίου Αμερικής με την ιστορία της κοινότητας του Findhorn στη Βόρεια Σκωτία. Εκεί, πριν από πενήντα περίπου χρόνια, δυο οικογένειες, ακολουθώντας την καθοδήγηση πνευματικών οντοτήτων που ονόμασαν «Deva», πνεύματα-άγγελοι του τόπου κατά τους Θρεοσοφιστές, κατάφεραν να δημιουργήσουν μια ακμάζουσα και διατροφικά αυτόνομη οίκο-κοινότητα στο αμμώδες και άγονο έδαφος της περιοχής και να παράγουν φαγώσιμα φυτά ασυνήθιστου μεγέθους που εξέπληξαν τους γεωπόνους της εποχής.

Ύστερα από όλα αυτά, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι κάποτε η σχέση της ανθρωπότητας με το περιβάλλον της, δεν ήταν αυτή ενός εκμεταλλευτή με το θύμα του. Ίσως έχουμε απενεργοποιήσει κάποια αντιληπτικά κανάλια και τρόπους επικοινωνίας με τον ζωντανό κόσμο που μας περιβάλλει γιατί έχουμε απομονωθεί μέσα σε άκαμπτα κουκούλια τεχνολογικών εφαρμογών. Ίσως, η γοητεία που ασκεί κάθε τι το ζωντανό στα μικρά παιδιά να κρύβει κάτι περισσότερο από την απλή περιέργεια. Ίσως ο κόσμος μας να εξακολουθεί να είναι μαγικός αλλά εμείς να μην μπορούμε να τον δούμε πια πραγματικά. Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν υπάρχουν καταστροφικές νομοτέλειες. Ο άνθρωπος είναι και αυτός ένα δημιούργημα του γήινου οικοσυστήματος και επομένως κομμάτι του. Η καταστροφικότητα που επιδεικνύουμε  είναι αποτέλεσμα της άγνοιας μας και όχι μια αναπόφευκτη εκδήλωση της φύσης μας. Ίσως οι πρόγονοί μας να το έχουν ήδη αποδείξει αυτό.

Πηγές:

 

Περισσότερα σχετικά άρθρα
Περισσότερα από Eword
Load More In Κοινωνικές Επιστήμες
Comments are closed.

Δείτε επίσης

Οι Δυστοπίες του Παρόντος και το Όνειρο του Μέλλοντος

Συνέντευξη Έρικ Σμυρναίου στον Παναγιώτη Κάρδαρη και το eword.gr Για άλλη μια φορά έχω τη …